АҚШда республикачиларнинг бир қисми Трамп ваколатларини чеклаш тарафдори

АҚШ Сенати пайшанба куни, 8 январда президент Доналд Трампнинг Конгресс розилигисиз Венесуэлага қарши янги ҳарбий операциялар ўтказиш имкониятини чеклашга қаратилган ҳарбий ваколатлар бўйича резолюцияни олға суришни маъқуллади. Ҳужжатни демократлар ва беш нафар республикачидан иборат гуруҳ қўллаб-қувватлади. Натижада резолюция 52 овоз “ҳа”, 47 овоз “йўқ” овоз билан қабул қилиниб, келаси ҳафтада якуний овоз беришга йўл очилди.

Бу резолюциянинг кучга кириш эҳтимоли деярли йўқ: чунки у Конгресснинг икки палатасидан ўтган тақдирда ҳам Трамп уни имзолаши керак бўлади, бундан ташқари Вакиллар палатасини республикачилар назорат қилади. Шунга қарамай, овоз бериш сезиларли сиёсий ишора бўлди ва АҚШ ҳарбийлари кутилмаган тунги операция давомида Венесуэла раҳбари Николас Мадурони қўлга олганидан кейин республикачиларнинг бир қисмида хавотир кучайганини кўрсатди.

“Мен учун гап — кейин нима бўлиши ҳақида”, — деди Миссури штати сенатори Жош Хоули, ҳужжатни қўллаб-қувватлаган беш нафар республикачидан бири. Унинг айтишича, президент Венесуэлага қўшин киритиш ҳақида қарор қабул қилса, бу Конгресс иштирокида ҳал қилиниши шарт.

Хоулидан ташқари резолюцияни республикачилар — Рэнд Пол, Лиза Мурковски, Сюзан Коллинз ва Тодд Янг қўллаб-қувватлади. Ноябрда шунга ўхшаш ташаббус кўпчилик овозини тўплай олмаган, ўшанда уни фақат Пол ва Мурковски қўллаб-қувватлаган эди.

Демократлар айтишича, Мадуро қўлга олингани ва Трампнинг ташқи сиёсатда эҳтимолий янги қадамлар, жумладан Гренландияга бостириб кириш ҳақидаги баёнотларидан сўнг Конгресс ўз ваколатларини яна бир бор очиқ-ойдин белгилаб қўйиш имконига эга бўлди. Виржиния сенатори Тим Кейн Конгрессга бундай қарорларни “соядан ёруғликка олиб чиқиш” вақти келганини таъкидлади.

Республикачилар раҳбарияти Мадуро ва унинг рафиқаси Силия Флоресни қўлга олиш бўйича рейд ҳақида олдиндан огоҳлантирилмаганини билдирди, аммо ёпиқ брифинглардан сўнг, умуман олганда, Оқ уй ҳаракатларини қўллаб-қувватлади. Сенатдаги республикачилар кўпчилиги етакчиси Жон Тюн президент “куч орқали тинчлик” тамойилига содиқлигини намоён этаётганини айтди.

Бу вазият Ветнам уруши ортидан қабул қилинган, камдан-кам қўлланадиган “Ҳарбий ваколатлар тўғрисида”ги қонунга эътиборни яна қайтарди. У президентни қўшин киритилгани ҳақида 48 соат ичида Конгрессни хабардор қилишга мажбур қилади ва агар қонун чиқарувчилар маъқулламаса, 60–90 кун ичида ҳарбий ҳаракатларни якунлашни талаб этади. Икки партия раҳбарлари бу чекловларни бир неча бор кенгайтириб келган.

Айрим республикачилар, жумладан Жанубий Каролинадан сенатор Линдси Грэм президент бош қўмондон сифатида Конгресс розилигисиз ҳам ҳарбий куч қўллаш ҳуқуқига эга, деб ҳисоблашини айтди — бу Венесуэладан ташқари ҳудудларга ҳам тааллуқли бўлиши мумкин. Унинг бу сўзлари АҚШнинг Гренландия бўйича эҳтимолий қадамлари муҳокама қилинаётган пайтда янгради.

Демократлар эса эҳтимолий ҳарбий ҳаракатларга олдиндан қаршилик кўрсатиш нияти борлигини билдирди. Аризонадан сенатор Рубен Галлего АҚШнинг Гренландияга эҳтимолий бостириб киришини тўсиб қўйиши керак бўлган резолюция устида ишлаётганини маълум қилди.