Трампга қарши республикачилар ва Европага келган «Толибон» расмийлари – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

Исроил болаларни қасддан нишонга олмоқда — БМТ тергови

БМТнинг Мустақил халқаро тергов комиссияси «фаластинлик болалар Исроил кучлари томонидан қасддан нишонга олингани ва ўлдирилгани» ҳақида далиллар топганини маълум қилди.

Комиссияга кўра, бу «Исроил расмийлари ва хавфсизлик кучларининг Ғазодаги фаластинликлар гуруҳини йўқ қилиш бўйича геноцид ниятини» исботлашда асосий омил бўлган.

БМТ номидан расмий гапириш ваколатига эга бўлмаган уч кишилик тергов гуруҳи ўтган йилдаги ҳисоботида «Исроил Ғазодаги урушда геноцид содир этган», деган хулосага келганди.

Сешанба кунги ҳисоботда улар Исроил ҳарбий амалиётлари давом этаётганини, бу эса фаластинлик болалар ўртасида «мисли кўрилмаган» – ўлим, жисмоний ва руҳий жароҳатларга олиб келаётганини билдирди.

Уларнинг таъкидлашича, Исроил расмийлари ва хавфсизлик кучлари Ғазода «геноцид жиноятини содир этишда давом этмоқда» деб хулоса қилиш учун «ўринли асослар» мавжуд.

БМТ тергов комиссияси урушнинг дастлабки икки йилида Ғазодаги «ҳарбий ҳаракатларнинг бевосита оқибатида» камида 20 179 бола ҳалок бўлгани ва 44 143 бола жароҳатланганини маълум қилди.

Ҳисоботда Ғазо ва босиб олинган Ғарбий соҳилдаги аниқ воқеаларда болалар ўлими учун жавобгар бўлиши мумкин бўлган Исроил дивизиялари, бригада ва бўлинмаларининг рўйхати келтирилган.

Комиссия БМТга аъзо барча давлатларни, жумладан, Исроилни ҳам содир этилган жиноятлар учун жавобгарликни таъминлашга чақирди.

АҚШ Сенати урушга қарши

АҚШ Сенати президент Доналд Трампга Эронга қарши ҳарбий ҳаракатларни тўхтатишни буюрувчи қонун лойиҳасини қўллаб-қувватлади. Бу тобора норози кайфиятда бўлган Конгресс томонидан республикачи президентга нисбатан билдирилган навбатдаги танбеҳ бўлди.

Сенат уруш ваколатлари тўғрисидаги резолюцияни 50 та «ҳа» ва 48 та «йўқ» овоз билан маъқуллади. Ушбу ҳужжат ой бошида Вакиллар палатаси томонидан ҳам қабул қилинган эди.

Гарчи бу овоз бериш асосан рамзий маънога эга бўлса-да, яқин-яқингача Конгрессдаги республикачиларнинг бир овоздан қўллаб-қувватлашидан баҳраманд бўлиб келган Трамп учун партиядошларидан жиддий зарба бўлди.

Яқинда айрим республикачилар Трампнинг 1,8 миллиард долларлик «анти-қуролланиш» жамғармасига қарши чиқишганди. Унинг иммиграцияга қарши кескин чораларини молиялаштириш бўйича 70 миллиард долларлик қонун лойиҳаси ҳам тўхтатиб қўйилди.

Трамп эса овоз бериш жараёнини танқид қилиб, уни «ноўрин ва маъносиз» деб атади. Шунингдек у ёқлаб овоз берганларни Эронга «тасалли» беришда ва унинг ишини «қийинлаштиришда» айблади.

Аммо бундай турдаги резолюциянинг ҳуқуқий мақомида бироз чалкашлик бор. Шу боис, Оқ уй «Уруш ваколатлари тўғрисидаги қонун» конституцияга зид ва у мажбурий кучга эга эмаслигини таъкидлаб келади.

Оқ уй расмий вакилига кўра, резолюция Трампга АҚШ кучларини ҳарбий ҳаракатлардан олиб чиқишни буюради. Маъмурият эса бу ҳаракатлар 7 апрелдаги оташкесим билан якунланганини таъкидлайди.

Путин Россияда ёқилғи тақчиллиги ҳақида

Президент Владимир Путин Украинанинг дрон зарбалари оқибатида Россияда юзага келган ёқилғи тақчиллигига илк бор муносабат билдирди.

Ҳукумат аъзолари билан ўтказилган йиғилишда Путин ушбу ҳужумлар фронтдаги вазиятга таъсир қилмаслигини, у ерда «Россия қўшинлари бирин-кетин ҳудудларни озод қилаётганини» айтди.

Йиғилиш давомида ҳукумат раиси ўринбосарлари Александр Новак ички бозордаги ёқилғи билан боғлиқ вазиятини «мураккаб, аммо назорат остида» деб баҳолади. Тақчиллик эса «айрим ҳудудлар ва алоҳида АЁҚШларда юзага келаётган логистика муаммолари» деб аталди.

Бош вазир ўринбосарининг сўзларига кўра, ҳукумат истеъмолчиларни таъминлаш учун «барча зарур чораларни кўрмоқда».

Яна бир расмий эса Қрим билан «барча турдаги транспорт алоқаларини» ҳимоя қилиш учун чоралар ишлаб чиқилаётганини айтди. У айнан қандай чоралар эканига аниқлик киритмади.

Украиналик ҳарбийлар аввалроқ Қримни Херсон билан боғловчи темирйўл кўприги бутунлай яксон этилганини маълум қилганди. Украина махсус операция кучлари кўприкка зарба берилиши акс этган видеони ҳам эълон қилди. Вайрон қилинган ушбу кўприк Қримни материк билан боғловчи учта кўприкдан бири ҳисобланарди.

Путин якунловчи нутқида «Киев режими Россия учун яратишга уринаётган» таҳдидлар Мудофаа вазирлиги томонидан «минимал даражага туширилиши» кераклигини айтди. Унинг сўзларига кўра, Украина тинчлик музокараларини «кучли позициядан туриб» қайта бошлаш учун Россияга дронлар билан тез-тез ҳужум қила бошлаган.

Шунингдек, Путин Украинанинг бундай ҳужумлари «россиялик ҳарбийларни янада руҳлантириши»ни айтди.

«Толибон» расмийлари Брюсселда

Афғонистонни бошқараётган «Толибон» делегацияси сешанба куни илк бор Брюсселда Европа Иттифоқи расмийлари билан учрашди. «Толибон» – АҚШ ва НАТО қўллаган ҳукуматга қарши 20 йиллик урушдан сўнг, 2021 йилда ҳокимиятга қайтганди. Аммо Евроиттифоққа аъзо давлатлар «Толибон» ҳукуматини тан олмаган.

Расмий Брюссел Афғонистоннинг «де-факто ҳукумати» билан чекланган музокаралар ўтказиш қарорини — жиноят содир этган ёки хавфли деб топилган, бошпана бериш рад этилган шахсларни депортация қилиш учун зарур деб ҳисобламоқда.

Европа Комиссияси вакилининг маълум қилишича, Брюсселдаги учрашувда комиссия ва аъзо 15 та давлат расмийлари иштирок этган. Бу январ ойида Кобулда бўлиб ўтган аввалги учрашувнинг давомидир.

Афғонистон Ташқи ишлар вазирлиги вакили эса кун тартибини кенгроқ деб таъриф берди. Хусусан, унда Европада консуллик ваколатхонасини очиш эҳтимоли, у ердаги афғонлар учун консуллик хизматларини қайта тиклаш ва «ишончни мустаҳкамлаш чоралари зарурлиги» ҳақида гап боради.

Вазирлик вакили Абдул Қаҳҳор Балхийнинг қўшимча қилишича, учрашув «хорижда истиқомат қилаётган афғонларнинг консуллик ҳуқуқларини ҳимоя қилиш учун ижобий суръат яратишга умид бағишлади».

Еврокомиссия хатида эса музокараларда асосий эътибор «иттифоқда қолиш ҳуқуқига эга бўлмаган Афғонистон фуқароларини қайтариш ва реадмиссия қилишга» қаратилиши айтилган.

Ушбу ташриф ҳуқуқ ҳимоячилари ва бир қатор европалик сиёсатчилар томонидан кескин танқид қилинмоқда. Шу боис Белгия ташқи ишлар вазирлиги Афғонистон вакилларига фақат бир кун қолишга рухсат берувчи виза берди ва уларнинг ҳаракатланишини Белгия ҳудуди билан чеклаб қўйди.

АҚШ Кубага санкцияларни кенгайтирди

АҚШ давлат котиби Марко Рубио Кубанинг «Union Cuba Petroleo» давлат нефт-газ компаниясига қарши санкциялар жорий этилганини эълон қилди.

«Кубанинг коммунистик элитаси энергетикадан ижтимоий назорат ва клептократик бойлик орттириш воситаси сифатида фойдаланмоқда», деб ёзди Рубио санкция сабабларини изоҳлаб.

Компания АҚШ фуқароларига у билан бизнес юритиш тақиқланган ташкилотлар реестрига киритилди. Молия вазирлиги баёнотига кўра, АҚШ ташқарисидаги шахсларга ҳам ушбу компания билан ҳамкорлик қилган тақдирда санкциялар таҳдид солади.

Рубиога кўра, Куба халқи «кенгроқ иқтисодий ва сиёсий эркинликларга» эга бўлмагунча, Вашингтон «коммунистик режимга зарба беришда давом этади».

Оқ уй ой бошида Куба президенти Мигел Диас-Канел ва мамлакатнинг собиқ раҳбари Раул Кастронинг оила аъзоларига қарши иқтисодий санкциялар жорий этганди. Амалдаги президент Диас-Канелга қарши ўтган йилнинг июл ойидаёқ санкция қўлланган.

Инқилоб етакчиси Фидел Кастронинг укаси – 95 ёшли Раул Кастрога эса ўтган ойда АҚШ жиноий айблов эълон қилган.

Вашингтон сўнгги ойларда Ҳаванага нисбатан босимни изчил ошириб бормоқда. Куба ҳукумати вакиллари АҚШни оролга ҳарбий ҳужум қилиш учун баҳона қидиришда айбламоқда. Президент Доналд Трамп бир неча бор ушбу мамлакатни «назорат остига олиш» билан таҳдид қилган.