Яқин Шарқда кучаяётган инқироз, Хитойда янги сиёсий саҳна ва Трампнинг Испанияга таҳдиди – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

Яқин Шарқдаги уруш: инқироз кучаймоқда

Минтақадаги ҳарбий ҳаракатлар тўртинчи кечадирки, ўзининг чўққисига чиқди: қурбонлар сони кескин ортган.

АҚШ ҳарбийлари шанба кунидан буён Эрон бўйлаб қарийб 2000 та нишонга зарба берилганини ва Эроннинг 17 та кемаси, жумладан, битта сувости кемаси йўқ қилинганини билдирди.

Теҳронда ва бошқа йирик шаҳарларда портлашлар давом этмоқда. Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси қарши ҳужумларни тўхтатмаслигини билдирди.

Исроил Ливанга ҳужумларини кучайтирди. Баалбек, Арамун ва Садиятдаги турар жой биноларига берилган зарбалар оқибатида камида 10 киши ҳалок бўлди. Шунингдек, Ҳазмиядаги меҳмонхона ҳам бомбардимон қилинган.

Исроил ва АҚШ самолётлари Қум шаҳридаги Экспертлар кенгаши биносини нишонга олди. Бу Эрон диний ва сиёсий раҳбарияти учун жуда кучли рамзий зарба ҳисобланади.

АҚШда жойлашган Инсон ҳуқуқлари агентлигига кўра, Эрондаги уруш туфайли мингдан ортиқ тинч аҳоли ҳалок бўлган. Уларнинг 181 нафари 10 ёшгача бўлган болалар. Яна 5 минг киши жароҳатланган.

Эроннинг жавоб ҳужумлари қўшни давлатларга ҳам таъсир қилмоқда. Кувайтда снаряд парчалари тушиши оқибатида бир бола ҳалок бўлди. Саудия Арабистони эса ўз ҳудудига йўналтирилган икки ракета ва тўққизта дронни уриб туширганини эълон қилди. Эрон шунингдек, АҚШнинг Дубайдаги консуллиги, БААнинг Фужайра порти ва Бағдод аэропорти яқинидаги АҚШ ҳарбий объектига ҳужум қилди.

АҚШдаги Демократ қонун чиқарувчилар президент Трампнинг уруш учун келтираётган важлари етарли эмаслигини айтмоқда. Улар президент ўз мақсадларига эришиш учун АҚШнинг қуруқликдаги қўшинлари – бевосита пиёда аскарларни жангга киритиши мумкинлигидан огоҳлантирмоқда.

Эрон Ҳормуз бўғозини ёпиши ортидан Доналд Трамп нефт танкерларини ҳарбий кемалар билан кузатиб боришга буйруқ берди.

Трамп Испанияга таҳдид қилди

Сешанба куни АҚШ президенти Доналд Трамп Испанияга нисбатан тўлиқ савдо эмбаргоси жорий этиш билан таҳдид қилди. Бунга Испания ўз базаларидан Эронга ҳужум қилиш учун фойдаланишга йўл қўймаслиги сабаб бўлганди. Аввалроқ АҚШ Испания жанубидаги Рота ва Морон ҳарбий базаларидан 15 та самолётни, жумладан, ҳавода ёқилғи қуйиш танкерларини бошқа жойга кўчиришга мажбур бўлганди.

«Испания ўзини даҳшатли тутди», - деди Трамп Германия канцлери Фридрих Мерц билан учрашуви чоғида журналистларга. У Молия вазири Скотт Бессентга Испания билан «барча алоқаларни узиш» ҳақида кўрсатма берганини қўшимча қилди. «Биз Испания билан барча савдо алоқаларини тўхтатамиз. Бизнинг Испания билан ҳеч қандай ишимиз бўлишини хоҳламайман», - дея қўшимча қилди у.

«Испания билан боғлиқ барча бизнесни тўхтатишга ҳуқуқим бор. Эмбарго — нима хоҳласам шуни қила оламан, биз буни Испания билан амалга оширишимиз мумкин», деди Трамп.

Учрашувдан сўнг журналистлар билан гаплашган Фридрих Мерц Трамп билан ёпиқ мулоқотда Испанияни ўтган йили Европа–АҚШ савдо келишувидан чиқариб ташлаб бўлмаслигини айтганини билдирди.

Испания ҳукумати ўз баёнотида АҚШ хусусий бизнес мустақиллигини, халқаро ҳуқуқни ҳамда АҚШ ва Европа Иттифоқи ўртасидаги икки томонлама савдо шартномаларини ҳурмат қилиши кераклигини таъкидлади.

Испания бош вазири Педро Санчес Европадаги кам сонли сўл қарашли раҳбарлардан бири. У қатор сиёсий қарорлари, жумладан, Исроилга қурол ташийдиган кемаларнинг Испания портларига тўхташини тақиқлаши билан ҳам Трампнинг ғазабига сабаб бўлган эди.

Хитойда сиёсий саҳна: «Икки сессия»

Пайшанба куни Хитойнинг энг йирик сиёсий йиғинлари — сиёсий маслаҳат органи ва расмиятчилик учун хизмат қилувчи миллий қонун чиқарувчи органнинг режалаштирилган йиллик мажлислари бўлади.

Тадбир — Хитойда узоқ давом этаётган коррупцияга қарши кампанияси доирасида юқори лавозимли ҳарбий амалдорларни «тозалаш»дан кейин бўлмоқда. Бу тадбир икки хил учрашувни ўз ичига олади:

1. Хитой Халқ Сиёсий Маслаҳат Кенгаши: Пайшанба куни бошланади. Унинг 2000 дан ортиқ аъзоси нафақат Коммунистик партиядан, балки турли соҳалардан жалб қилинган. Бу орган нуфузли бўлиб, унинг муҳокамалари асосий сиёсий йўналишлар ҳақида тушунча беради, лекин у қонун чиқарувчи ҳокимиятга эга эмас.
2. Бутунхитой Халқ Вакиллари Кенгаши: Техник жиҳатдан қонун чиқарувчи ҳокимият жума куни йиғиладиган ушбу органга тегишли. Гарчи унинг кенг ваколатлари қонунлар қабул қилиш, конституцияга ўзгартиришлар киритиш ва давлат бюджетини тасдиқлашни ўз ичига олса-да, амалда у Коммунистик партия томонидан ёпиқ эшиклар ортида қабул қилинган қарорларни шунчаки тасдиқлаб берувчи «парламент» вазифасини бажаради.

Одатда бир-икки ҳафта давом этадиган «икки сессия» дунёнинг иккинчи иқтисодиёти устуворликларини белгилаб беради. Кузатувчилар Си Жинпингнинг «йўл харитаси»ни тушуниш мақсадида янги Беш йиллик режани синчиклаб ўрганишади.

Мексикалик наркобарон олтин тобутда дафн қилинди

Мексиканинг энг машҳур ва хавфли наркобаронларидан бири, «Эл Менчо» номи билан танилган Немесио Осегуэра душанба куни оиласи томонидан олтин рангли тобутда сўнгги йўлга кузатилди.

Картел етакчиси феврал ойи охирида уни қўлга олиш учун юборилган Мексика махсус кучлари ва унинг қўриқчилари ўртасидаги шиддатли отишмада яраланган ва ҳибсда вафот этганди.

59 ёшли Эл Менчо «Халиско янги авлод картели» асосчиси ва мамлакатдаги энг кўп қидирилаётган шахс эди. АҚШ ҳукумати унинг ҳибсга олинишига ёрдам берадиган маълумот учун 15 миллион доллар мукофот эълон қилган.

Дафн маросими картелнинг асосий таянч пункти бўлган Халиско штатидаги Гвадалахара яқинида бўлиб ўтди. Янги зўравонликлар келиб чиқишининг олдини олиш учун Миллий гвардия бўлинмалари маросим ўтказилаётган ҳудудда кучайтирилган тартибда навбатчилик қилди.

AFP агентлиги хабарига кўра, аноним шахслар томонидан юборилган барча гулларни қабристонга ташиш учун бешта юк машинаси керак бўлган. Мотам тутувчиларнинг кўпчилиги ўз шахсини яшириш мақсадида ниқоб тақиб олишган.

Осегуэранинг ўлдирилиши Мексика президенти Клаудия Шейнбаум маъмурияти учун катта ғалаба сифатида кўрилмоқда. У АҚШ президенти Доналд Трамп томонидан наркотрафикка қарши курашни кучайтириш бўйича кучли босим остида қолаётганди.

«Вазиятни Трамп эмас, Исроил бошқармоқда»

Трамп Эрон билан уруш «Исроилнинг талаби» билан бошланганини рад этди, бироқ унинг баёнотлари Рубионинг сўзларига зид келмоқда

«Эҳтимол, мен уларнинг, яъни Исроилнинг «қўлини мажбурлагандирман», деди Трамп Овал кабинетда. «Биз бу телбалар билан музокаралар олиб бораётган эдик ва менинг фикримча, улар биринчи бўлиб ҳужум қилмоқчи эди. Агар биз буни қилмаганимизда, улар биринчи бўлиб зарба беришарди. Мен бунга қатъий ишонганман», деди у. Бироқ ўз фикрини тасдиқловчи ҳеч қандай далил келтирмади.

Бу баёнот бир кун аввал АҚШ давлат котиби томонидан урушнинг бошланиши ҳақида берилган асосларга зид. Марко Рубио душанба кунги интервюсида АҚШ ушбу ҳужумни — Исроилнинг Теҳронга қарши режалаштирилган ҳаракатларига жавобан, Эрон қасос олишидан қўрқиб амалга оширганини айтган эди.

«Биз Исроил томонидан ҳаракат бўлишини билар эдик; бу Америка кучларига ҳужум қилинишига олиб келишини ҳам билар эдик. Агар улар ҳужумни бошлашидан олдин биз превентив тарзда уларнинг ортидан тушмаганимизда, кўпроқ талафот кўрган бўлардик», - деган Рубио.

Трамп Исроил АҚШни ушбу можарога ундагани ҳақидаги тахминларни рад этди. Айни пайтда унинг маъмурияти турлича тушунтиришлар бермоқда. Бу эса унинг баъзи тарафдорлар ҳамда демократлар томонидан «ихтиёрий уруш» очишда айбланиб, танқидга учрамоқда.

Бир қанча таниқли консерватив шарҳловчилар танқидларни кучайтирган: улар Рубионинг сўзлари – вазиятни Трамп маъмурияти эмас, балки Исроил бошқараётганидан далолат беришини таъкидламоқда.