Яқин Шарқда тин олган уруш, Истанбулда қуролли ҳужум ва «Эпштейн иши»га тортилган Билл Гейтс – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

АҚШ ва Эрон сулҳга келишди

АҚШ президенти Доналд Трамп Эрон билан икки ҳафталик ўт очишни тўхтатишга келишиб олди. Трамп аввалроқ агар талаблари бажарилмаса, «бугун тунда бутун Эрон цивилизация ҳалок бўлади» дея таҳдид қилганди.

Трампнинг таъкидлашича, сўнгги дақиқаларда эришилган келишув Эроннинг бўғоз орқали нефт ва газ етказиб бериш блокадасини тўхтатишига боғлиқ.

«Бу икки томонлама ЎТ ОЧИШНИ ТЎХТАТИШ бўлади!» деб ёзди Трамп ўзининг Truth Social платформасида. Сўнгги ҳафталарда бир қатор таҳдидлар билан чиқиб, кейин чекинган Трампнинг сўзларига кўра, Эрон музокаралар учун «ишчи асос» бўлган 10 банддан иборат таклифни тақдим этган.

Трамп AFP ахборот агентлигига бу «мутлақ ва тўлиқ ғалаба» эканини айтди.

«Мутлақ ва тўлиқ ғалаба. 100 фоиз. Бунга ҳеч қандай шубҳа йўқ», деди у сулҳ орқали ғалабани даъво қиляпсизми, деган саволга жавобан. Шунингдек Трамп «Эрон қайта тиклаш жараёнини бошлаши мумкин ва АҚШ Ҳўрмуз бўғозидаги транспорт ҳаракатини тиклашга ёрдам беради», дея қўшимча қилди.

Эрон ташқи ишлар вазири Аббос Ароқчи ўз баёнотида Теҳрон қарши ҳужумларни тўхтатишини ва сув йўли орқали хавфсиз ўтишни таъминлашини билдирди. Эрон Олий Миллий Хавфсизлик Кенгаши эса ушбу келишувни АҚШ устидан ғалаба сифатида баҳолаб, Трамп Эроннинг шартларини қабул қилганини иддао қилди.

Ироқдаги қаршилик ҳаракати ҳам бутун минтақада ўз операцияларини икки ҳафтага тўхтатишини билдирди.

Исроил бош вазири идораси ҳам икки ҳафталик муддатда Эронга бериладиган зарбаларни тўхтатиб туриш қарорини қўллаб-қувватлашини билдирди. Аммо улар ўт очишни тўхтатиш режими Ливанга нисбатан қўлланмаслигини айтди.

Ливан давлат ахборот агентлиги жанубда Исроил зарбалари давом этаётгани, жумладан, тонгги ҳаво ҳужуми натижасида тўрт киши ҳалок бўлганини хабар қилди.

Ўт очишни тўхтатиш режими қачон тўлиқ кучга кириши ҳозирча маълум эмас. Исроил ОАВлари у – Эрон бўғозни қайта очганидан сўнг бошланишини кутаётганини хабар қилди.

Ўт очишни тўхтатишда воситачилик қилган Покистон бош вазири Шаҳбоз Шарифнинг айтишича, у Эрон ва АҚШ делегацияларини жума куни Исломободда учрашишга таклиф қилган.

Музокаралардан хабардор айрим манбалар икки томон ҳам ўт очишни тўхтатиш барқарорлигига шубҳа билан қараётганини айтган.

Истанбулда қуролли ҳужум

Сешанба куни Истанбулдаги Исроил консулхонаси яқинида отишма содир бўлди: бир қуролли шахс ўлдирилди ва икки киши яраланди.

Ижтимоий тармоқлардаги видеоларда қуролланган ҳужумчилардан бири полиция томонидан отиб ташлангани ва ерга йиқилгани акс этган. Гувоҳлар ўқ овозлари «баланд» бўлганини ва тахминан 15-20 дақиқа давомида кучайиб борганини айтди.

Туркия ички ишлар вазири Мустафа Чифтчининг маълум қилишича, отишмада икки полициячи «енгил жароҳатланган». Ҳужумчилар Истанбулга Измит шаҳридан ижарага олинган автомашинада келган ва уларнинг иккитаси ака-ука экани айтилмоқда.

Ички ишлар вазирлиги ўлдирилган қуролли шахснинг «динни суиистеъмол қилувчи террорчи ташкилотга алоқадор» бўлганини билдирди. Бу ибора билан уни ИШИД гуруҳига ишора деб тушунилмоқда.

Ғазодаги геноцид ортидан икки давлат ўртасидаги муносабатлар ёмонлашгани сабабли ҳозирда Туркияда исроиллик дипломатлар мавжуд эмас ва консулхона сўнгги икки ярим йилдан бери бўш турибди. Туркия адлия вазири ҳужум юзасидан расмий тергов ҳаракатлари бошланганини маълум қилди.

Расмийларга кўра, «зарарсизлантирилган уч террорчи ўртасида жадал рақамли мулоқот аниқланган» ва яраланганларни сўроқ қилиш давом этмоқда.

Туркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўған воқеани «мудҳиш террорчилик ҳаракати» деб атади.

Ироқда америкалик журналист озод қилинди

Ироқдаги «Катаиб Ҳизбуллоҳ» қуролли гуруҳи бир неча кун олдин ўғирлаб кетилган америкалик журналист Шелли Китлсонни озод қилди.

АҚШ давлат котиби Марко Рубионинг баёнотига кўра, Китлсоннинг озод қилинишини таъминлашда Пентагон, ФҚБ ва Ироқ Олий суд кенгаши расмийлари ёрдам берган. Журналист март ойи охирида Бағдодда ўғирлаб кетилганди.

«Ушбу америкаликнинг ҳозирда озодликда эканидан енгил тин олдик ва унинг Ироқдан хавфсиз чиқиб кетишини таъминлаш устида ишлаяпмиз», дея қўшимча қилди Рубио.

Эронга алоқадор кўриладиган «Катаиб Ҳизбуллоҳ» гуруҳи сешанба куни эртароқ Китлсонни озод қилиши ва у Ироқни зудлик билан тарк этиши кераклигини айтганди.

Вазиятдан хабардор мулозимнинг Reutersʼга маълум қилишича, унинг озод этилиши Ироқ ҳукумати ва бир қанча нуфузли шиа етакчиларининг саъй-ҳаракатлари натижасидир: улар журналистни қутқариш учун қуролли гуруҳга босим ўтказган.

Яқин Шарқдаги Al-Monitor порталининг хабар беришича, Китлсон Римда истиқомат қилувчи америкалик мустақил журналист бўлиб, минтақадаги бир қанча урушларни ёритган ва мазкур нашр учун мақолалар тайёрлаб келган.

КХДР яна ракета синовларини ўтказди

Шимолий Корея чоршанба куни ўзининг шарқий қирғоқлари яқинидаги денгизга бир нечта баллистик ракета учирди. Жанубий Корея Бирлашган штаб бошлиқлари штабининг маълум қилишича, номаълум қисқа масофали ракеталар Вонсан шаҳри яқинидан тахминан 240 км масофага учган.

Ҳозирда Жанубий Корея ва АҚШ расмийлари операциянинг батафсил таҳлилини ўтказмоқда. Жанубий Корея ҳарбийлари, шунингдек, сешанба куни Пхенян яқинидан баллистик ракета экани тахмин қилинган яна бир учирилиш аниқланганини билдирди.

«Yonhap» агентлиги ҳарбий мулозимларга таяниб хабар беришича, сешанба куни учирилган снаряд эҳтимол баллистик ракета бўлган; у шарққа қараб учган, бироқ парвознинг дастлабки босқичида носозлик аломатларини кўрсатиб, ғойиб бўлган. Ушбу ҳодисалар Шимолий Кореянинг жорий йилдаги тўртинчи ва бешинчи баллистик ракета синовларидир.

Сўнгги синовлар ҳақидаги маълумотлар Шимолий Корея юқори лавозимли мулозимининг жанговар руҳдаги баёнотидан кейин пайдо бўлди. Сешанба куни КХДР Ташқи ишлар вазирлиги мулозими «агар Жанубий Корея Пхенянни душмандан бошқа нарса сифатида кўришга тайёр деб ўйласа, бу унинг хомхаёлидир», деганди.

Жанубий Кореянинг президентлик қароргоҳи буни БМТ Хавфсизлик Кенгаши резолюцияларини бузувчи провокация деб атади ва Пхенянни бундай синовларни тўхтатишга чақирди.

Билл Гейтс «Эпштейн иши» бўйича кўрсатма беради

Microsoft асосчиси ва ҳаммуассиси Билл Гейтс АҚШ Конгрессида марҳум педофил жиноятчи Жеффри Эпштейн билан алоқалари бўйича кўрсатма бериши кутилмоқда.

Миллиардер ва филантроп Гейтс Эпштейннинг қонунбузарликларини текшираётган Вакиллар палатасининг Назорат қўмитасида кўрсатма беришга рози бўлган навбатдаги юқори мартабали шахсдир. Тинглов 10 июнга белгиланган.

Гейтсга Эпштейннинг жабрланувчилари томонидан ҳеч қандай айблов қўйилмаган ва унинг тергов ҳужжатларига киритилгани бирон-бир жиноий фаолиятни англатмайди. Гейтснинг Эпштейн билан алоқалари ҳақидаги тафсилотлар Адлия вазирлиги томонидан эълон қилинган уч миллиондан ортиқ ҳужжатлар орасида мавжуд эди.

Билл Гейтс ўзининг хайрия жамғармаси ходимлари билан учрашувда «ўз ҳаракатлари учун масъулиятни ўз зиммасига олган».

Wall Street Journal нашрининг хабар беришича, Гейтс ходимлардан узр сўраган ва у икки нафар россиялик аёл билан ишқий муносабатда бўлгани, буни кейинчалик Эпштейн билиб қолгани ҳақида гапирган. Молиячи ҳақида эса у шундай деган: «мен ҳеч қандай ноқонуний иш қилмадим. Ҳеч қандай ноқонуний нарсани кўрмадим».

Феврал ойида АҚШ собиқ президенти Билл Клинтон ва унинг рафиқаси, собиқ давлат котиби Ҳиллари Клинтон қўмита олдида чиқиш қилганди. АҚШ савдо вазири Ҳовард Лутник ва собиқ бош прокурор Пем Бонди ҳам яқин ҳафталарда кўрсатма бериши кутилмоқда.