«Украинлар ҳалок бўлаётган пайтда, улар учун Беларус — агрессорнинг иттифоқчиси» — Зеленский 

У беларус халқига муносабати, Минск томонидан ҳозир қандай ҳарбий таҳдидлар келаётгани ва беларуслар қандай қилиб урушга тортилиб қолиши мумкинлиги ҳақида гапирди, шунингдек нега Александр Лукашенкоға қарши санкциялар жорий қилаётгани ва мухолиф кучлар ҳамда ОАВ билан алоқаларни мустаҳкамлаётганини тушунтирди. «Медуза» бу интервюдан энг асосий иқтибосларни эълон қилди.

Беларусга муносабат ҳақида

Мен доим Беларусга, беларус халқига катта ҳурмат билан қараганман, Беларусда бир неча бор бўлганман. Лекин ростини айтсам, уруш бошланганидан кейин… Бу оддий хафагарчилик эмас. Биз шундай бир тушуниш остонасида турибмизки, урушни фақат Россия бошлагани йўқ, Россия Федерациясининг иттифоқчиси ҳам бор — бу Беларус. Биз Лукашенко режими ҳақида гапиряпмиз, беларус халқи ҳақида эмас. Аммо барибир, ракета учиб келаётган пайтда беларуслар шуни тушуниши керак: украинлар ҳалок бўляпти, ва ўша пайтда улар учун Беларус — агрессорнинг иттифоқчиси, Россиянинг иттифоқчисидир.

Беларус учун хавфлар ҳақида

Энди биз [Беларус ва РФ ўртасида] муносабатларнинг янги форматига гувоҳ бўляпмиз: Беларус ўз ҳудудида нима бўлаётганини аниқ билади. Энди эса, Лукашенко тўлиқ кўламли босқин бошланганидан кейин менга айтганидек, «Украинага ракета учди, лекин улар «анча олдиндан у ерда турибди, биз бунга назорат қила олмаймиз, учиришни ҳам назорат қилмаймиз», деб айтишнинг иложи йўқ.

Ҳозир Беларус ҳудудида дронлар учун ретрансляторлар пайдо бўлди ва у ерда пайдо бўлган бу янги техника Россия «Шахед»ларига одамларимизни — фуқаролар ва энергетика инфратузилмасини нишонга олишда ёрдам беряпти, чунки бу ретрансляторлар туфайли йўналтириш амалга ошириляпти. Кейинги қадам эса — [Беларусда] «Орешник»ни жойлаштириш учун майдон тайёрлаш.

Буларнинг барчаси янги қадамлар; бу Лукашенко айтганидек, «эски ҳаракатлар» ёки «унга боғлиқ бўлмаган ишлар» эмас. Энди бу аниқ унга боғлиқ. Координация, ретрансляторлар, маълумот, «Шахед»ларнинг реактив учишини тузатиш — буларнинг ҳаммаси маҳаллий [Беларус] ҳокимиятга аниқ боғлиқ. Шунинг учун ҳозир биз шундай нуқтадамизки, беларуслар барча хавфларни тушуниб етиши керак. Россия доим Беларусни бу урушга тортишни истаган — Беларус одамлари, Беларус ҳарбийлари украинларга қарши уришишини истаган.

Беларус ҳудудида «Орешник» ҳақида

Менинг фикримча, НАТО унга қонуний нишон сифатида қараши керак. Биз эса кузатамиз, баҳолаймиз — бу таҳдидни ҳисобга оламиз. Мен фақат шунга ишора қиляпманки, Лукашенко катта хато қиляпти. Масала фақат «Орешник»да эмас. Ҳамма кўряптики, ҳозир бундан катта шоу қилишяпти. Улар ҳали [Беларусга] бутун комплексни олиб кирмаган, фақат тегишли машиналарни киритган, лекин аллақачон ҳаммасини гўёки ҳаммаси у ерда бордай қилиб кўрсатишяпти. Европани қўрқитишяпти. Лекин Лукашенко бу ўйинни бекорга ўйнаяпти, чунки бу қадамлардан кейин, шубҳасиз, энди ундан сўрамасдан ҳам, россияликлар «Орешник»ни сизларнинг давлатингиз ҳудудига олиб киради.

«Орешник» биз учун — Беларус билан аллақачон мураккаб бўлган муносабатларнинг янада кескинлашувидир.

Лукашенкоға қарши санкциялар ҳақида

Биз ҳозир сиёсий қадамлар билан унинг урушга тортилаётганига ва Путинга ёрдам бераётганига бўлган муносабатимизни кўрсатяпмиз. Аммо булар фақат сиёсий ёки иқтисодий қадамлар — айтганча, оддий беларусларнинг молиясига тегишли эмас. Гап фақат шу ягона шахс ҳақида кетяпти. У шуни тушуниши керак: биз кузатяпмиз, бизга европаликлар мурожаат қиляпти ва агар Лукашенко ўзини тиймаса, тўхтамаса, биз мос сиёсатни давом эттирамиз.

Санкциялар сиёсати — биринчи қадам. Биз уни давом эттириш учун ҳуқуқий асос устида ишлаяпмиз. Бу фақат Лукашенконинг ўзига эмас, унинг атрофига, ўғилларига ва ҳоказоларга ҳам тааллуқли бўлади. Ва биз у [Россияга] бераётган ҳар қандай ҳарбий ёрдамни кузатамиз… У фуқароларни ўлдиришга ёрдам беряпти. Бизда далиллар бор: ҳаммаси хариталарда, видеоларда ва ҳоказоларда қайд этилган — Беларус ҳудудидан ретрансляторлар туфайли «Шахед»лар қандай кириб келгани. Бу жиноят, чунки улар агрессорга ёрдам берган — бу факт. Бу зарбалардан кейин фуқаролар ҳалок бўлган. Демак, бу биз учун жиноят. Ва ҳозир биз бу жиноятларнинг ҳуқуқий томони билан шуғулланамиз.

Беларуслар Путиннинг шерикларими, деган савол ҳақида

БМТда у ёки бу резолюциялар кўтарилганда, одатда биз Беларус томонидан агрессия ҳақида гапирмаганмиз. Биз ҳеч қачон бундай қилишга йўл қўймаганмиз, чунки бизнингча, Лукашенко билан боғлиқ масалалар бор, Беларус билан боғлиқ масалалар бор, беларус халқи билан боғлиқ масалалар бор. Айрим россияликлар сўрайди: «Фарқ нимада? Нега Россияда Путин уруш бошлагани учун биз айбдор бўламиз, беларуслар эса йўқ?» Чунки урушни Лукашенко бошламаган. Урушни Путин бошлаган. Лукашенко — шерик. Лекин беларус одамлари, расмий Беларус армияси Украина ҳудудида йўқ. Россия армияси эса бор. Шунинг учун солиқ тўлаб армияни қўллаб-қувватлаётган, мобилизация орқали армияга кетган россияликлар — тўғридан тўғри жиноятчилар. Лукашенко эса шерик — аммо ҳали беларус халқи эмас. Нега «ҳали»? Чунки беларусларни бу урушга тортишяпти. Бунга йўл қўймаслик керак.

Лукашенко билан суҳбат ҳақида

Уруш вақтида мен у билан гаплашганман. У менга қўнғироқ қилди, гаплашмоқчи бўлди. Суҳбатимиз унчалик ёқимли бўлмади, лекин барибир… У узр сўради ва у жуда қўрқарди — биз [жавоб тариқасида] зарба берамиз, деб. Ва у ўзи: «Хўп, унда [Мозирдаги] заводга уринглар», деди, чунки биз нима қилишимиз мумкинлигини билмас эди. Менимча, у биринчи суткадаёқ бизларни «йўқ қилиб ташлашмагани»ни англади: халқимизни ҳам, армиямизни ҳам, мени шахсан ҳам йўқ қилишмаган. Шуни тушунгач, у мен билан алоқа ўрнатиш имкониятини излай бошлади. У излади — мен эса истамадим. Мен дарҳол жавоб ҳам бермадим, гаплашгим келмади, ундан жуда қаттиқ ғазабланган эдим. Умуман олганда, суҳбатимиз ҳам шундай руҳда бўлди.

Тихановская билан учрашувлар ҳақида

Мен у билан, назаримда, тўлиқ кўламли босқиндан олдинроқ учрашганман. Саммит четида учрашув бўлган, менимча, Литвада. Аниқ, турли халқаро майдонларда бир неча бор учрашганмиз. Лекин икки томонлама — расмий учрашув биринчи марта бўлди. Яхши учрашув бўлди, оддий гаплашдик. Беларуслар билан гаплашиш жуда завқли — шунда мен ўйлайман: украинлар билан гаплашиш беларусларга ҳам завқли бўлса керак. Биз турли тилларда гапирамиз, лекин ҳаммасини тушунамиз. Бу жуда ёқимли. Ростдан ҳам, жуда зўр.

Менимча, Беларус билан алоқаларни кучайтиришимиз керак. Светлана билан, журналистлар билан — бугун сизлар билан бўлганидек. Бу суҳбат учун раҳмат. Менинг назаримда, кўпроқ мулоқот қилиш керак. Мен унинг ғоясига қўшиламан: Беларус бўйича Украина махсус вакили бўлиши керак — Светлана, унинг одамлари ва турли сабабларга кўра мамлакатда бўлмаган бошқа беларуслар билан алоқа қилиш учун. Шунинг учун мен унга айтиб қўйдим: бунинг устида ишлайман. Биз бирор одам танлаймиз, мен унга ваъда бердим.