Яқин Шарққа келган АҚШ десантчилари, Кубага келаётган Россия танкери ва Трампга қарши намойишлар – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

Эрондаги уруш давом этмоқда

АҚШ президенти Доналд Трамп якшанба кунги баёнотида Эроннинг янги раҳбарлари «жуда оқилона» эканини айтди. «Ўйлайманки, биз улар билан келишувга эришамиз, бунга жуда аминман, лекин эриша олмаслигимиз ҳам мумкин», деди Трамп «Air Force One» бортида.

Трампнинг айтишича, олдинги ўлдирилган раҳбарлардан кейин у Теҳронда режим ўзгаришига аллақачон эришилган деб ҳисоблайди. Бироқ уларнинг ўрнини босганлар «оқилона» кўринаётганини икки марта таъкидлади.

Покистон ташқи ишлар вазири Исъҳоқ Дар Исломободда АҚШ–Эрон ўртасидаги эҳтимолий музокаралар бўлишини айтди. «Покистон яқин кунларда икки томон ўртасида давом этаётган можарони ҳар томонлама ва барқарор ҳал қилиш учун мазмунли музокараларга мезбонлик қилиш ва уларга кўмаклашишдан шарафланади», деди у. Аммо АҚШ ва Эрон унда иштирок этишга рози бўлгани аниқ эмас.

Аввалроқ АҚШ минтақага USS Триполи ҳарбий кемасида 3,5 мингга яқин ҳарбий етиб келганини маълум қилганди. ОАВлар Пентагон Эронда бир неча ҳафта давом этиши мумкин бўлган қуруқликдаги операцияларга тайёргарлик кўраётгани ҳақида ёзган. Шу билан бирга, Доналд Трамп ушбу операцияни маъқуллаш-маъқулламаслиги ҳозирча аниқ эмас.

Эрон парламенти спикери Муҳаммад Боқир Ғолибоф эса, агар АҚШ аскарлари жойлаштирилса, Теҳрон жавоб қайтаришга тайёрлигини айтди.

«Эрон қўшини Америка аскарлари тупроғимизга қадам қўйишини ва уларнинг устига олов ёғдиришни кутиб турибди», деган Ғолибоф.

У Эрон таслим бўлишни истисно этди ва Теҳроннинг позицияси «аниқ»лиги ҳамда мамлакат «камситишлар»ни қабул қилмаслигини билдирди.

Исроил эса Вашингтон ва Теҳрон ўртасидаги ҳар қандай эҳтимолий музокаралар олдидан Эронга қарши ҳужумларни камайтириш нияти йўқлигини ва зарбалар беришда давом этишини айтди.

Хусусан, Исроил ҳарбийлари якшанба оқшомигача бўлган 24 соат ичида Эроннинг марказий ва ғарбий қисмларига, жумладан, Теҳронга 140 дан ортиқ ҳаво зарбалари берган. Ҳужумларда баллистик ракеталарни учириш майдончалари ва сақлаш омборлари нишонга олинган.

Эрон давлат ОАВ зарбалар Меҳробод аэропорти ва шимолий Табриз шаҳридаги нефт-кимё заводига текканини хабар қилди.

Исроилнинг Бершеба шаҳри яқинидаги кимё заводига Эрондан келган кўп сонли зарбалардан бири теккан.

Шу билан бирга, шанба куни Ямандаги Эрон билан иттифоқчи бўлган ҳусийлар ҳам можарога қўшилди. Улар Исроилга биринчи ҳужумларни уюштирган. Исроил расмийлари якшанба куни Ямандан учирилган иккита дрон уриб туширилганини маълум қилди.

Трампга қарши намойишлар

АҚШ президенти Доналд Трампнинг агрессив депортация ҳаракатлари, Эрондаги уруш ва бошқа сиёсатларини қораловчи миллионлаб одамлар шанба куни мамлакат бўйлаб намойишларга чиқди.

Ню Йорк, Даллас, Филаделфия ва Вашингтонда йирик митинглар бўлиб ўтди, ташкилотчиларнинг сўзларига кўра, «No Kings» тадбирларининг учдан икки қисми йирик шаҳарлардан ташқарида содир бўлди.

Трампнинг ноқонуний иммиграцияга қарши кескин кураши ўчоқларидан бири – Миннесотада оммавий митинг бўлиб ўтди. Трампнинг ашаддий танқидчиси Берни Сандерс иштирокчиларга мурожаат қилиб «биз бу мамлакатнинг авторитаризм ёки олигархияга айланиб қолишига йўл қўймаймиз», деди.

Ню Йоркда эса ўн минглаб оломон Манҳеттен марказини тўлдирди. Ташкилотчилардан бири, актёр Роберт Де Ниро Трампгача бўлган ҳеч бир президент «америкаликлар эркинликлари ва хавфсизлигига бундай экзистенциал хавф туғдирмаганини» айтди.

Вашингтондаги Миллий хиёбонда ҳам оломон Трампга қарши плакатларни кўтарди. Калифорниядаги намойишчилардан бири «Трамп қилаётган ишнинг ҳаммаси оддий америкаликлардан олиб, ўзини бойитишдир», деди.

АҚШ Конгресси таркибини белгилаб берадиган ноябр ойидаги оралиқ сайловлар яқинлашмоқда. Республикачилар кучли бўлган штатларда Трампга қарши намойишчилар сони кескин ортмоқда. Reuters/Ipsos сўровига кўра, Трампнинг рейтинги 36 фоизга тушиб кетди, бу унинг Оқ уйга қайтганидан бери энг паст кўрсаткичдир.

Россия танкери Кубага нефт олиб келмоқда

Россия танкери Кубага хом нефт етказиб беришни бошлади. Бу билан АҚШ маъмуриятининг Кариб ҳавзасидаги орол-давлатга нисбатан давом этаётган блокадаси бузилди.

Тахминан 730 минг баррел хом нефт ташиётган танкер сешанба кунигача Матансас терминалига келиб тўхташи кутилмоқда. Бу Куба учун муҳим энергия таъминотини бир неча ҳафтага кафолатлайди.

NYT хабарига кўра, АҚШ Соҳил хавфсизлик хизматининг минтақада Россия танкерини тўхтатиб қолиши мумкин бўлган иккита катери бор эди. Бироқ Трамп маъмурияти кемани тўхтатиш ҳақидаги буйруқни бермади.

Оқ уй нима учун танкерни тўсиб қўйиш ҳақида буйруқ бермагани ёки Россия нефтининг орол-давлатга етиб боришига рухсат бериши ҳақида ҳеч қандай тушунтириш бермади.

АҚШ маъмурияти январ ойида Кубага ёқилғи юбораётган давлатларга таҳдид қилиб, амалда нефт блокадасини ўрнатган эди. Доналд Трамп «Кубани қўлга олишга» ишонишини айтган ва Эрон урушидан кейин оролга ҳарбий куч билан зарба бериши мумкинлигига ишора қилмоқда. АҚШ давлат котиби Марко Рубио ҳам Оқ уй – Кубада янги раҳбарларни кўришни истаётганини айтди.

Куба расмийлари ҳозирги блокада шароитида ўз позицияларида қатъий туриб, орол-давлат ўзини ҳимоя қилишга тайёрлигини айтмоқда.

Саудияда АҚШ ҳарбий самолёти йўқ қилинди

Шанба куни Саудиядаги «Prince Sultan » авиабазасига қилинган Эрон ҳужумларида АҚШнинг E-3 Sentry русумли радиолокацион аниқлаш ва бошқарувчи самолёти йўқ қилинди. Тарқалган суратларда самолётнинг икки бўлакка бўлиниб кетгани кўринади.

AFP ва BBC сунъий йўлдош тасвирлари асосида ушбу воқеани тасдиқлади. Самолётнинг думидаги рақами орқали текширилганда, у охирги марта 18 март куни база яқинида парвоз қилгани аниқланган. Шунингдек, жума кунги сунъий йўлдош тасвирлари базада ёнғин излари борлигини кўрсатган.

Ўша ҳужум натижасида 12 нафар АҚШ ҳарбийси ҳам яраланганди. Ушбу самолётдан ташқари, АҚШнинг камида яна иккита ёнилғи қуйиш самолёти ҳам зарар кўрган.

Boeing E-3 Sentry'нинг тахминий баҳоси 500 миллион доллар атрофида бўлиб, у ҳаводаги жангларни бошқариш ва узоқ масофадаги нишонларни кузатиш учун мўлжалланган ўта муҳим «учар қўмондонлик пункти» ҳисобланади.

АҚШ Марказий қўмондонлиги ҳозирча ҳолат бўйича расмий баёнот бермади.

Финландия ҳудудидаги дронлар

Финландия якшанба куни мамлакат жануби-шарқида дронлар унинг ҳудудий дахлсизлигини бузгани ҳақида хабар берди. Финландия бош вазири Петтери Орпонинг айтишича, йўлдан адашган дронлар Украинанинг Россия нишонларига берган зарбалари билан боғлиқ кўринади.

Финландия ўзининг ҳудудий сувларига яқинлашган учувчи объектларни аниқлаш учун F/A-18 Hornet қирувчи самолётларини юборди. Улардан бири Украинанинг AN96 дрони экани аниқланган.

Учувчи қўшимча талафотларнинг олдини олиш мақсадида ўт очмаган. Иккала дрон ҳам Финландия шарқидаги Коувола шаҳрига қулаган.

Қўшни давлатлар — Эстония, Латвия ва Литва ўтган ҳафтада Россия нефт экспорти объектларига қилинган ҳужумлар пайтида йўлдан адашган бир нечта Украина дронлари уларнинг ҳудудига қулаганини маълум қилган эди.

Исроил Ливан жанубини босиб олмоқчи

Исроил бош вазири Бинямин Нетаняҳу якшанба куни ҳарбийларга Ливан жанубидаги ҳудудларни босиб олишни кенгайтиришни буюрди.

Исроил «шимолдаги вазиятни тубдан ўзгартиришга қатъий қарор қилган», деди Нетаняҳу. У Ливандаги ҳарбий операциялар давом этишини айтиб, Исроил кучлари ўз мақсадларига эришилгунга қадар куч ишлатган ҳолда ҳаракат қилишини қўшимча қилди.

Исроил армияси 2 март куни «Ҳизбуллоҳ» урушга қўшилгач Ливанга шиддатли ҳаво зарбалари бермоқда ва Жанубий Ливанга қуруқликдан ҳужум бошлаган.

АҚШ ва Исроил 28 феврал куни Эронга қарши ҳаво ҳужумини бошлаганидан бери минтақа шай ҳолатда турибди; ушбу ҳужум ҳозиргача минглаб инсонлар ўлимига сабаб бўлди.