Сурияга келган Макрон ва Украинанинг энг узоқ масофали зарбаси – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

Ҳамас Ғазодаги ҳукуматни тарқатиб юборди

Душанба куни Ҳамас Ғазода амалдаги ҳукуматни тарқатиб юборганини ва ҳокимиятни фаластинлик технократлар гуруҳига топширишга тайёрлигини маълум қилди. Ҳамаснинг билдиришича, вазирликларнинг ўзи ва тайинланган ходимлар ўз жойида қолади. Шунингдек, гуруҳ ўз назорати остида қолган Ғазо ҳудудларида хавфсизлик ва тартибни сақлашни давом эттиради.

Ғазо шаҳрида ўтказилган матбуот анжуманида Ҳамас ҳукумати медиа идораси раҳбари Исмоил ал-Славабта назорат органи ҳисобланган «Ҳукумат фавқулодда қўмитаси» тарқатиб юборилганини айтди.

«Бу келишилган чораларни амалга оширишдаги жиддийлигимизни кўрсатади ва маъмурий ўтиш жараёнини осонлаштириш мақсадини кўзлайди», деди Исмоил.

Трамп томонидан қўллаб-қувватланаётган режага кўра, Ҳамас назоратни фаластинлик технократлар гуруҳи — Ғазони бошқариш бўйича Миллий қўмитага топшириши керак.

Мазкур Миллий қўмита раҳбари Али Шаъаснинг маълум қилишича, 15 нафардан иборат қўмита «зарур ресурслар ва иш фаолияти учун тегишли шароитлар яратилиши» билан Ғазода масъулиятни ўз зиммасига олишга тайёр.

Тинчлик кенгаши Ҳамаснинг ушбу қадами қайд этилганини маълум қилди. Бироқ кенгаш якуний баҳо — амалий ишларга асосланишини қўшимча қилди.

Исроил ташқи ишлар вазири Гидеон Саар эса Ҳамаснинг баёнотини рад этди. «Ҳамаснинг технократик ҳукуматга жой бўшатишга тайёрлиги шунчаки гуруҳнинг ўзини қуролсизлантиришдан қочишига қаратилган», деб ёзди Саар.

Унинг айтишича, «модомики Ҳамас ўз қуролларини сақлаб қолар экан, ҳар қандай фуқаролик ҳукумати Ҳамаснинг айтгани билан иш юритади.

Исроил Трамп режасининг тўлиқ бажарилишини, жумладан, Ҳамаснинг қуролларини топширишини талаб қилмоқда.

Ҳамас эса Исроилни оташкесимни мунтазам бузишда ва ўз қўшинларини Ғазодан олиб чиқиб кетиш шартларини бажармасликда айблади. Шу боис Ҳамас Исроил Ғазодаги ҳужумларини тўхтатмагунча қуролсизланишдан бош тортмоқда.

Трамп Эрдўғанни хурсанд қилмоқчи

АҚШ президенти Доналд Трамп Анқарада президент Эрдўған билан бўлиб ўтадиган учрашувида Туркияни F-35 қирувчи самолётлари дастурига қайтаришга тайёр эканини маълум қилиши мумкин. Бу ҳақда New York Times нашри Оқ уйдаги тўрт нафар юқори мартабали мулозимга таяниб хабар берди. Ушбу қадам миллий хавфсизлик расмийларининг бир неча ҳафта давомида парда ортида олиб борган саъй-ҳаракатлари самарасидир.

Расмийларнинг билдиришича, Трамп Туркияни қирувчи самолётлар билан таъминлаш бўйича ўз ниятини камида маълум қилиши кутилмоқда. Бироқ бу жараён аниқ қачон амалга ошиши ҳозирча номаълумлигича қолмоқда.

Маъмурият Конгресс томонидан қўйилган чекловлар ва ҳуқуқий тўсиқларни қандай ҳал қилиши борасидаги тафсилотлар ҳам ҳозирча очиқланмаган.

Трампнинг режалари Конгрессда қаршиликка учраши мумкин. Боиси Конгресс аввалроқ Туркия Россияда ишлаб чиқарилган С-400 ҳаво мудофаа тизимларига эгаликни тўхтатмагунча, уларга F-35 самолётларини сотишни чеклаб қўйганди.

Ўтган ойда Трамп Анқаранинг F-35 қирувчи самолётлари бўйича сўровига доир саволга жавоб берар экан, Эрдўғанни «жуда хурсанд қиладиган» қадам ташлаши эҳтимоли борлигини айтганди.

Украинанинг энг узоқ масофали зарбаси

Душанба куни Украина дронлари Россиянинг Сибир ичкарисидаги Омск шаҳрида жойлашган энг йирик нефтни қайта ишлаш заводига зарба берди. Киев ҳарбийларининг маълум қилишича, бу Украинанинг уруш давридаги энг узоқ масофали ҳужумларидан бири бўлиши мумкин.

Украина Бош штаби ўз баёнотида ушбу ҳужум чегарадан қарийб 2700 км узоқликда, Россиянинг Қозоғистон билан чегараси яқинида жойлашган Омск заводида ёнғин келтириб чиқарганини билдирди.

Омск вилояти губернатори Виталий Хотсенконинг қайд этишича Россия ҳаво мудофаа тизимлари ҳужумда қатнашган дронларнинг аксарият қисмини йўқ қилган.

Хотсенко қурбонлар йўқлиги ва воқеа жойида фавқулодда хизматлар ишлаётганини маълум қилди. Заводга айнан қанчалик зарар етгани ҳозирча аниқ эмас.

Володимир Зеленский ўзининг тунги видеомурожаатида ушбу ҳужумни юқори баҳолади: «Эндиликда Сибир ҳам Украинанинг аниқ нишонга олувчи зарбалари ета оладиган ҳудудга айланди».

Reuters’нинг хабар беришича, «Газпромнефт»га тегишли ушбу завод ўтган йили кунига тахминан 460 минг баррел нефтни қайта ишлаган.

Украина Россия нефт заводларига зарбалар кампаниясини кучайтираётган пайтда Кремл расмийлари айни узоқдаги заводларга умид боғлаганди. Энди улар ҳам хавф остида қолмоқда.

Украина кичик дронлар билан Россия нефт томирларини қирқаётган бўлса, рус ҳарбийлари даҳшатли баллистик ракеталар билан Киевга уйқу бермаяпти. Ҳарбий ҳаракатлар давом этмоқда.

Макрон Сурияга келди

Душанба куни Франция президенти Эммануэл Макрон Дамашққа етиб келди. Бу Сурияда ҳокимият алмашганидан буён Ғарбий Европа давлат раҳбарининг мамлакатга амалга оширган илк ташрифидир.

Аэропортда Франция етакчисини Сурия ташқи ишлар вазири Асад аш-Шайбоний кутиб олди.

«Мен Франциянинг Сурия халқига бўлган хайрихоҳлигини ифода этиш учун келдим. Ўзининг ранг-баранглиги билан бирлашган ва қўшнилари билан тинч-тотув яшайдиган суверен Сурия учун», деб ёзди Макрон етиб келганидан кўп ўтмай.

Президент Аҳмад аш-Шаръа ўн йилдан ортиқ давом этган фуқаролар урушидан сўнг Суриянинг халқаро обрўсини тиклашга ва бошқа давлатлар билан алоқаларни жонлантиришга ҳаракат қилмоқда. Шу йил бошида Европа Комиссияси раиси Урсула фон дер Ляйен ҳамда Украина президенти Володимир Зеленский ҳам Дамашққа ташриф буюрганди.

Франция президенти маъмурияти сафар олдидан журналистларга берган баёнотида «ҳар бир таркибий қисмини ҳурмат қиладиган эркин ва плюралистик Сурия»ни ёқлаб чиқишини билдирди. Ташрифда президентга денгиз транспорти, энергетика каби бир қатор йирик бизнес вакиллари ҳамроҳлик қилмоқда.

Қайта тиклаш ишлари ва инвестициялар хавфсизлиги бугунги музокараларда асосий мавзулардан бўлиши кутилмоқда. Чунки Франция бизнеси ҳамон собиқ уруш ҳудудига қайтишдан эҳтиёт бўлмоқда.

Шунингдек, ИШИДга қарши кураш ва Сурия тупроғида франциялик жангарилар мавжудлиги масаласи ҳам муҳокама қилиниши эҳтимоли бор. Аш-Шаръа бошчилигидаги Сурия ўтган йили ИШИДга қарши халқаро коалицияга қўшилганди.

Асосий тарафдори ва қўшниси Туркия бўлган Аш-Шаръа Анқарада бўлиб ўтадиган НАТО саммитида ҳам иштирок этиши кутилмоқда. Оқ уй АҚШ президенти Доналд Трамп ушбу тадбир доирасида Аш-Шаръа билан суҳбатлашишини маълум қилган.

Шри-Ланкадаги қамоқхонада тўқнашув

Душанба куни Шри-Ланканинг Негомбо шаҳридаги қамоқхонада юз берган тўқнашувда камида 25 киши ҳалок бўлди ва 100 дан ортиқ киши жароҳатланди.

Расмийларнинг маълум қилишича, тартибсизликлар якшанба куни қамоқхонадаги судланган жиноятчилар ҳамда суд жараёнини кутаётган ҳибсдагилар ўртасида бошланган. Муштлашувга нима сабаб бўлгани, шунингдек, ҳалок бўлганлар ёки жароҳатланганлар орасида хавфсизлик ходимлари бор-йўқлиги ҳозирча аниқ эмас.

Шри-Ланка ҳарбийлари душанба куни қамоқхона ташқарисида «шай ҳолатда» турибди. Улар зарурат туғилганда маҳаллий ҳуқуқ-тартибот идораларига ёрдам беришга тайёрлигини билдирди.

Маҳаллий оммавий ахборот воситалари жароҳатланган маҳбусларнинг автобусларга чиқарилаётгани ва шифохоналарга олиб кетилаётгани акс этган лавҳаларни намойиш этди.

Негомбо тахминан 137 000 аҳолига эга қирғоқ бўйи шаҳридир. Шри-Ланка қамоқхоналари ўз имконият даражасидан мутлақо ортиқ даражада тўлиб кетгани билан маълум. Ҳозирда атиги 10 000 кишига мўлжалланган жазолаш тизимида 39 000 маҳбус сақланмоқда.