Очарчилик таҳдид солаётган Ғазо, Исроилдан Украинага ёрдам ва Макроннинг рад этилган резонансли ғояси — кун дайжести 

Фаластиндаги вазият

Ғазо сектори жанубидаги Рафаҳ шаҳрига ҳужум қилиш фалокат билан тугаши мумкин. Бу ҳақда БМТнинг болалар фонди UNICEF ижрочи директори Кэтрин Рассел таъкидлаб ўтган.

Халқаро ҳамжамият эътирозларига қарамасдан Исроил расмий шахсларидан Рафаҳга ер устидан ҳужум қилиш тўғрисидаги режалар ҳақидаги баёнотлар янграб турибди.

Расселнинг қайд этишича, 300 минг аҳоли яшайдиган Рафаҳ шаҳрида айни пайтда Исроил зарбаларидан қочган қочқинлар билан бирга 1,5 миллиондан ортиқ одам яшамоқда.

Унинг қайд этишича, шу пайтгача Ғазода ўлдирилган 30 минг тинч аҳоли вакилларидан 70 фоизини болалар ва аёллар ташкил этади. Расселнинг огоҳлантиришича, Исроилнинг Рафаҳга эҳтимолли ҳужуми тинч аҳоли вакиллари ўртасида қурбонлар ва ярадорлар сонини кескин оширади.

7 октябрдан буён Исроил Ғазодаги ҳар бир квадрат километр майдонга ўртача 192 тоннадан бомба ёғдирган. Агар бомбардимон қилиш ишлари ҳозир тўхтатилган тақдирда ҳам, Ғазо секторини тиклаш учун асримиз охиригача вақт кетади.

Қатар Ташқи ишлар вазирлиги 27 феврал куни Ғазо секторида ўт очишни тўхтатиш ва гаровга олинганларни озод қилиш бўйича музокараларда ҳозирча ҳеч қандай силжиш йўқлигини маълум қилди.

Миср ва АҚШ билан биргаликда воситачи сифатида ишлаётган Қатар ТИВ баёнотида айтилишича, айни дамда «сулҳ бўйича музокараларда ва гаровга олинганларни озод қилиш бўйича келишувда муваффақият йўқ».

Бир кун аввал АҚШ президенти Жо Байден Ғазо сектори бўйича келишувга келаси душанба куни, яъни 4 мартгача эришилишига умид билдирган эди.

Бироқ эртаси куни ҲАМАС вакили Байденнинг умидлари «ҳарбий вазият»га тўғри келмаслигини ва ҳал қилиниши керак бўлган катта бўшлиқлар мавжудлигини таъкидлаган.

БМТ эса Ғазо сектори кучли озиқ-овқат етишмовчилигига дучор бўлганини маълум қилди. Ғазонинг қарийб барча аҳолиси озиқ-овқат ёрдамига муҳтож, эксклав аҳолисининг тўртдан бир қисми очарчилик ёқасига келиб қолган. 

Украина фронти

Исроил Украинага ракета зарбаларидан огоҳлантирувчи тизимни топширишга тайёргарлик кўрмоқда. Бундай тизим ракета учирилганини эрта аниқлаб беради ҳамда ракеталар ва дронлар ҳужумидан яхшироқ ҳимояланишни таъминлайди.

Бу ҳақда Исроилнинг БМТдаги доимий вакили Гилад Эрдан айтиб ўтган.

Унинг сўзларига кўра, Тел-Авив уруш бошланганидан буён Украинага 100 тоннадан ошиқ инсонпарварлик ёрдами жўнатган, юзлаб украинлар эса Исроилдаги касалхоналар ва тикланиш марказларида даволанган. Эрданнинг қўшимча қилишича, Эрон Россияга Украинага зарба бериш учун дронлар жўнатишда давом этмоқда.

Украинага берилган немисларнинг Leopard-2 танклари катта қисми Украина қарши ҳужумининг асосий жанглари рўй берган Работине яқинида ишдан чиқарилган, деб ёзади Süddeutsche Zeitung газетаси.

У ерда 20 та танк зарба еган, улардан 7 таси Работине яқинида ишдан чиқарилган. Айни пайтда яна жанговар ҳолатга келтириш учун Leopard-2 танклари таъмирланмоқда.

Украина қуролли кучлари Patriot ва NASAMS ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимлари учун ракеталарининг сўнггиларини Россия авиациясини уриб туширишга сафарбар қилмоқда, деб ёзади Forbes нашри.

Украина ҳарбийлари ўз ихтиёрларидаги Patriot ва NASAMS қурилмаларининг айримларини фронт чизиғи бўйлаб тезкор ҳаракат қилувчи мобил ҳаво ҳужумидан мудофаа гуруҳлари сафига қўшган.

Бунга сабаб, россиялик учувчилар Украина томонидан отилаётган ракеталарга тобора кўз юмиб, фронт чизиғига яқинроқ парвоз қила бошлагани бўлган. Бунинг натижасида Украина сўнгги 10 куни ичида Россиянинг 10 та самолётини уриб туширган. 

Россияга қарши санкциялар таъсири

Россиянинг «Мир» карталарига уланган Хитойнинг UnionPay тўлов тизими ишламай қолди. Ҳозирча узилиш фақат Россияда кузатилмоқда, хорижий давлатларда бундай муаммо йўқ.

Бу чекловларга сабаб Россиянинг миллий тўлов карталари тизимига нисбатан АҚШ санкциялари жорий қилингани бўлиши мумкин.

Бундан ташқари Россиядан ташқарида Росселхозбанкнинг «МИР-UnionPay» кобейжинг карталари ҳам ишламай қолган. Оддий UnionPay карталари одатдагидек ишлашда давом этмоқда.

Россияни Visa ва Mastercard тарк этгач, Хитойнинг UnionPay тизими россияликларга хорижда тўлов қилиш учун сўнгги усуллардан бири бўлиб қолаётган эди. UnionPay 183 та давлатда ишлайди. Ундан россиялик туристлар кўпроқ БАА ва Туркияда фойдаланишган. Расман UnionPay ҳали санкцияларга қўшилмаган эди. 

НАТО қўшинлари Украинада?

Франция президенти Эммануэл Макроннинг НАТО қўшинлари Украинага жўнатилиши эҳтимоли тўғрисидаги сўзлари алянс махсус хизмат кучларининг Украинада мавжудлигини қонунийлаштиришга қаратилган, деб ёзади Британиянинг The Financial Times газетаси.

Европалик мудофаа соҳасига мансуб аноним юқори мартабали мулозимнинг айтишича, бу анчадан бери кўпчиликка маълум факт — Ғарбнинг махсус мақсадли қўшинлари аллақачон Украинада. «Бу ҳозирча расман тан олингани йўқ», — деган у.

Эслатиб ўтамиз, Эммануэл Макрон НАТО қўшинларини Украинага киритиш масаласини муҳокама қилиш лозимлиги ҳақида гапирган эди. Макронга кўра, бу борада ҳали бир тўхтамга келинмаган, бироқ «буни инобатдан соқит қилиш керак эмас».

Макроннинг баёноти жуда катта резонанс келтириб чиқарган. Ғарб давлатлари етакчилари бирин-кетин Украинага қуруқликдаги қўшинларни жўнатиш режаси йўқлигини айтиб чиқа бошлашган.

Жумладан, Германия канцлери Олаф Шолц, НАТО бош котиби Йенс Столтенберг бундай режа йўқлигини айтиб чиққан. Оқ уй ҳам президент Жо Байден Украинада Америка қўшинлари иштирокига қарши чиқишини расман билдирган.

Хитой ҳам Макроннинг НАТО қўшинларини Украинага киритиш ғоясини танқид остига олган. «Биз барчани тарангликни пасайтириш, ўт очишни тўхтатиш учун шарт-шароитлар яратишга чақирамиз», дейилади Хитой томони баёнотида. 

Бойкот иш беряпти

Исроилга ён босувчи дунё миқёсидаги компанияларнинг бойкот қилиниши ўз натижасини бермоқда.

Шундай компаниялардан бири Domino's Pizza 2023 йил учун ва ўтган йилнинг сўнгги чораги учун молиявий ҳисоботини тақдим этди.

2023 йилнинг тўртинчи чорагида компаниянинг глобал бозорда чакана савдоси 4,9 фоизга ўсган. Гарчи компаниянинг тушуми шу давр ичида 0,8 фоизга ўсиб, 1,4 миллиард долларга етган бўлса-да, у бозор кутилмаларидан анча паст бўлган.

Тўртинчи чоракда Domino's савдолари АҚШда 2,8 фоизга ўсган, жаҳонда эса 0,1 фоизга. Ҳолбуки бозор кутилмалари халқаро бозорларда ўсиш 3,2 фоиз бўлишини ваъда қилаётган эди.

Чунки аввалги чоракда ўсиш 3,3 фоизни ташкил этган, 2022 йилнинг 4-чорагида эса 2,6 фоизни.

Domino's молиявий директори Сандип Редди инвесторлар учун ўтказилган конференцияда ўсишнинг секинлашишига сабаб Европада юзага келган босим ва Яқин Шарқдаги геосиёсий таранглик эканини таъкидлаб ўтган.