Хон Юнусга қайтаётган ғазоликлар, Судга тортилган Германия ва Америкадаги қуёш тутилиши — кун дайжести

Дунёда содир бўлган аҳамиятли воқеа-ҳодисалар, янгиликлар ва баёнотларнинг қисқача шарҳи билан анъанавий тарзда таништириб боришда давом этамиз.

Ғазодаги вазият

Исроил Хон Юнусдан қўшинларини олиб чиққани билан мамлакат жанубидаги Рафаҳ шаҳрига ҳужум қилиш режаларидан воз кечгани йўқ. Рафаҳда айни пайтда Исроил ҳужумидан бошпана излаб 1,5 млн фаластинликлар жон сақламоқда. Рафаҳга ҳужум фаластинликлар орасида қурбонлар сони кескин ошишига сабаб бўлиши мумкин.

Исроил қўшинлари шаҳарни тарк этгани тўғрисидаги хабарлар тарқалгач, хон юнусликлар шаҳарга қайта бошлашган. Уларнинг кўпчилиги ўзларига тегишли турар жойларда яна яшай бошлашдан умид қилишмоқда. Бироқ шаҳардаги тасвирлардан кўринадики, Исроил томонидан бўм-бўш шаҳарга айлантирилган шаҳардан фақат вайроналар қолган.

Ғазода вазият ўзгаришсиз. Адолатсиз урушнинг 183-кунига келиб қамал қилинган Ғазодаги қурбонлар сони 33 минг 207 нафарга етган. Сўнгги сутка ичида яна 32 фаластинлик ўлдирилган, 47 нафар инсон ярадор қилинган. Уруш бошланганидан буён ярадорлар сони 75 минг 993 нафарга етган.

Ғазо секторига ҳужум қилиб, ўз иқтисодиётига жиддий зарба берган. Исроил Марказий банкининг маълумотларига кўра, фаластин эксклавига қилинган ҳужум иқтисодиётга 67 млрд АҚШ долларига тушади. Бу эса мамлакат тарихида уруш учун тўланган энг юқори «товон пули» бўлади.

Ғазога инсонпарварлик ёрдами

Туркия Ташқи ишлар вазири Хоқон Фидан Исроил Туркиянинг Ғазода қийналаётган инсонларга ёрдам етказишга бўлган уринишларига тўсиқ қўяётгани ва буни ҳеч қанақасига оқлаб бўлмаслигини таъкидлаган.

Туркия айни пайтда Ғазога 42 минг тонна ёрдам етказиб берган ва бу борада энг кўп ёрдам жўнатган икки давлатдан бири бўлиб турибди.

Исроил Туркиянинг Ғазога ҳаво орқали ёрдам етказиш талабини рад этган;

Бундай вазиятда Исроилга қарши бир қатор чоралар қўллашга қарор қилинган. Бу чоралар токи Исроил ўт очишни тўхтатишни эълон қилиб, инсонпарварлик ёрдамлари Ғазога монеликсиз қўйила бошлангунга қадар давом этади.

Хоқон Фидан кўзда тутилаётган чоралар тегишли идоралар томонидан эълон қилинишини айтиб ўтган.

Al-Jazeera телеканали эксклюзив тасвирларни тақдим этди. Осмондан ташланган ва Ғазонинг шимолий қисмидаги Исроил чегарасига яқинроқ ҳудудга бориб тушган инсонпарварлик ёрдамини олмоқчи бўлган ёш йигитлар Исроил аскарлари томонидан ўққа тутилган.

Германия судланмоқда

Германия Исроилга тортиқ этган қурол-яроғлари фаластинлик аёллар ва болаларни бомбардимон қилиш учун ишлатилганини билмаслиги мумкин эмас, дейишган БМТ халқаро судида никарагулик юристлар.

Душанба куни Ҳаагадаги БМТ халқаро судида Берлин Исроилнинг ҲАМАСга қарши урушида геноцидга ва халқаро ҳуқуқ меъёрларининг бузилишига «ёрдам бераётгани» тўғрисидаги таъкидларга асосланган Германиянинг Исроилга ҳарбий ва бошқа ёрдамларини тугатишга қаратилган дастлабки суд мажлислари бошланди.

Исроил ҳамон ўзининг ҳарбий кампанияси геноцид тўғрисидаги конвенция қоидаларининг бузилиши эканини қатъият билан тан олмасдан келмоқда.

Германия қатор йиллардан буён доим Исроилнинг тарафдори бўлиб келган. 7 октябрда ҲАМАС ҳужумидан сўнг ГФР канцлери Олаф Шолц парламент аъзолари олдида чиқиш қилиб, «Ҳолокостдан келиб чиқадиган ўз тарихимиз ва мажбуриятларимиз олдимизга мудом Исроил давлатининг хавфсизлигини ёқлашдек доимий вазифа қўяди», деган эди.

Украинадаги уруш

Украина президенти Володимир Зеленский яна бир бор АҚШ ёрдамисиз Украина урушда мағлуб бўлишини таъкидлади.

«Агар Конгресс Украинага ёрдам бермаса, Украина урушда ютқазади», — деган у CNN канали эфирида. Агар Украина урушда ютқазадиган бўлса, Европанинг бошқа давлатлари ҳам таҳдид остида қолади.

Ўтган ҳафтада Bloomberg нашри республикачилар партиясидаги манбасига асосланиб, АҚШ Конгресси Вакиллар палатасида Украинага ёрдам ажратиш масаласи бўйича овоз бериш жараёни апрел ойининг ўрталарига қадар ўтказилмаслигини хабар қилган эди.

1 апрел куни Вакиллар палатаси спикери Майк Жонсон Fox News телеканалига берган интервюси чоғида Украинага ёрдам кўрсатилиши учун янги шартларни илгари суришини айтган эди. Бу қайтариш мажбуриятига эга кредит, Россия активларини мусодара қилиш, Оқ уйнинг суюлтирилган табиий газ экспортига янги лицензиялар берилишини музлатиб қўйганини бекор қилиш бўлиши мумкин.

Украинанинг талафотлари

Сўнгги бир неча ҳафта ичида Россия томони берган зарбалари ортидан Украинадаги иссиқлик электр станцияларининг 80 фоизи ишдан чиқарилган. Гидроэлектр станцияларининг эса ярмига зиён етказилган.

Бу уруш бошланганидан буён Украина энергетика тизимига берилган энг кучли зарба бўлган, деган Украина энергетика вазири Герман Галушченко.

Март ойининг охиридан бошлаб, Россия деярли ҳар куни Украина энергия тизимига тинимсиз зарбалар бериб келмоқда. Кенг кўламли авариялар ва энергия тизимидан узилиш мамлакатнинг иккинчи йирик шаҳри — Харкивнинг чироқсиз қолишига сабаб бўлган.

«Биз россияликлар ўз қуролларини такомиллаштирганига гувоҳ бўлмоқдамиз. Улар энди кўпроқ зиён етказа оладиган, Эронда ишлаб чиқарилган ракеталар ва пилотсиз парвоз қурилмаларидан фойдаланишмоқда», — деган Галушченко.

Лекин шу ҳолатда энг ёмон сценарий рўй берган тақдирда ҳам вазир «тотал блэкаут» рўй бермаслигини таъкидлаган: «Биз бутун генерациядан айрилмаймиз. Энергетик миксга қаралса, бизда электр энергиясининг 50 фоизи атом ҳиссасига тўғри келишини кўриш мумкин», деган у.

Смоленскда кўприк қулади

Россиянинг Смоленск области Вязма аҳоли пунктида электрлашган темирйўл узра барпо этилган йўл ўтказувчи автомобил кўприги қулаб тушган.

Бу пайтда кўприк узра юк машинаси ва енгил машина ҳаракатланаётган эди. Юк машинаси ҳайдовчиси оғир жароҳатланган. Енгил машинадаги аёл ҳалок бўлган.

Яна бир ҳалок бўлган инсон — боласини болалар боғчасидан олиб келиш учун кетаётган аёл бўлган. Унинг эри Украинадаги урушда иштирок этмоқда.

Темирйўл орқали поездлар Москвадан Смоленск ва Минскка қатнаб турган. Техноген фалокат оқибатлари бартараф қилингунга қадар Москва – Минск йўналишдаги барча поездлар бошқа айланма йўл орқали ҳаракат қилиши эълон қилинган ва бу йўлда қўшимча 3,5–4 соат вақт қўшилишини англатади.

Америкада қуёш тутилди

8 апрел куни жуда узоқ давом этган тўлиқ қуёш тутилиши ҳодисаси қайд этилди. Тинч океанида бошланган тутилишда Ой сояси Мексика, АҚШ ва Канада ҳудудларини босиб ўтиб, Атлантика океанида ниҳояланди. Қуёш тўсилишининг максимал фазаси Мексиканинг Дуранго шаҳарчасида 4 дақиқаю 28 сония давом этган.

Қуёш ва Ой дискининг идеал мос келган ҳолда тўлиқ тутилиш ҳодисаси камёб ҳисобланади. Ой диски кичик бўлса ҳалқали тутилиш, Ой каттароқ бўлса, Қуёш тожи кўринмайдиган тутилиш кузатилади. Сўнгги марта 139-саросдаги бундай давомийликдаги тўлиқ тутилиш 2006 йилда кузатилган.

Мексика, АҚШ ва Канададаги кўплаб шаҳарларда одамлар табиат ҳодисасини кузатиш учун тўпланишган. Қуёш дискининг тўлиқ ёпилиши Даллас, Торонто каби йирик шаҳарларда кузатилган, Ниагара шаршарасида томоша учун 1,5 миллион одам йиғилган.

Кейинги тўлиқ Қуёш тутилишининг бир неча давлатлар ҳудудидан ўтган давомий кўриниши 2027 йилнинг 2 августида содир бўлади. Ой сояси Атлантика океанидан бошлаб, Испания, Ливия, Миср, Саудия Арабистони ва Яман узра ўтиб, Ҳинд океанига ғарқ бўлади.

Ўзбекистон ҳудудида қуёшнинг тўлиқ тутилиши шу билан 2060 йилнинг 30 апрелида рўй беради. Тутилиш айнан кечагидай 139-саросдаги тутилиш бўлади. Шаҳарларимиздан фақат Нукусда 100 фоизлик тутилиш кузатилади.