Футболчилар пулсиз, мураббий шартномасиз. Сенегал лагерида нималар бўлмоқда?

Сенегал миллий жамоаси жаҳон чемпионати стартида Франция билан ўйинда кўпчиликда яхши таассурот қолдирганди. Африкаликлар жамоаси ўша ўйиннинг биринчи бўлимида 2026 йилги мундиал фаворитларини барча жабҳаларда ортда қолдиришганди. Энди бу жамоани Норвегияга қарши муҳим ўйин кутмоқда. Катта эҳтимол билан, бу ўйин гуруҳда иккинчи ўринни ким олишини ҳал қилади. Сенегалликлар ўйин бобида Эрлинг Ҳоланд ва унинг жамосидан устун келишга қодир, агар улар ички можаролар шароитида буни уддалай олишса, икки карра қойил қолиш керак. Лекин жамоа ичкарисида муҳит яхши эмас – федерация футболчилардан қарзини тўламаган ва пул тежаш учун мундиалга ошпазини олиб келмаган, бош мураббий эса беш ойдан буён маошсиз ишламоқда.

Сенегал миллий жамоасида ишлар жойида эмаслиги ҳақида гаплар жаҳон чемпионати бошланишидан олдинроқ пайдо бўлганди. Май ойи охирида Сенегалдаги нашрлар миллий жамоа бош мураббийи Пап Тиав жаҳон чемпионатига боришдан бош тортиш билан таҳдид қилгани ҳақида хабар тарқатганди – ушбу мутахассис бошчилигида жамоа январ ойида Африка кубогини қўлга киритганди (ва бу кубокка финалдаги воқеалар учун техник мағлубият ёзилмагунича эгалик қилди). Манбалар Сенегал футбол федерациясининг Тиав билан шартномаси муддати феврал ойидаёқ якунлангани ва уч ой ўтса ҳам шартнома янгиланмагани ҳақида айтишганди. Тиав эса расмий келишув ва маош йўқлигига қарамай, ишлашда давом этган – футболчиларни йиғган, ўртоқлик учрашувлари ва машғулот йиғинлари ташкиллаштиришда қатнашган. Папнинг келажаги мавҳумлиги шароитида Сенегалнинг АҚШга сафари кечиккан. У масалани чемпионат бошлангунига қадар ҳал этишни талаб қилганди.

Шу билан бирга, Сенегал футбол федерациясидагилар мураббий билан муносабатларда қандайдир муаммолар борлигини қатъиян рад этган. Ташкилот АҚШга сафар кечикканини қуйидагича баёнот орқали изоҳлаган:

«Сенегал делегацияси парвози кечиктирилиши фақат маъмурий ва логистик мураккабликлар, хусусан, АҚШ ҳудудига махсус рейсни амалга оширишга рухсат берилиши кечикиши, шунингдек, штабнинг баъзи аъзолари учун визалар расмийлаштирилишини кутиш билан боғлиқ. Федерация миллий жамоа мураббийи шартнома сабабли сафардан бош тортгани ҳақидаги асоссиз миш-мишларни қатъиян рад этади. Шартнома бўйича музокаралар олиб борилмоқда, аммо улар жамоага ҳеч қандай таъсир кўрсатмади.

Моддий-техник таъминотдаги кичик муаммолар футболчилар, мураббийлар штаби ва федерациянинг ҳамжиҳатлиги ва қатъиятини сусайтирмайди. Жамоа АҚШдаги муҳим ўйинлар олдидан бирдамлигини сақлаб қолмоқда. Федерация тайёргарлик учун зарур бўлган тинч муҳитни таъминлайди. Ҳар қандай дезинформациядан сақланиш учун жамоатчиликка мунтазам равишда, шаффоф ва ишончли ахборот бериб турамиз».

Шу билан мавзу ёпилганди. Сенегал миллий жамоаси АҚШга учиб келган ва Тиав раҳбарлигида жаҳон чемпионатига тайёргарлик кўришда давом этганди. Жамоа Ню Жерсида, Ратгерский университети базасига жойлашган. Турнирнинг илк кунларида жамоа атрофидаги ягона ёқимсиз хабар – футболчилар ва делегациянинг қолган аъзолари АҚШдаги аэропортда қатъий текширувдан ўтказилгани ҳақида бўлганди.

Аммо жаҳон чемпионатининг 2-турида Норвегияга қарши кечадиган ўйин арафасида Сенегал лагеридаги олов янгидан аланга олди. Sport News Africa сайти хабарига кўра, муҳим учрашув олдидан жамоа руҳияти кескин тушиб кетган. Бунинг сабаби – молиялаштириш ва ташкилотчилик билан боғлиқ муаммолар сақланиб қолаётганидир. Футболчилар Африка кубогидаги иштироки ва жаҳон чемпионатига йўлланма олгани учун мукофот пуллари ҳали ҳам тўлаб берилмаганидан норози, ҳолбуки ФИФА ва Африка футбол конфедерацияси маблағларни аллақачон федерация ҳисобига ўтказиб беран, лекин маблағлар қаерга ғойиб бўлгани номаълум.

Бундан ташқари, Сенегал миллий жамоаси аъзолари АҚШдаги яшаш шароитлари қониқарли эмаслигидан шикоят қилишмоқда. Федерация энг арзон меҳмонхоналардан бирини танлаган, бу ерда тайёрланадиган таомлар сифати ўртача ва профессионал спортчилар учун мос эмас деб топилган.

Шу билан бирга, сенегаллик футбол амалдорлари ҳашамат ичида яшаётгани айтилади – улар Қўшма Штатларга ўз оила аъзолари ҳамда бошқа яқин кишиларини ҳам олиб келишган.

Қўшимчасига федерация Сенегал миллий жамоасига ҳамроҳлик қилувчи ходимлар учун бюджетни қисқартирган. Хусусан, чемпионлик қўлга киритилган Африка кубогида жамоа билан бўлган бош ошпаз жаҳон чемпионатига олиб кетилмаган. Иш шу даражага етганки, меҳмонхона овқатлари ёқмаган футболчилар ўзи учун ташқаридан овқат буюртма қилишмоқда. Ички муҳит таранглашган ва исталган вақтда портлаш рўй бериб, жамоа бўлиниб кетиши мумкин.

Тиав эса беш ойдирки шартномасиз ва амалда текинга ишламоқда. Федерация у билан янги шартнома имзолашни кечиктирмоқда, буни «жаҳон чемпионатидек масъулиятли тадбир бошқа барча масалаларни кейинга қолдиришга мажбур қилиши» билан изоҳланмоқда. Жамоадагилар эса, табиийки, бу сўзларни баҳона сифатида қабул қилишади. 45 ёшли Тиав 2024 йил декабридан буён Сенегал миллий жамоасини бошқариб келмоқда. Унинг статистикаси жуда салмоқли: 14 та ғалаба, тўртта дуранг ва атиги учт мағлубият – Франция, Бразилия, АҚШга қарши ўйинларда. Шунингдек, Африка кубоги финалида Марокаш мағлуб этилган бўлса-да, бир неча ой ўтиб бу ўйин учун техник мағлубият ёзилди.

Унинг ўзи эса ижобий кайфиятни сақлаб қолишга уринмоқда:

«Менинг шартномам аҳамиятга эга эмас – фақат Сенегал муҳим. Биз бирлашишимиз лозим. Жамоа сафарбар қилинган, футболчилар Сенегал халқини улуғлаш ва Мамлакат байроғи рангларини ҳимоя қилиш учун бу ерда. Мен бор эътиборимни футбол майдонидаги ишларга қаратганман. Бутун эътиборим – жаҳон чемпионатига қаратилган».

Умуман, бунақа ҳолат Африка учун янгилик эмас. Қитъадаги айрим жамоалар футболчилари олдин ҳам жаҳон чемпионатларида қуруқ раҳмат учун ўйнашган. 2018 йилги мундиалда эса ФИФА Африка жамоаларига 2 млн евродан бонус пуллари ажратиб берганди, бунга тўрт йил олдинги мундиалдан кейин Африканинг биратўла бир неча жамоасида футболчиларга мукофот пуллари тўланмагани билан боғлиқ можаро рўй бергани сабаб бўлганди.

Юзага келган вазият ярим йил олдин Африка кубогида бўлгани каби Америкадаги мундиалда ҳам узоққа бориш салоҳиятига эга бўлган Сенегал миллий жамоасини парчалаб юбориши мумкин. Тиав бундай бўлмаслиги учун қўлидан келганича ҳаракат қилмоқда. Аммо биргина мураббийнинг авторитети жамоа устидан назоратни сақлаб қолиш учун етарли бўлмаслиги мумкин. Таркибдаги юлдузлар, биринчи навбатда, Садио Мане ташаббусни қўлга олиши керак бўлади.