Нетаняҳунинг навбатдаги таҳдиди, Қатардан Хитой ва Европага муқобил газ ва Россияда блокланган Qiwi — кун дайжести

Фаластиндаги вазият

Исроил бош вазири Бинямин Нетаняҳу ҲАМАСни таг туби билан йўқ қилиш мақсадида ҳамон барқарор эканини таъкидлади.

«Биз ҲАМАСни йўқ қиламиз ва ҳеч ким бизни тўхтата олмайди», деган у.

Нетаняҳунинг қайд этишича, токи ҲАМАС бутунлай йўқ қилинмас экан ва гаровдагилар озод қилинмас экан, ҳеч қандай ташқи босим ҲАМАСга қарши урушни давом эттиришдан тўхтата олмайди.

«Биз олдимизга қўйилган барча мақсадларимизга, жумладан, гаровдагиларни ҳар қандай йўл билан озод этилишига эришмагунимизча курашда давом этамиз. Ушбу уруш туфайли Исроил ички ва ташқи босим остида қолган», — деган Нетаняҳу.

Исроил Ғазо секторида уруш бошланганидан буён ксклавдаги қўшинлари сонини минимумгача қисқартиргани маълум қилинмоқда.

Фаластин экславига бостириб кирилганидан 4 ой ўтиб, Исроил армияси бир ой аввалгига нисбатан икки баробар кам қўшин қолдирган.

Хон-Юнус шаҳрининг ғарбий қисмида ва сектор жанубида 7 та бригададан 2 таси қолдирилган. Ynet янгиликлар сайтининг қайд этишича, шаҳарда операцияларнинг давом эттирилиши ҲАМАСга гаровдагиларни озод қилиш бўйича музокараларда босим ўтказишда давом этишга қаратилган. 

Американинг урушга баҳоси

АҚШ Россия Украинадаги урушда ташаббусга эга бўлди, деб ҳисобламайди, бироқ унинг жанг майдонларидаги муваффақиятларини тан олади, деган Давлат департаменти расмий вакили Мэттю Миллер.

«Йўқ, биз асло Россия ташаббусга эга бўлмоқда, деб ҳисобламаймиз. Агар сиз урушнинг икки йиллик эмас, яқин тўрт-беш ойдаги динамикасини олсангиз, ҳа, Россия жанг майдонларида айрим ғалабаларни қўлга киритмоқда. Бунга сабаб эсам Украина ўз қўшинларини қурол-яроғ ва ўқ-дорилар билан таъминлай олмаётганида», — деган Миллер анъанавий брифингда.

Унинг тушунтиришича, украиналик ҳарбийларда ўқ-дорилар билан боғлиқ танқисликка сабаб АҚШ Конгрессида Киевни қўшимча молиялаштириш масаласи депсиниб қолганида ва у қонунчиларни тезроқ ёрдамни маъқуллашга чақирди. 

Украинлар урушга чидашга рози

Украина фуқароларининг 70 фоиздан ортиғи Россия билан урушни тўхтатиш борасида музокараларга тайёрлигини билдиришган.

Украинларнинг 72 фоизи ҳукумат ҳарбий ҳаракатларни тўхтатишнинг дипломатик чораларини излаши керак, деб ҳисоблайди. Бу Киев халқаро социология институти томонидан 5–10 феврал кунлари ўтказилган сўровномалар натижалари.

2022 йилнинг майида бундай фикрдаги украинлар 59 фоизни ташкил этган. «Россияни фақат ҳарбий йўл билан мағлуб этиш мумкин», деб ўйловчилар сони 2022 йилнинг майидан буён 35 фоиздан 23 фоизга камайган.

Сўронома натижаларида савол қуришда ҳудудлардан воз кечиш эмас, шунчаки музокара жараёнлари ҳақида гап боргани алоҳида қайд этилади.

Шунингдек, сўровнома маълумотларига кўра, «Украинанинг ғалабаси»га ишонувчилар сони 95 фоиздан 89 фоизга тушгани кўрсатилган. Айни пайтда фронтда барчаси Украина фойдасига ҳал бўлмоқда деб ҳисобловчилар 24 фоизни, Россия устун келаяпти деганлар 15 фоизни ташкил этмоқда. Украинларнинг 73 фоизи уруш қанча давом этса ҳам чидашларини билдирилган.

Европа давлатларида январ ойида YouGov ва Datapraxis социологлари томонидан ўтказилган сўровномага кўра, Украинанинг урушда ғалаба қозонишига ишонувчи европаликлар сони 10 фоизгача тушиб кетган. Сўровнома Европа Иттифоқининг 12 та давлатида ўтказилган.

Сўралганларнинг фикича, Украинанинг қарши ҳужуми боши берк кўчага кириб қолган, яна айримлар бўлажак сайловлардан сўнг АҚШ сиёсати ўзгаришидан хавотирда эканини билдиришган. 

Эроннинг Россияга ёрдами

Эрон 700 км олисдаги нишонларни аниқ ура оладиган юзлаб балиистик ракеталарни Россияга етказиб берган, деб хабар қилади Reuters.

Нашр манбаларига кўра, Эрон 2024 йилнинг январидан бошлаб «ер-ер» таснифидаги, 400 га яқин Fotih 110 Zulfiqor ракеталарни Россияга етказган. Бу ҳали эронлик ва россиялик ҳарбийлар ўртасида тузилган битимнинг бир қисми.

Феврал ойининг ўрталарига келиб Эрон тўрт марта ракета жўнатган. Уларнинг айримлари ҳарбий-транспорт самолётларида, бир қисми Каспий денгизи орқали кемаларда жўнатилган. Яқин орада ракеталар етказиб бериш ҳажми ошиши кутилмоқда.

Ҳозирча Украинада Россия томонидан Эроннинг ракеталаридан фойдаланганлик ҳолатлари қайд этилмаган.

Эрон бунгача Shahed камикадзе дронларига қўшимча равишда қисқа масофага учувчи ракеталар етказиб бериши мумкинлиги тўғрисида 2022 йилнинг кузида The Washington Post нашри ёзган эди. Турли нашрларга кўра 2023 йилнинг баҳорида Эрон Россияга миллионлаб патронлар ва юз минглаб артиллерия снарядлари ҳам етказиб берган. 

Россияда Qiwi блокланди

Россияда «Киви банк» ҳамда Qiwi электрон ҳамёнлари блокланди. Россия Марказий банки бунга қаршилик қилишга уриниб кўрди, бироқ махсус хизматлар, тўғрироғи ФСБ ишга аралашган.

«Киви банк» бизнес модели электрон ҳамёнлар бўйича юқори рискли операциялар ҳамда ноқонуний молиявий хизматларга таянган. Бундай операциялар сонини камайтириш учун банк билан катта тизимли ишлар олиб борилган, бироқ банк ҳар сафар чораларни айланиб ўтишнинг турли схемалари ва усулларидан фойдаланган. ФСБ Украина армиясига ҳомийлик қилинишининг олдини олиш учун пул ўтказмалари устидан назоратга эга бўлишни истаган. Qiwi кўп ҳолларда сўровларни беэътибор қолдирган ва тизим маълумотларига уланиш учун муаммолар яратган. Алал-оқибат Лубянка Марказий банкдан компанияни бартараф қилишни талаб қилган.

Россия ҳукуматидаги номаълум манбага кўра, сайлов олдидан аҳолининг норозилигини уйғотмаслик учун пулларни эгаларига қайтариш тўғрисида топшириқ берилган. Таъкидланишича, фуқаролар билан ҳисоб-китоб қилиш учун бюджет захиралари ҳам ишга туширилиши мумкин.

Бу блокланиш оқибатида QIWI гуруҳига тегишли Contact пул ўтказиш тизими ҳам ишламай қолган. Россияда меҳнат қилаётган муҳожирларимизнинг жуда катта қисми Ўзбекистонга пул жўнатишда Contact пул ўтказиш тизимидан фойдаланар эди. 

Россия газига муқобил

Европа ва Хитой Россия гази ўрнига Қатардан кўпроқ газ харид қилиш хусусида келишиб олишди.

Владимир Путин Хитойни «Сила Сибири-2» янги газ ҳайдаш қувурини қуриш, Германияни «Шимолий Оқим-2» вентилини очишга кўндириш билан овора бўлиб турган бир пайтда хитойлик ва европалик газ импортчилари Қатардан газ харидини оширишмоқда.

Bloomberg нашрининг ёзишича, Қатарнинг QatarEnergy давлат корпорацияси Хитой ва Европа Иттифоқига суюлтирилган табиий газ етказиб бериш учун янги шартномалар имзолашга ҳозирланмоқда.

Жаҳондаги энг йирик СТГ экспортчиларидан бири QatarEnergy Хитойнинг CPCC компанияси билан 27 йилдан буён амал қилаётган шартномага эга. Худди шундай шартнома Хитойнинг иккинчи йирик нефт-газ компанияси Sinopec билан ҳам имзоланиши кутилмоқда. Бундан ташқари, Европадаги ўйинчилар — Франциянинг TotalEnergies, Италиянинг Eni, Британ-ҳолландларга тегишли Shell ва Американинг ConocoPhillips ва ExxonMobil кампаниялари билан ҳам битимлар тузилади. Уларнинг барчаси North Field газ конида ўз улушларига эга бўлишган ва бу ерда қазиб олинган газ уларнинг мижозларига етказилади. 

АҚШ Россиядаги фуқароларини огоҳлантирди

АҚШ ҳукумати қўш фуқароликка эга инсонларни Россияни зудлик билан тарк этишга чақиради.

Миллий хавфсизлик кенгашининг матбуот котиби Жон Кирбининг айтишича, Россия ҳудудида ҳеч ким хорижий фуқароликка эга бўлган шахсларнинг хавфсизлигини кафолатлай олмайди.

Кирбининг бу мурожаати Россиянинг Екатеринбург шаҳрида Ксения Карелина ҳибсга олинганидан сўнг янграган. Ҳам АҚШ, ҳам Россия фуқаролигига эга бўлган қиз Лос-Анжелесдан ўз ота-онасини кўргани Россияга борган. Уни давлатга хиёнатда айблашмоқда. Чегарани кесиб ўтаётганда унинг телефонидан урушнинг дастлабки кунида Украинанинг «Razom for Ukraine» фондига 51 доллар хайрия қилгани ҳақидаги СМС топилган. Бу қилмиши учун Ксения 12 йилдан 20 йилгача озодликдан маҳрум этилиши мумкин.