Саудиянинг Эронга махфий зарбалари ва «Толибон»ни Брюсселга таклиф қилган Евроиттифоқ – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

Саудия ҳам Эронга махфий зарбалар берган

Саудия Арабистони Яқин Шарқдаги урушда қироллик ҳудудига амалга оширилган ҳужумларга жавобан Эронга нисбатан кўплаб эълон қилинмаган зарбалар берди. Бу ҳақда Reuters нашри масаладан хабардор бўлган Ғарбдаги ва Эрондаги расмийларга таяниб маълум қилди.

Ғарб расмийларига кўра, Саудия Ҳарбий-ҳаво кучлари амалга оширган ушбу ҳужумлар март ойи охирида юз берган, деб баҳоланмоқда. Улардан бири бу ҳаракатларни шунчаки «Саудия зарбага учраганига жавобан қайтарилган, ўхшаш зарбалар» деб атади.

АҚШ билан чуқур ҳарбий алоқаларга эга бўлган Саудия Арабистони 10 ҳафталик урушда АҚШнинг «ҳарбий соябони»ни тешиб ўтган ҳужумлар қаршисида заиф қолганди.

Reuters агентлиги аниқ нишонлар нима бўлганини тасдиқлай олмади.

Манбаларга кўра, Саудия Арабистони амалга оширилган зарбалар ҳақида Эронни хабардор қилган. Бунинг ортидан интенсив дипломатик алоқалар ва қаттиқроқ қасос ҳақидаги таҳдидлар кузатилган. Бу эса икки давлат ўртасида вазиятни юмшатиш бўйича ўзаро келишувга олиб келган.

Саудия ва Эрон ташқи ишлар вазирликлари ушбу хабарларга изоҳ бермади.

Душанба куни WSJ нашри БАА ҳам Эронга ҳарбий зарбалар бераётганини ёзганди. Бироқ уларнинг ёндашуви бир хил эмас: БАА қатъийроқ позицияни эгаллаб, Эронга оғир товон тўлатишга интилмоқда. Риёд эса Эрон билан алоқаларни сақлаб турибди.

Трамп Хитойнинг ёрдами керакмаслигини айтди

АҚШ президенти Доналд Трамп Эрон билан урушни тугатиш учун Хитойнинг ёрдамига эҳтиёжи йўқлигини айтди.

«Эрон масаласида бизга бирон-бир ёрдам керак деб ўйламайман. Биз тинч йўл биланми ёки бошқача, барибир ғалаба қозонамиз», деди Трамп Пекиндаги муҳим саммит олдидан.

Ўт очишни тўхтатиш келишуви кучга кирганига бир ой бўлган бўлса-да, томонлар урушни бутунлай тўхтатиш масаласида ҳеч қандай силжишга эриша олмади.

Манбаларга кўра, Эрон минтақадан нефт ва суюлтирилган табиий газни ташиш бўйича Ироқ ва Покистон билан келишувлар имзолаб, Ҳўрмуз бўғози устидан ўз назоратини мустаҳкамлаяпти. Бошқа давлатлар ҳам шунга ўхшаш битимларни кўриб чиқмоқда, бу эса Теҳроннинг сув йўли устидан назоратини доимий асосда қонунийлаштириши мумкин.

Трамп пайшанба ва жума кунларига режалаштирилган учрашувларда Си Жинпингни Теҳронни Вашингтон билан битим тузишга кўндиришга ундайди.

Бундан ташқари, уруш харажатлари ортиб бораётган бир пайтда, Трамп америкаликларнинг молиявий қийинчиликлари унга ҳеч қандай таъсир кўрсатмаслигини айтди.

Журналистнинг америкаликларнинг иқтисодий қийинчиликлари уни Эрон билан келишувга эришишга қанчалик ундаётгани ҳақидаги саволига Трамп: «Заррача ҳам эмас», деб жавоб берди.

«Мен америкаликларнинг молиявий аҳволи ҳақида ўйлаётганим йўқ. Мен ҳеч ким ҳақида ўйламаяпман. Мен фақат бир нарса ҳақида ўйлайман: биз Эроннинг ядро қуролига эга бўлишига йўл қўя олмаймиз. Бўлди. Мени ҳаракатга келтирадиган ягона нарса шу», деди Трамп Хитойга жўнаб кетишдан олдин.

Ноябр ойидаги оралиқ сайловлар олдидан бу сўзлар танқидчилар диққат марказида бўлиши аниқ.

Пентагон уруш харажатларини ҳозирча 29 миллиард долларга баҳолади, бу ўтган ой охиридаги ҳисоб-китобдан 4 миллиард долларга кўпдир.

Евроиттифоқ «Толибон»ни Брюсселга таклиф қилди

Европа Комиссияси «Толибон» вакилларини Афғонистон фуқароларини депортация қилиш бўйича музокаралар ўтказиш учун Брюсселга таклиф қилди.

Ушбу таклиф шу йилнинг январ ойида Афғонистонда бўлиб ўтган «техник музокаралар» бўйича дастлабки учрашувдан сўнг юз берди. Европа Комиссияси матбуот котиби Маркус Ламмерт ушбу муҳокамаларни «давомий учрашув» деб таснифлади.

Ламмертнинг таъкидлашича, Европадан ё жиноят содир этгани учун ҳукм қилинган, ё хавфсизликка таҳдид деб топилган афғонистонликлар мажбурий қайтарилади. Швеция ва Германия ушбу масалада фаоллик кўрсатаётган давлатлар қаторида.

Унинг сўзларига кўра, Брюсселга таклиф қилиниши «Толибон»ни Афғонистон ҳукумати сифатида «тан олишни англатмайди». Европа Иттифоқи 2021 йилда НАТО қўшинлари олиб чиқилгач ҳокимиятга қайтган «Толибон» раҳбариятини расман тан олмаган.

Россия–Украина уруши

Украина Қуролли Кучлари Оренбург вилоятидаги газ саноати объектларига ҳужум қилди. Бу ҳақда Украина президенти Володимир Зеленский 12 май оқшомидаги фуқароларга йўллаган видеомурожаатида маълум қилди. «Украинадан бир ярим минг километрдан ортиқ масофада жойлашган Россия газ саноати объектлари» деди Зеленский, аммо айнан қайси объект эканини айтмади.

«Украина Россия ҳаракатларига жавобан “кўзгу каби” йўл тутишини маълум қилганди. Биз сулҳ таклиф қилдик. Афсуски, уч кунлик нисбий сукунатдан сўнг яна дрон зарбалари, яна авиабомбалар. Фронтдаги фаоллик юқорилигича қолмоқда. Шунинг учун биз жавоб қайтаряпмиз», деб таъкидлади Украина раҳбари.

12 май куни рус пабликлари Оренбург вилоятидаги объектларга, хусусан Челябинск рух заводига зарбалар берилгани ҳақида хабар берди. Оренбург вилояти губернатори минтақада ҳаво мудофааси 9 та дронни уриб туширганини, дрон парчалари турар жой биноси ва яқин атрофдаги мактабга ҳам зарар етказганини ёзди.

Расмийлар газ объектларига берилган зарбалар ҳақида тўхталмаган. Украина ўтган йили ҳам ҳужум қилган Оренбургдаги газни қайта ишлаш заводи дунёдаги энг йирик газ-кимё мажмуаси ҳисобланади.

Олдинроқ Россия кучлари Украинанинг Днепропетровск вилоятига уюштирган ҳужумлари оқибатида камида олти киши ҳалок бўлгани хабар берилганди.

Вилоят губернатори Александр Ганжанинг айтишича, Россия ҳужумларида Кривой Рогдаги кўп қаватли турар жой биноси шикастланган ва Синелниково шаҳри яқинига авиабомба ташланган.

Ҳантавирус аниқланган ҳолатлар кўпайиши мумкин

Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти бош директори, доктор Тедрос Аданом бутун дунё бўйлаб жами 11 кишида круиз кемасидаги воқеага алоқадор ҳантавирус аниқланганини ёки унга шубҳа борлигини маълум қилди. Ушбу кўрсаткич инфекция натижасида вафот этган уч кишини ҳам ўз ичига олади.

Унинг таъкидлашича, йўловчилар ўртасидаги ўзаро мулоқот туфайли ҳантавирус билан касалланганлар сони дастлабки ҳисоб-китоблардан кўпроқ бўлиши мумкин.

«Яширин инкубация даври ҳам олти ҳафтадан саккиз ҳафтагача давом этади. Улар кемада бўлган вақтларида ўзаро мулоқотда бўлганликлари сабабли... биз яна янги ҳолатлар аниқланишини кутмоқдамиз», деди у.

Шунингдек, ҳантавирус эпидемияси марказида бўлган круиз кемасидаги 18 нафар америкалик сешанба куни Қўшма Штатларда карантинга олинди.

Икки йўловчи — улардан бири касаллик аломатларига эга, Атлантадаги Эмори университетининг биологик чеклаш бўлимига юборилди. Аломатлар кузатилган шахсдан олинган таҳлиллар ҳантавируснинг «Andes» вариантига манфий натижа берди. Бу вируснинг одамдан одамга юқиши маълум бўлган ягона туридир. АҚШ расмийларининг сўзларига кўра, мамлакатнинг қолган қисми учун хавф даражаси пастлигича қолмоқда.