Европа Иттифоқи ва Марказий Осиё стратегик шерикларга айланади

Европа Иттифоқи ва Марказий Осиё алоқалари расман стратегик шериклик даражасига кўтарилади. Бугун 4 апрель куни Самарқандда икки муҳим тадбир бўлиб ўтади. Европа комиссияси президенти Урсула фон дер Ляйен “Team Europe” дастурини эълон қилиши кутилмоқда. Бу билан Марказий Осиёнинг сув, энергетика ва экологик лойиҳалари молиялаштирилишига имкон яратилади. Куннинг иккинчи қисмида эса президентлар иштирокида иқлим форуми бўлиб ўтади.

Айтиш жоизки, саммит Марказий Осиё давлатлари охирги йилларда интеграция ва бир-бирига яқинлашуви давом этаётган, яқиндагина чегара масалалари узил-кесил ҳал қилинган, дунёда эса Украина уруши бўйича АҚШ ўз позициясини стратегик ўзгартирган, Доналд Трамп маъмуриятининг Европага “муаммо яратувчилар” деб қараган даврда ўтказилмоқда.

Кеча, 3 апрель куни Президент Шавкат Мирзиёев Ўзбекистонга келган ҳар бир президент билан кўришиб, мулоқот қилди. Қўшни давлатлар президентлари ҳам Самарқандда Евроиттифоқ раҳбарлари билан алоҳида кўришиб, музокара ўтказди.

Президент матбуот котибига кўра, бугун Европа иттифоқи - Марказий Осиё саммитининг асосий ютуқларидан бири - тадбир якунида имзоланадиган Самарқанд декларацияси. Бу ҳужжат икки минтақани стратегик шерикларга айлантиради.

Бундан ташқари, Европа комиссияси президенти Урсула фон дер Ляйеннинг маълум қилишича, у бугун “Team Europe” дастурини эълон қилади. Бу Марказий Осиёнинг лойиҳалари учун донорлик ёки аниқроқ айтсак, молиялаштириш дастури. Айтилишича, минтақанинг сув, энергетика ва экологик лойиҳалари биринчи ўринда молиялаштирилиши керак. Бу ҳақида Ляйен UzА’га берган интервьюсида маълум қилган.

“Еврокомиссия саммитни Европа иттифоқининг чет эл ҳамкорлари билан савдо алоқаларини хилма-хиллаштириш стратегияси доирасида АҚШ божхона тўловларига Европанинг жавоби элементларидан бири сифатида кўрмоқда”, дейди Урсула фон дер Ляйен Страсбургдаги Европарламент сессиясидаги нутқида.

Умуман олганда, Марказий Осиёнинг бирламчи рақамли ҳамкорлари анъанавий равишда Хитой ва Россия бўлиб қолар экан, Европа иттифоқи минтақа учун янги ўзликни топиш томон қадам бўлиши ҳам мумкин. Ўз навбатида АҚШ НАТО давлатлари, иттифоқ ва ўз қўшниларига қарашини ўзгартирган, Европа океаннинг нариги томонида бўлиб ҳам Вашингтон учун доимий муаммолар яратиб, пул оладиган минтақа деб қараши фонида Марказий Осиё ҳам Брюссел учун янги ўзликни топишнинг бир қисми ҳисобланади.

Саммитда албатта иттифоқ ва Марказий Осиёнинг савдо-иқтисодий, транспорт-логистика, хавфсизлик масалалари бўйича алоқалари ҳақида сўз боради. Ўзбекистон Афғонистонни дунёга интеграция қилиш ҳақида фикр билдириши мумкин.

Эслатиб ўтамиз, Ўзбекистон ва Европа Иттифоқи ўртасидаги товар айирбошлаш ҳажми 6 миллиард евродан ошган. Бу 2020 йилдан бери 2 бараварга ошган. Ўзбекистонга GSP+ савдо мақоми берилганидан кейин Европага экспорт 2020 йилдан бери 4 баробарга кўпайган. Қўшма корхоналар сони мингдан ошди. Европанинг етакчи компаниялари яшил энергетика, инфратузилма, енгил саноат, ўта муҳим хомашё ресурсларини қайта ишлаш соҳаларида қатор йирик кооперация лойиҳаларини амалга оширмоқда, дейди Шерзод Асадов кечаги брифингда.