Украинадаги оташкесим, Кўрфазда янги ҳужумлар ва Оқ уй яқинида отишма – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

АҚШ ва Эрон ўртасида кескинлик

Душанба куни АҚШ ва Эрон Форс кўрфазида янги ҳужумларни амалга оширди. Ракета ва дрон ҳужумлари АҚШ президенти Доналд Трампнинг Ҳўрмузда қолиб кетган кемаларни ўтказишга уринишидан сўнг юз берди.

Форс кўрфазидаги бир нечта савдо кемаларида портлаш ва ёнғинлар кузатилди. Фужайра нефт портидаги ёнғиндан сўнг БАА ҳукумати Эроннинг ҳужумларини жиддий эскалация деб атади. Мактабларни хавфсизлик нуқтаи назаридан вақтинча масофавий таълимга ўтказди.

Эрон давлат телевидениеси БААга қилинган ҳужум «АҚШ ҳарбийларининг авантюризмига» жавоб эканини тасдиқлади. Шунингдек, Эрон АҚШ ҳарбий кемасига қарата огоҳлантирувчи ўқ узилганини маълум қилди.

АҚШ ҳарбийлари эса Эроннинг олтита кичик ҳарбий қайиғини йўқ қилган. Шунингдек, АҚШ кучлари иккита савдо кемаси эсминецлар кўмагида бўғоздан ўтганини айтди.

Минтақадаги АҚШ кучлари қўмондони, адмирал Бред Купер Эрон кучларига АҚШ ҳарбий активларидан узоқроқ туришни «қатъий тавсия қилди».

Бу ўтган ойдаги оташкесим эълонидан кейин Ҳўрмузни очиш учун ҳарбий куч ишлатишга бўлган биринчи уринишдир. Эрон Ислом инқилоби мухофизлари корпуси бўғоз фақат уларнинг рухсати билан очилишини айтган.

Трампнинг сўнгги қадами акс таъсир кўрсатган кўринади: бўғозда савдо кемалари қатнови кўпаймади, аксинча, Эрон ўз кучини кўрсатди. Эрон ҳар қандай кескинлашувга АҚШ базалари бўлган қўшни давлатларга янги ҳужумлар ила жавоб қайтариш билан таҳдид қилган. Йирик юк ташиш компаниялари бўғозни кесиб ўтишдан олдин ҳарбий ҳаракатлар расман тўхташини кутмоқда.

Эрон ташқи ишлар вазири Аббос Ароқчи душанба кунги воқеалар инқирознинг ҳарбий ечими йўқлигини кўрсатганини айтди. У тинчлик музокаралари Покистон воситачилигида давом этаётганини билдирди. «Озодлик лойиҳаси — бу “боши берк кўча” лойиҳасидир», дея Ароқчи Трампнинг лойиҳасини танқид қилди.

Путин ва Зеленскийнинг оташкесим таклифлари

Душанба куни Россия президенти Владимир Путин 8-9 май кунлари Украина билан можарода икки кунлик ўт очишни тўхтатиш тартибини эълон қилди.

Россия Мудофаа вазирлиги сулҳни эълон қилар экан, Украинадан ҳам шундай қадамни кутишини маълум қилди. Расмий Москва ўз кучлари ғалаба тантаналарининг хавфсизлигини таъминлаш учун барча чораларни кўришини билдирди.

Шунингдек, вазирлик Украинанинг байрам тантаналарини бузишга қаратилган ҳар қандай уриниши қатъий жавоб чораларига сабаб бўлишидан огоҳлантирди. «Киев режими Ғалабанинг 81 йиллигини нишонлашни бузиш бўйича ўзининг жиноий режаларини амалга оширишга уринса, Россия Қуролли кучлари Киев марказига оммавий ракета зарбаси беради», дейилади баёнотда.

Россия томони илгари ҳам бундай ҳужумни амалга ошириш имкониятига эга бўлганини, бироқ «ҳуманитар сабабларга кўра бундай ҳаракатлардан тийилиб келганини» қўшимча қилди. Шунингдек, вазирлик Киев аҳолиси ва хорижий дипломатик миссия ходимларини шаҳарни ўз вақтида тарк этиш зарурлиги ҳақида огоҳлантирди.

Украина президенти Володимир Зеленский бунга жавобан ҳарбий ҳаракатларда ўзининг танаффус вариантини таклиф қилди ва у вақтлироқ — 6 майга ўтар кечаси бошланишини билдирди. Украина бу қадамни «инсон ҳаёти ҳар қандай юбилей тантаналаридан қадрли экани» учун ташлаётганини билдирган.

Зеленский ушбу сулҳнинг аниқ муддатини кўрсатмади, бироқ Украина белгиланган вақтдан бошлаб «симметрик ҳаракат қилишини» айтди.

Шунингдек, Зеленский Россиянинг ҳарбий техникасиз парад ўтказиш режасига изоҳ берди: «Кўп йиллардан буён илк бор улар ҳарбий техникага қодир эмасликларини ва Қизил майдон узра дронлар учиб ўтишидан қўрқаётганини кўряпмиз. Бу кўп нарсадан далолат беради», деди Украина етакчиси.

Исроил яна Ливанга зарба берди

Душанба куни Исроил Ливан жанубига берган зарбалари оқибатида 17 киши ҳаётдан кўз юмди. Бу икки ҳафта муқаддам эълон қилинган сулҳ битимидан кейинги энг қонли кунлардан бири бўлди.

Ливан Соғлиқни сақлаш вазирлиги маълумотларига кўра, ўтган пайшанба кунидан бери ҳалок бўлганларнинг умумий сони 110 нафарга етган. Кечаги ҳужумда ҳалок бўлганларнинг икки нафари ва жароҳатланганларнинг 14 нафари ёш болалардир.

Исроил ўз ҳужумлари билан «Ҳизбуллоҳ»ни нишонга олаётганини таъкидламоқда. Исроил ҳам ушбу давр мобайнида 17 нафар аскари ҳалок бўлганини билдирди ва «Ҳизбуллоҳ»ни юзлаб ракета ҳамда дронлар учиришда айблади.

Исроил ҳарбийлари ишғол қилган ва чегара бўйлаб 10 км ичкарига чўзилган ҳудудни сулҳ шартларига кирмайди деб ҳисоблайди ва у ерда амалиётларни давом эттирмоқда.

«Ҳизбуллоҳ» ҳам бир қатор ҳужумлар, жумладан, Исроил қўшинларига қарши «камикадзе-дронлар» ва артиллериядан фойдаланганини тан олди. Гуруҳ буни Ливан қишлоқларининг бомбардимон қилинишига жавоб деб атади.

Исроил бош вазири Бинямин Нетаняҳу «Ҳизбуллоҳ» дронларининг хавфи ортиб бораётганини тан олди ва бу муаммони ҳал қилиш учун вақт кераклигини айтди.

2 март куни жанглар бошланганидан бери Ливанда ҳалок бўлганларнинг умумий сони 2 600 нафардан ошди. «Ҳизбуллоҳ» вакилининг BBC’га билдиришича, ушбу давр мобайнида гуруҳнинг 1 000 нафардан камроқ жангчиси ҳалок бўлган.

Хитойда портлаш: 21 киши ҳалок бўлди

Хитойнинг Ҳунан провинциясидаги пиротехника заводида юз берган кучли портлаш оқибатида 21 киши ҳалок бўлди, 61 киши жароҳатланди. Хитой давлат ОАВларига кўра, заводдаги портлаш душанба куни 16:40 атрофида юз берган.

Қутқарувчилар завод атрофидаги 3 км радиусда бўлган барча аҳолини хавфсиз жойга кўчирган.

Ҳукумат қидирув-қутқарув ишларига ва ярадорларга ёрдам кўрсатиш учун 500 га яқин мутахассисни сафарбар этди. Бинода қолиб кетганларни топиш учун махсус роботлардан фойдаланилди.

Қутқарув ишлари давомида завод ҳудудидаги иккита порох омбори катта хавф туғдирган.

Портлаш шунчалик кучли бўлганки, заводдан тахминан 1 км узоқликда яшовчи аҳоли вакиллари уйларидаги дераза ромлари қийшайиб, пўлат эшиклар ҳам кучли босимдан буралиб қолганини айтди.

Полиция портлаш сабабларини ўрганмоқда. Пиротехника компанияси раҳбарига нисбатан «эҳтиёт чораси» қўлланган ва у назоратга олинган.

Оқ уй яқинида отишма

Душанба куни АҚШ Махфий хизмати ходимлари Оқ уй яқинида қуролланган ва «шубҳали шахс» билан тўқнаш келди. Ушбу шахс ходимларга қарата ўқ узиб, пиёда қочишга уринган, сўнгра ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан отиб яраланган.

Ҳодиса сабабли Оқ уйда қисқа муддатли хавфсизлик блокадаси эълон қилинди.

Махфий хизмат директори ўринбосари Метю Куиннинг маълум қилишича, Оқ уй мажмуасининг ташқи периметрида патруллик қилаётган агентлар «ёнида ўт очиш қуроли бор ва шубҳали шахс»ни пайқаган.

Махфий хизмат ходимлари яқинлашганида, гумонланувчи пиёда қочишга уриниб, уларнинг йўналишида ўқ узган. Ходимлар жавоб қайтариб, гумонланувчига ўқ узган. У яраланган ва шифохонага ётқизилган.

Отишма юз берган вақтда президент Доналд Трамп Оқ уй биноси ичида бўлган. Вице-президент Ж.Д. Вэнснинг кортежи эса воқеадан бироз аввал ушбу ҳудуддан ўтиб кетганди.

Ҳозирча гумонланувчи айнан Вэнснинг кортежига ҳужум қилмоқчи бўлганига оид ҳеч қандай далил йўқ. Шунингдек, ҳодисанинг Трампга қарши қилинган бошқа суиқасдларга алоқадорлиги ҳам текширилмоқда.

Ўтган ҳафтада Трамп қатнашган тадбирдаги отишма туфайли Вашингтонда ҳуқуқ-тартибот идоралари юқори шайлик ҳолатига келтирилган.