ЖЧда яна бир ноёб ҳолат рўй берди: норвеглар Англиянинг голи ноҳақ урилганини айтмоқда

Англия миллий жамоаси жаҳон чемпионати 1/4 финалида катта қийинчилик билан бўлса-да, Норвегия тўсиғидан ўта олди. Шу билан бирга, Томас Тухел жамоаси ўйиннинг асосий вақтида урган ягона гол баҳсларга сабаб бўлмоқда.

Биринчи бўлим охирида норвеглар дарвозабони Эрян Нюланд тўпни дарвозадан ўйинга киритди. Fox Sports каналида берилган такрорий кадрга кўра, ҳавода тўп йўл-йўлакай «ўргимчак камера» (Spidercam) кабелига тегиб кетган, шундан кейин дарҳол пастга шўнғиган.

Шундан кейин уни Андерсон эгаллаб олиб, Гордонга узатган, у эса жарима майдонига яқинлашиб, Беллингҳэмни голли пас билан таъминлаган.

Қоидага кўра, агар тўп ўйин пайтида ташқи жисмга тегса, учрашув тўхтатилиши ва баҳсли тўп билан қайта бошланиши керак. «Ўргимчак камера» ҳам ташқи жисм ҳисобланади.

Собиқ ҳакам Марк Клаттенбург Fox эфирида буларнинг барчаси голга олиб келган эпизоднинг бир қисми экани ва шу туфайли бу вазият видеотакрорда кўриб чиқилиши керак бўлганини айтди.

Аммо VAR вазиятга аралаша олмасди. Чунки тезкор видеоҳакамлар тизими фақат ҳужум фазасини текшириш ваколатига эга. Бу фаза эса Англия тўпни эгаллаб олган сониядан бошланади – ундан олдинги жараённи қамраб олмайди.

Шу бошланиш нуқтаси сабаб, голни бекор қилиш ваколати фақат майдондаги ҳакамларнинг қарорига боғлиқ бўлиб қолганди. Ўйинни бошқарган ҳакам Клеман Тюрпен голни ҳисоблади ва Англия танаффусга 1:1 ҳисобида йўл олди.

ФИФА эса тўпдаги датчик сим билан алоқани қайд этмаганини маълум қилиб, баёнот берди:

«Англиянинг Норвегияга қарши ўйинида 45+2-дақиқада урган голидан олдин, ҳавода тўп ҳаракатланаётган пайтда сенсорли тўп маълумотларида тўпнинг «юрак уриши» графигида ҳеч қандай юқори чўққи (peak) қайд этилмади. Шунинг учун тўпнинг стадион тепасидаги симга тегиб, унинг ҳаракат йўналишини ўзгартирганини тасдиқлайдиган ҳеч қандай далил йўқ».

Before England’s goal in minute 45+2 against Norway, the sensor in the Connected Ball showed no peak in the 'heartbeat of the ball' when in the air, and therefore no evidence that the ball touched the overhead wire and changed the movement of the ball. pic.twitter.com/gYf9ukfveT

— FIFA Media (@fifamedia) July 11, 2026

Яъни, сенсор маълумотларига кўра, тўп юқоридаги симга тегмаган ва гол бекор қилинишига асос бўладиган далил аниқланмаган.

Гап 500 Гц частотали ҳаракат сенсори ҳақида кетмоқда, у ҳаракатларни ўқийди ва ҳар 2 миллисекундда маълумотларни янгилайди. Технология зарба лаҳзасини қайд этишга ва голлар ҳамда офсайдларни автоматик аниқлаш тизимининг ишлашига ёрдам беради.

ЖЧ-2026 плей-оффида ушбу технология Португалия ва Хорватия ўйинида – хорватларнинг 90+13-дақиқада урилган голи бекор қилинган эпизодда катта саҳнага чиққанди.

Аммо бу сафар у тўпга тегинишни қайд этмади.

Эфирдан сўнг Fox Sports инфографика орқали тўпнинг учиш траекториясини кўрсатди.

Қуйида эса BBC графикаси: унда тўп симга тегиши унинг ҳаракат траекториясини қандай ўзгартиргани кўрсатилган. Дастлабки маршрут – қизилда. Тўп симга теккач, оқ чизиқда кўрсатилган йўналишда ҳаракатланган ва инлизларга келиб тушган.

Лекин булардан ҳам аниқ хулосага келиш қийин. Яққол таъсирни пайқаб бўлмайди.

Тўп йўналиши ўзгаришига шамол сабаб бўлган бўлиши ҳам мумкин, аммо қизиғи шундаки, норвегиялик футболчилар ва мураббийлар синхрон тарзда тўп айнан камера симига тегиб кетганини айта бошлашди, буни эса олдиндан режалаштириб бўлмасди.

Норвегия миллий жамоаси бош мураббийи Столе Солбаккен бу борада танаффус вақтида ҳакамга эътироз билдирган. У голдан кейин шунчалик ғазабландики, шишани отиб юборди ва ўз ёрдамчиларидан бирига зарар етказишига сал қолди.

«Нима бўлганини ҳамма кўрди. Тўп тўппа-тўғри пастга шўнғиди. У ерда тросга тегиш бор эди. Чип ҳеч нарса кўрсатмадими? Аммо тўп осмондан пастга учиб тушди. Унинг [тўп камера симига] тегиб кетгани аниқ, бу ғалати бўлди», – деди Солбаккен ўйиндан сўнг.

Эрлинг Ҳоланднинг отаси Алф-Инге эса норвегларнинг ҳакамга муносабатини қуйидагича ифодалади: «Беллингҳэм ва реферидан ажойиб иш».

Собиқ инглиз ҳаками Грэм Скотт эса вазиятни қуйидагича баҳолади:

– Майдондаги ҳакамлар бундай тегинишни фақат тўп траекторияси кескин ўзгаргандагина пайқаган бўларди. Агар жамоалардан бири яққол ютқизиқли позицияда бўлса, VAR аралашиш ҳуқуқига эга эди, аммо бу аниқ қоидабузарлик бўлиши керак. Қатъий қилиб айтганда, бу ерда «ташқаридан аралашув»ни кўриш мумкин, бу ўйинни тўхтатишни ва тўпни олдирган жамоага қайтаришни талаб қилади. Бироқ, амалда жисмоний контакт учун аниқ далиллар керак. Агар тўп қоғоз стаканчага ёки майсазордаги майда жисмга тегса ва бунда эпизодга таъсир бўлмаса, ўйин тўхтатилмайди. Ва VAR ҳар қандай ҳолатда ҳам ҳужум фазасини таҳлил қилишда қуш парвози баландлигидан ракурсни ўрганиши даргумон эди. Видеоарбитр футболчиларнинг ҳужум бошланишидаги ҳаракатларига эътибор қаратди. VAR ҳакамларига қўйиладиган умумий талабни ҳисобга олсак, уларда вазиятга чуқур киришга сабаб йўқ эди: улардан гол мутлақо тоза кўринган жойда жуда майда тафсилотларга берилмаслик ва йўқ жойдан муаммо яратишга уриниб, ўйинни чўзиб юбормаслик талаб этилади.