Трамп жамоасида норозилик, Ларижонийнинг ўлими ва Кубага бирдамлик билдирган Россия – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

Али Ларижоний ҳалок бўлди. Уруш давом этмоқда

Эрон ҳукумати сешанба куни мамлакат хавфсизлик хизмати раҳбари Али Ларижоний ўлдирилганини тасдиқлади. У АҚШ–Исроил ҳужумининг биринчи кунида Олий раҳнамо Али Хоминаий ўлдирилганидан бери нишонга олинган энг юқори мартабали шахс эди.

Эрон Миллий хавфсизлик олий кенгаши душанба кунги Исроил ҳужумида Ларижонийнинг ўғли ва унинг ўринбосари Алиризо Баят ҳам ҳалок бўлганини маълум қилди. Ушбу мақсадли қотилликлар АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши уруши кескинлик пасайишидан дарак бермаётган бир пайтда содир бўлди.

Шунингдек, Исроил ҳарбийлари Теҳронда яна бир «аниқ зарба» натижасида кўнгиллиларнинг «Басиж» ҳарбийлашган тузилмаси қўмондони Ғуломризо Сулаймоний ҳам ҳалок бўлганини билдирди.

Эрон давлат телевидениесининг хабар беришича, Эрон Исроил томонидан Али Ларижонийнинг ўлдирилишига жавобан Тел-Авивга кассетали ракеталар билан зарба берган.

Исроилнинг таъкидлашича, Эрон ҳавода бир нечта кичик портловчи моддаларга бўлиниб, кенг майдонга тарқаладиган ва уларни уриб тушириш қийин бўлган кассетали каллаклардан фойдаланган. Сешанба оқшомида Тел-Авивга қилинган ҳужум оқибатида икки киши ҳалок бўлди. Бу билан Исроилдаги уруш қурбонлари сони камида 14 кишига етди.

Феврал ойи охирида АҚШ–Исроил ҳужумлари бошланганидан бери Эронда тахминан 3000 дан ортиқ одам ҳалок бўлган. Эрон ҳужумлари Ироқ ва Форс кўрфази давлатларида, шунингдек, АҚШ қўшинлари орасида ўлимга сабаб бўлди. Ливанда эса Исроил ҳужум бошлаганидан бери 900 дан ортиқ одам ҳалок бўлган.

Уруш бошидан буён Форс кўрфази давлатлари АҚШнинг дипломатик миссиялари ва ҳарбий базаларига, шунингдек, нефт инфратузилмаси, портлар, аэропортларида 2000 дан ортиқ ракета ва дрон ҳужумларига дуч келди. Уларнинг аксарияти Бирлашган Араб Амирликларига қаратилган.

Саудия Арабистони чоршанба куни кечқурун хавфсизлик масаласини муҳокама қилиш учун қатор араб ва ислом давлатлари ташқи ишлар вазирларининг маслаҳат йиғилишига мезбонлик қилади.

Трамп жамоасида уруш сабабли истеъфо

АҚШ президенти Доналд Трамп маъмуриятидаги юқори лавозимли хавфсизлик мулозими истеъфога чиқди. Миллий терроризмга қарши кураш марказини бошқарган Жо Кент Трамп маъмуриятида Эрондаги уруш сабабли истеъфога чиққан биринчи юқори мартабали мулозим бўлди.

«Мен виждонан Эронда давом этаётган урушни қўллаб-қувватлай олмайман. Эрон халқимизга ҳеч қандай бевосита хавф туғдирмади. Биз бу урушни Исроил ҳамда унинг қудратли лоббиси босими остида бошлаганимиз кундек равшан», деб ёзди Кент ижтимоий тармоқларда эълон қилинган мактубида.

Айрим экспертларнинг таъкидлашича, халқаро уруш қонунларига кўра, Америка Қўшма Штатлари уруш бошлаши учун бевосита хавф мавжуд бўлиши талаб этилади.

Кент азалдан ўзининг «Аввало Америка» (America First) ғоялари билан танилган ва АҚШнинг хориждаги ҳарбий аралашувларига қарши эканини айтиб келган. Шунга қарамай, ушбу эълон кутилмаган воқеа бўлди.

Кент бўйсунадиган Миллий разведка идораси директори Тулси Габбард эса «президент Трамп ўз ихтиёридаги барча маълумотларни синчиклаб кўриб чиққач, Эрондаги режим бевосита хавф туғдиради деган хулосага келганини» айтди.

Аслида Миллий разведка кенгаши уруш бошланишидан олдин ҳам, кейин ҳам АҚШ аралашуви хатарларига урғу берувчи бир нечта ҳисоботлар эълон қилганди.

Истеъфо ҳақида изоҳ берган Доналд Трамп Кентни «яхши йигит», аммо «хавфсизлик масаласида кучсиз», деб атади. Трампнинг айтишича, Кентнинг истеъфо мактуби унга — «унинг кетгани яхши бўлганини» англашига сабаб бўлган.

Оқ уй матбуот котиби Каролин Левиттнинг айтишича, Кентнинг Трампга йўллаган мактубида «ёлғон даъволар» мавжуд.

Россия Кубага бирдамлик билдирди

Россия Куба билан бирдамликда эканини билдирди. Бу АҚШ президенти Доналд Трампнинг коммунистлар бошқарувидаги ушбу орол-республика билан «нима хоҳласам шуни қила оламан» деган гапларидан кейин юз берди.

Россия Ташқи ишлар вазирлиги Трампнинг исмини тилга олмаган ҳолда, ўзи «Озодлик ороли» деб атаган ҳудуд атрофида кескинликнинг кучайишидан жиддий хавотир билдирди.

«Россия Куба ҳукумати ва қардош халқи билан ўзининг тебранмас бирдамлигини яна бир бор тасдиқлайди. Биз суверен давлатнинг ички ишларига қўпол равишда аралашишга уринишларни, қўрқитиш ва ноқонуний бир томонлама чекловчи чораларни қўллашни кескин қоралаймиз», дейилади вазирлик баёнотида.

Кремл Куба раҳбарияти билан алоқада эканини ва Москва барча мумкин бўлган ёрдамни кўрсатишга тайёрлигини маълум қилди.

Трамп Кубага иқтисодий босимни кучайтириб, мамлакатнинг шундоқ ҳам эскирган электр энергияси ишлаб чиқариш тизимини ишдан чиқарган нефт блокадасини жорий қилди.

New York Times газетасининг хабар беришича, Куба президенти Мигел Диас-Канелни лавозимидан четлатиш АҚШнинг асосий мақсадидир. Музокаралардан хабардор бўлган манбаларга кўра, америкаликлар кубалик музокарачиларга Диас-Канел кетиши кераклигини билдирган. Бироқ кейинги қадамларни кубаликларнинг ихтиёрига қолдиришган.

Нигерияда худкушлик ҳужуми

Нигериянинг шимоли-шарқидаги Майдугури шаҳрида тахминий худкушлик портлашлари серияси натижасида камида 23 киши ҳалок бўлиб, ўнлаб одам жароҳатланди.

Штат полициясининг маълум қилишича, портлашлардан бири гавжум Майдугури бозорига, иккинчиси университет ўқув госпитали дарвозасига, учинчиси эса почта бўлими яқинига тўғри келган.

«Дастлабки тергов натижалари шуни кўрсатадики, бу ҳодисалар гумон қилинаётган худкуш-террорчилар томонидан амалга оширилган», деди штат полицияси ўз баёнотида. Расмийларга кўра, ҳужумларда жами 23 киши ҳалок бўлган, яна 108 киши эса «турли даражадаги жароҳатлар олган».

Ҳозирча ҳеч бир гуруҳ ушбу тахминий ҳужумлар учун масъулиятни ўз зиммасига олгани йўқ. Расмийлар ҳужумни «Боко Ҳарам» ва у билан боғлиқ турли гуруҳларга боғламоқда.

АҚШ авиаташувчиси бортида ёнғин

Эронга қарши амалиётларга жалб қилинган АҚШнинг «Gerald R. Ford» авиаташувчиси бортдаги ёнғиндан сўнг вақтинча портга кириши кутилмоқда.

Американинг энг янги ва дунёдаги энг йирик авиаташувчиси ҳисобланган кема ҳозирда Қизил денгизда жойлашган. Расмийларнинг Reutersʼга айтишича, у вақтинча Грециянинг Крит оролидаги Соуда кўрфазига бориши кутилмоқда.

Ëнғин ўтган ҳафтада кеманинг асосий кир ювиш хонасида чиққан. 200 га яқин денгизчи тутун билан боғлиқ жароҳатлар бўйича тиббий ёрдам олган. Ёнғинни назоратга олиш учун 20 соатдан кўпроқ вақт кетган ва у тахминан 100 та ётоқ жойига таъсир қилди. Бир ҳарбий хизматчи жароҳатлари туфайли кемадан (самолётда) олиб кетилган, деди расмий.

Ёнғин бошланганидан сўнг, АҚШ ҳарбийлари кеманинг ҳаракатлантирувчи қурилмасига зарар етмагани ва авиаташувчи тўлиқ иш ҳолатида эканини маълум қилган эди. Бортида 5000 дан ортиқ денгизчи бўлган «Ford» 75 дан ортиқ ҳарбий самолётларга, шунингдек, ҳаво ҳаракатини бошқариш ва навигацияга ёрдам берадиган мураккаб радарга эга.

Ҳарбий кема тўққиз ойдан бери сафарбар этилган бўлиб, у Яқин Шарққа етиб келишидан олдин Кариб денгизида Венесуэлага қарши амалиётларда ҳам иштирок этганди. Сафарбарлик муддатининг узоқлиги бортдаги денгизчиларнинг руҳий ҳолати ва ҳарбий кеманинг тайёргарлиги борасида ҳам саволларни келтириб чиқарган.