Залужний Зеленский билан ўзаро можарони эслади

Украинанинг Буюк Британиядаги элчиси, Украина қуролли кучлари собиқ бош қўмондони Валерий Залужний Associated Press нашрига интервю бериб, унда президент Володимир Зеленский билан ўртасида рўй берган келишмовчилик ҳақида айтиб берди. Залужнийнинг сўзларига кўра, у ва Зеленский ўртасидаги дастлабки баҳслар Россиянинг Украинага босқини бошланган кунлардаёқ юзага келган. 2022 йил кузида Украина хавфсизлик хизматининг ўнлаб ходимлари тинтув ўтказиш учун Залужнийнинг кабинетига келганида эса бу зиддият критик нуқтага етган.

Залужний бу 2022 йил сентябрида, Украина қуролли кучлари Мамлакат шимоли-шарқида қарши ҳужум уюштирган вақтда содир бўлганини айтади. Ўшанда унинг Киевдаги кабинетига Украина хавфсизлик хизматининг ўнлаб агентлари кириб келган, бу вақтда унинг олдида британиялик зобитлар ҳам бўлган. УХХ ходимлари айнан нимани излашаётганини изоҳламаган, аммо Залужний уларга ҳужжатлар ва компютерларни текширишга рухсат бермаган. Собиқ бош қўмондоннинг фикрича, бу тинтув қўрқитишга қаратилган ҳаракат эди.

Залужний УХХ ходимлари олдида туриб Зеленский офисининг ўша вақтдаги раҳбари Андрей Ермакка қўнғироқ қилган ва «бу ҳужумни қайтариши, чунки қандай жанг қилишни билиши»ни айтади. Залужний шунингдек бунинг учун ҳарбийларни жалб этишга тайёрлигини билдирган.

Бундан ташқари, у УХХнинг ўша вақтдаги раҳбари Василий Малюкка ҳам қўнғироқ қилган. Малюк эса бундан хабари йўқлигини билдирган. Кейинроқ Залужний УХХ бундан икки кун олдин Киев судидан офис жойлашган манзил бўйича тинтув ўтказиш учун ордер сўраганини аниқлайди. Ордерда бу манзилда жиноий гуруҳ томонидан бошқариладиган стриптиз-клуб жойлашгани ва тинтув шу клубда ўтказилиши кўрсатилганди. Лекин бу муассаса Россия босқини бошланишидан олдинроқ ёпилиб кетганди, дея қайд этади AP. Залужнийнинг фикрича, УХХдагилар буни билмаслиги мумкин эмасди.

Зеленскийнинг офиси ва УХХ изоҳ беришдан бош тортди.

AP учун берган интервюсида Залужний НАТОдаги ҳамкорлар билан биргаликда ишлаб чиқилган ва 2023 йил ёзида ўтказилган қарши ҳужум режаси Зеленский ва бошқа расмийлар зарур ресурсларни ажратмагани туфайли муваффақиятсизликка учрагани ҳақида ҳам айтиб берган.

Собиқ бош қўмондоннинг маълум қилишича, дастлабки режа Запорижжя областини озод қилиш учун етарли кучларни «ягона муштда» тўплаш, кейин эса Азов денгизига чиқишни назарда тутарди. Бу Россиянинг аннексия қилинган Қримга таъминот етказиш йўлини кесиб қўйиш имконини берарди. Залужнийнинг фикрига кўра, бунинг учун кенг кўламли, концентрациялашган кучларни тўплаш ҳамда кутилмаганлик омилидан фойдаланиш керак бўларди.

Залужнийнинг айтишича, бунинг ўрнига кучлар кенг ҳудудлар бўйлаб ёйиб юборилган, бу эса уларнинг ҳужум қилиш кучини заифлаштирган.

2023 йил декабрига келиб Зеленский Украина қарши ҳужумда исталган натижаларга эриша олмаганини тан олади. У иттифоқчилар Киевга зарур қуролларни етказиб бермагани, душманнинг сон жиҳатдан устунлиги эса Украина қуролли кучларига тезкор юриш қилишга имкон бермаганини айтади.

AP учун интервюда Залужний фронтда бўлаётган воқеаларни диққат билан кузатиб бораётгани, аммо Зеленский томонидан 2024 йил февралида истеъфога чиқарилганидан буён ҳарбий қарорлар қабул қилишда иштирок этмаётганини айтади. Собиқ бош қўмондоннинг сўзларига кўра, ўтган вақт ичида у президент билан икки марта «дўстона» руҳда суҳбат ўтказган. Залужний сиёсий амбициялари ҳақида гапиришдан бош тортган. «Уруш якунланмас экан ёки ҳарбий ҳолат бекор қилинмаскан, мен буни муҳокама қилмайман», – дейди у. 

Associated Press материалида келтирилишича, Залужнийга сайлов кампаниясини ишлаб чиқиш таклифи билан консултантлар ҳамда партия функционерлари мурожаат қилишган. Хусусан, 2025 йил баҳорида унга «анча таниқли» бўлган америкалик сиёсий консултант ҳам алоқага чиққан. AP манбасига кўра, гап Доналд Трампнинг сайловолди штаби собиқ бошлиғи Пол Манафорт ҳақида кетмоқда. «Мен унга эътибор учун миннатдорчилик билдирдим, аммо унинг хизматларига эҳтиёж сезмаётганимни айтдим», – деган унга Залужний.

Бунгача бир неча марта Украинада президентлик сайловлари ўтказиладиган бўлса, Валерий Залужний Зеленскийнинг асосий рақиби бўлиши ҳақида тахминлар билдирилган. Натижалари 2026 йил январида эълон қилинган сўровномаларга кўра, сўралганларнинг 23 фоизи Залужний учун овоз беришга тайёрлигини билдирган, Зеленскийнинг кўрсаткичи камроқ – 20 фоиз.

2026 йил феврал ойи бошида Financial Times газетаси манбага таяниб, Зеленский 24 феврал куни – катта уруш бошланганининг тўрт йиллигида шу йил баҳорида сайловлар ўтказилиши эълон қилиши ҳақида хабар берганди. Зеленский эса бунга жавобан «бу ҳақда илк бор эшитиб тургани»ни айтди.