Тақиқланган уч ОАВ, ўлдирилган собиқ маслаҳатчи ва туркман итига машина – Марказий Осиё ҳафта ичида
|19:50 / 02.11.202510 04412 мин
Қозоғистон президентининг собиқ маслаҳатчиси муштлашиб, ҳалок бўлди. Энди итнинг ҳам машинаси бор, Туркманистонда президент итга машина совға қилди. Қирғизистон 2,5 йил ичида электр импортини бутунлай тўхтатмоқчи. Покистон армияси «Толибон» раҳбари ўринбосарини ўлдирди. Қирғизистонда 3 та ОАВ экстремистик деб топилди. Финландия президенти Қозоғистондан Ўзбекистонга йўловчи самолётида келиб, кенг муҳокама уйғотди. Тожикистонда ўқувчисини урган ўқитувчи масаласи халқаро даражада муҳокама қилинмоқда.
Собиқ президент маслаҳатчиси ҳалок бўлди
Қозоғистон президентининг собиқ маслаҳатчиси Ержан Бабакумаров Остонада таниши билан муштлашув вақтида ҳалок бўлди. Бу ҳақда полицияга таяниб маҳаллий нашрлар, жумладан, Orda.kz хабар берди.
Маълум қилинишича, 56 ёшли Бабакумаров ўзининг 36 ёшли эркак таниши билан жанжаллашиб қолган.
“Низо муштлашувга айланиб кетган. Оқибатда 56 ёшли президент собиқ маслаҳатчиси яшаб қолиши учун мос келмайдиган тан жароҳатлари олган ва ҳалок бўлган. Қотиллик бўйича жиноий иш қўзғатилди”, дейилади полиция хабарида.
Таъкидланишича, гумонланувчи қўлга олиниб, вақтинчалик сақлаш изоляторига жойлаштирилган. Бабакумаров 1969 йил 2 мартда Талдиқўрғон, ҳозирги Олмаота вилояти таркибига кирувчи ҳудудда туғилган. 1991 йилда Ал-Форобий номидаги Қозоғистон давлат университетини сиёсий тарих ўқитувчиси мутахассислиги бўйича тамомлаган.
У давлат тузилмаларида 1996 йилдан бери ишлаб келаётган эди. Дастлаб Олмаота маъмуриятида, кейин биринчи президент Нурсултон Назарбоев маъмуриятида, мамлакат Маданият вазирлигида, бош вазир девонида фаолият юритган. Тўқаев 2019 йил март ойида президент бўлганида, Бабакумаров апрел ойида унинг маслаҳатчиси лавозимини эгаллаган, бироқ июл ойида лавозимини тарк этган эди.
Шундан сўнг 2022 йил февралигача Олмаота ҳокими ўринбосари бўлган, яъни ўша йилнинг январ ойида шаҳарни қамраб олган тартибсизликлардан сўнг бу лавозимидан ҳам кетган. Orda.kzʼнинг қайд этишича, шундан сўнг у омма эътиборидан узоқлашган. Бабакумаровнинг хотини, бир ўғли ва бир қизи бор.
Қирғизистонда учта ОАВ фаолияти тақиқланди
Мавзуга оид
Бишкек шаҳрининг Октябр туман суди Temirov live, Kloop.kg ва “Айт Айт Десе” медиалойиҳаларининг ахборот материалларини экстремистик деб топди.
Суд уларнинг фаолиятини, ресурсларини ва интернет саҳифаларига киришни тақиқлади. Айнан қайси материаллар экстремистик деб топилгани маълум қилинмаган.
“Бу навбатдаги репрессия нафақат бизга, балки бутун мамлакатга зарба беради, Қирғизистон обрўсига путур етказади ва кўплаб айбсиз одамларни жиноий жавобгарликка тортади”, деди Kloop ҳаммуассиси Ринат Тухватшин ўзининг Теlegram-каналида.
У нашр суд қарори устидан шикоят қилиш ниятида эканини ва фаолиятини давом эттиришини қўшимча қилди. Тухватшиннинг айтишича, унинг нашри иш ҳақида хабардор қилинмаган ва қарор тўғрисида ижтимоий тармоқлардан билиб олган.
Қирғизистон президенти Садир Жапаров шу йилнинг август ойида оммавий ахборот воситалари тўғрисидаги қонунни имзолади, унга кўра барча оммавий ахборот воситалари, шу жумладан, онлайн платформалар давлат рўйхатидан ўтиши шарт. Ҳуқуқ ҳимоячилари ўшанда қонун сўз эркинлигини чеклаш учун ишлатилиши мумкинлигини айтиб, хавотирланган эди.
Kloop ва Temirov live амалдорлар орасидаги коррупция, мамлакатдан пул чиқариш схемалари ва Россия компанияларининг Қирғизистон фирмалари орқали санкцияларни четлаб ўтиши ҳақидаги суриштирувлари билан халққа танилган эди.
Туркманистон президенти итга машина совға қилди
Энди итнинг ҳам машинаси бор. Туркманистонни ёритувчи қатор медиалар сўнгги кунларда ана шундай сарлавҳали хабарларни эълон қилди. Чунки Туркманистон президенти алабай зотли итга хорижда ишлаб чиқарилган машина совға қилди.
Ўтган ҳафта давлатда алабай зотли итнинг миллий байрамига бағишланган маросим ўтказилган. Унда қатнашган президент Сердар Бердимуҳаммедов қизиқ қарорини оммага эълон қилган. Яъни президентнинг ўзи “Йилнинг энг жасур Алабайи” деб тан олинган ит эгасига Toyota Camry автомобили калитини топширган. Анъанага кўра, совға эгасига енгил келиши учун автомобил бўйлаб ун сепилган, исириқ тутатилган. Машинанинг рулига эса ҳимоя занжирлари осилган.
Бу янгиликни эса қатор нашрлар “Хароб бўлган машина” ёки “Тоёта хор бўлди” каби сарлавҳалар билан эълон қилди.
«Толибон» раҳбариятининг асосий вакилларидан бири, ҳаракат раҳбари ўринбосари Амжад Хайбер-Пахтунхвада Покистон армияси операцияси доирасида йўқ қилингани айтилмоқда. Покистон армиясининг шу ҳафта пайшанба куни маълум қилишича, «Толибон» раҳбари ўринбосари, иккинчи қўмондон Амжад Покистон-Афғонистон чегараси орқали ноқонуний равишда ўтаётган бир пайтда қолган жангарилар билан бирга ўлдирилган.
Покистон армиясининг Жамоатчилик билан алоқалар бўлимига кўра, улар чоршанба куни кечқурун Бажаур туманида хавфсизлик кучлари томонидан отиб ўлдирилган, уларнинг Покистон ҳудудига ўтишига қаршилик қилинди, дейди армия.
Амжаддан ташқари яна 3 жангари ўлдирилгани айтилган. Покистон бош вазири Шаҳбоз Шариф бу иш тўғрилигини тасдиқлаб, унинг давлати бундан буён бегуноҳ фуқароларга қарши ҳар қандай омиллар билан курашишини айтган.
Бироқ иккинчи қўмондоннинг ўлдирилгани ҳақидаги баъзи хабарлар интернетдан ўчиб кетди. Фақат Ҳиндистон ва Покистон медиаси бу ҳақида ёзмоқда.
Эслатиб ўтамиз, Афғонистон ва Покистон делегациялари сўнгги тўқнашувлардан кейин Истанбулда музокаралар ўтказмоқда. Улар тинчлик келишувига эришиш учун 4 марта кўришди, яна мулоқот қилишга қарор қилган.
Маълум қилинишича, навбатдаги босқич 6 ноябр куни Истанбулда ўтказилиши режалаштирилмоқда. Покистон ташқи ишлар вазирлигига кўра, Исломобод ушбу учрашувдан ижобий натижа кутмоқда.
Дастлаб, музокаралар икки кун давом этиши керак эди, бироқ жараён тўрт кунга чўзилган ва якунда томонлар ўт очишни тўхтатиш сулҳ келишувини узайтиришга келишиб олган. Туркия Ташқи ишлар вазирлиги ҳам Покистон ва «Толибон» сулҳни давом эттириш бўйича умумий келишувга эришганини тасдиқлади.
Қирғизистон электр импортидан воз кечади
Қирғизистон ҳақида яна бир хабар, давлат 2,5 йил ичида электр энергияси импортини бутунлай тўхтатмоқда. Президент Садир Жапаров бунга ваъда бермоқда. У 2,5 йилдан кейин мамлакат қишда ўзини электр энергияси билан тўлиқ таъминлай олишини айтди. Президент Жалолобод вилоятидаги Қоракўл ГЭСнинг очилиш маросимида нутқ сўзлаган.
Садир Жапаровнинг таъкидлашича, ГЭСнинг ишга туширилиши мамлакат энергетика хавфсизлигини таъминлаш ва миллий иқтисодиётни ривожлантиришда муҳим қадам бўлмоқда.
“Биз барқарор энергия таъминотини йўлга қўямиз ва қишки тақчилликни босқичма-босқич бартараф этамиз. Қирғизистон 2,5 йилдан сўнг электр энергиясини импорт қилишни тўхтатади. Мамлакатимизда ишлаб чиқарилган энергия ички эҳтиёжларни тўлиқ қоплайди”, деди у.
Президент ГЭС қурилиши режадан 5 ой олдин якунланганини қайд этди. Лойиҳа тўлиқ маҳаллий «Жагалмай» компанияси томонидан миллий ресурслар ҳисобидан амалга оширилган. Жапаров, шунингдек, ҳозир Қирғизистон ҳудудида 40 га яқин кичик ва ўрта ГЭС, Қара-Кече шаҳрида эса янги иссиқлик электр станцияси қурилаётганини айтди.
Эслатиб ўтамиз, Қирғизистон 2024 йил ҳисоби билан 3,6 млрд киловатт соат электр импорт қилган. Қўшни давлат токни асосан Россия, Қозоғистон, Ўзбекистон ва Туркманистондан сотиб олмоқда.
Бахтли мамлакатнинг камтар президенти
Ҳафта давомида қатор Европа етакчилари Марказий Осиёда бўлди, масалан, Ўзбекистонга 1 ҳафта ичида 3 та Европа давлати президенти келди. Финландиянинг дипломат, банкир президенти Қозоғистон ва Ўзбекистонда бўлди. Шуни айтиб ўтиш керакки, Финландия президенти орадан 33 йил ўтиб, Ўзбекистонга расмий сафар билан келди. Унинг Остонадан оддий йўловчи самолётида Тошкентга етиб келиши ўзбек жамоатчилиги эътиборини тортди.
АҚШнинг Фурман, Франциянинг Сорбонна университетларида таълим олган президент Александр Стубб ўзининг камтарлиги, ижтимоий тармоқларда очиқлиги ва одамларга яқинлиги билан “селфи президент” номини ҳам олган. У Тошкентга келгач, Дипломатия университетида маъруза ўқиди, фин-ўзбек бизнес форумида қатнашди ҳамда Самарқанддаги ЮНEСКО бош конференциясидан қайтган Шавкат Мирзиёев билан музокаралар ўтказди.
Якунида эса икки давлат президенти қўшма баёнот имзолаган. Ҳужжатларга кўра, бундан буёғига Финландия билан таълим, савдо, фойдали қазилмаларни қазиб олиш, геология, рақамли трансформация, ижтимоий ҳимоя, иқлим ўзгариши ва экология соҳаларида яқинроқ ишланади. Қозоғистонда эса фин президенти Тўқаев билан кўришаркан, Қозоғистон президенти унинг халқи Финландияни севишини айтган.
Ўқитувчи ўқувчисини урди, мавзу халқаро даражада муҳокамада
Тожикистонда ўқувчисини урган ўқитувчи масаласи жамоатчиликнинг кескин муҳокамаларига сабаб бўлмоқда. Таълим вазирлиги бу гал ўқитувчининг ёнини олмоқда, иш судгача оширилган. Маҳаллий нашр – Asia Plus Tajikistan’нинг ёзишича, суд ноябр ойида ўтказилади.
Ўзбекистондаги каби Тожикистонда ҳам мактаблардаги можаролар тез-тез омма эътиборига тушади. Масалан, Левакант шаҳридаги мактабда ўқитувчи 11-синф ўқувчиси Меҳмед Бозоровни тепкилагани ортидан унга қарши иш очилди. Бу воқеа жамоатчиликнинг кескин муҳокамаларига сабаб бўлган. Иш юзасидан Тожикистон Таълим ва фан вазирлиги ўқитувчи томонда бўлмоқда.
"Иш материалларини беришди, мен уни ўқиб чиқдим. Воқеаларни ортиқча сўзларсиз тушунтириб беришди. Пастга имзо қўйдим. Ходимлар ҳам хушмуомалалик билан муносабатда бўлишди, менга адолатли муносабатда бўлишди. Ишим судга ўтказилишини айтишди", - дейди ўқитувчи Фарҳод Назаров.
Норасмий маълумотларга кўра, Фарҳод Назаровга нисбатан жиноят иши қўзғатилган. Бу модда энг кам ойлик иш ҳақининг 700 бараваридан 1000 бараваригача жарима ёки бир йилдан икки йилгача озодликдан маҳрум қилишни назарда тутади.
Фарҳод Назаров эса Asia Plusʼга бундай жаримани тўлашга қодир эмаслигини айган.
"Ҳа, мен талабани урганимни тан оламан, лекин бу сабабсиз эмас эди. Менда жарима тўлаш учун маблағ йўқ", - деган ўқитувчи.
Маълум бўлишича, ўқувчи тарбиясизлик қилгач, ўқитувчи унга шапалоқ туширган. Шундан сўнг ўқувчи амакисини мактабга чақирган ва унинг олдида ҳушидан кетган, амакиси эса видеони ижтимоий тармоқда тарқатган. Меҳмед Бозоровнинг ҳолати юзасидан тиббий экспертиза ўтказилганида, у ростанам ҳушидан кетгани аниқланган, лекин таълим бошқармаси битта шапалоқ билан ҳеч нарса бўлмайди, қабилида муносабат билдирган.
Октабр ойи давомида бу мавзу халқаро медиаларда ҳам ёритилди. Интервю берган ўқувчи мияси чайқалганини айтган. Унинг ота-онаси дарҳол ариза ёзган. Тожик жамоатчилиги икки хил фикрда, ўқитувчининг обрўсини ушлаш тарафида бўлганлар ҳам анча. Эслатиб ўтамиз, яқиндагина Тожикистон парламенти президент топшириғи билан ўқитувчини улуғловчи қонун қабул қилганди.
