Мигрантларга босимни кучайтираётган Россия ва Канадада ўрмон ёнғинлари – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

АҚШ–Эрон уруши

АҚШ чоршанба куни Эронга қарши янги зарбалар тўлқини бошлаганини маълум қилди. Президент Доналд Трамп эса Теҳронга «ўзини яхши тутиши лозимлиги» ҳақида огоҳлантириш берди.

АҚШ Марказий қўмондонлигига кўра, 90 дақиқа давом этган зарбалар тўлқини — Эроннинг қирғоқ мудофааси тизимлари ҳамда ушбу оролдаги қанотли ракеталарни сақлаш, учириш майдонларини нишонга олган. Иккинчи тўлқинда Эроннинг қўмондонлик марказлари, ракета ва дрон салоҳиятига, жумладан, Бандар-Аббос шаҳридаги объектларга зарбалар берилди.

Эрон ОАВлари пойтахт Теҳронда ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимлари ишлаганини хабар берди. Аҳвоз шаҳрида эса ракета зарбалари туфайли шифохоналардан бири эвакуация қилинди.

Эрон эса дронлар ёрдамида АҚШ армиясининг Иорданиядаги алоқа тизимлари ва омборхоналарини нишонга олди. Иордания ОАВлари ўз ҳарбийлари 8 та дронни уриб туширганини, ҳужум оқибатида ҳеч ким жабрланмаганини айтмоқда.

Эроннинг бош музокарачиси Муҳаммад Боқир Ғолибоф давлат ОАВларига берган баёнотида агар келишувдан фойда кўрилмаса, ундаги мажбуриятларга риоя қилиши учун «ҳеч қандай сабаб» йўқлигини айтди.

Доналд Трамп чоршанба куни зарбалардан кейин Эрон ҳозир «хурсанд эмаслигини» айтди: «Улар келишувга эришишни жуда ҳам хоҳламоқда. Биз қилаётган ишлар уларга умуман ёқмаяпти. Биз улар билан келишув имзолашни хоҳлаймизми ёки барчасига чек қўямизми — буни тез орада билиб оламиз», деди АҚШ етакчиси.

Тўқнашувларга қарамай, Трамп Теҳрон томонидан америкалик маҳбуснинг озод этилишини — ярашиш йўлидаги потенциал қадам сифатида олқишлади. АҚШ президентининг сўзларига кўра, ушбу фуқаро 2024 йил декабр ойида «ноқонуний равишда ҳибсга олинганди».

Россияда мигрантларга яна бир босим

Россияда тарқалган ксенофобик қарашлар фонида мигрантлар устидан назорат ва уларга нисбатан камситувчи нормалар кучайиб бормоқда. Хусусан, келажакда Россияга борувчи мигрантлар мобил телефон сотиб олишга мажбур бўлади, бу орқали ҳукумат уларни кузатиб бориши мумкин. Бу ҳақда ички ишлар вазири ўринбосари Игор Зубов маълум қилди.

«Келажакда нима бўлиши, қаёққа кетаётганимиз ҳаммага қизиқ. Бу ерга, айниқса, ишлаш ёки узоқ муддатга келган ҳар бир мигрант рўйхатдан ўтишда телефон сотиб олиши шарт бўлади. Бу телефонда унинг электрон профили жойлашади. Ва биз ҳар бир мигрантнинг қаердалигини билиб турамиз», деди у.

Расмийнинг сўзларига кўра, шу туфайли мигрантлар бир шаҳардан иккинчисига «назоратсиз» кўчиб ўта олмайди. Шунингдек, ҳукумат телефон ёрдамида мигрантларни ҳужжати муддати тугаётгани ёки давлат идорасига бориши кераклиги ҳақида огоҳлантиришни ҳам режалаштирмоқда.

2025 йил сентябр ойидан бошлаб Москвада тажриба ўтказилмоқда: унга кўра, ишлаш учун келган барча хорижликлар ўз жойлашуви – геолокациясини кўрсатиб турувчи «Амина» иловасини ўрнатиши шарт.

Канадада ўрмон ёнғинлари

Канаданинг Онтарио провинциясида 100 дан ортиқ ўрмон ёнғинлари давом этмоқда, шимоли-ғарбдаги бир нечта аҳоли пунктлари хавф остида қолган. Ёнғин тутуни Торонтони ҳам қоплади; шаҳар аҳолиси чоршанба тонгини ғуборли осмон ва дунёдаги энг ёмон ҳаво сифати кўрсаткичи билан қарши олди.

Тармоқларда тарқалган видеоларнинг бирида ўрмон ёнғини қуршовида қолган юк поезди ва шошилинч ёрдам сўраётган ишчилар акс этган. «Бу ёнғин бизни бутунлай қамраб олиши мумкин, вазият бироз қўрқинчли тус олмоқда», дейди экипаж аъзоларидан бири поезд ёнаётган дарахтлар орасидан ўтиб кетаётганда.

Канада расмийлари Армстронг яқинида қолиб кетган ишчиларнинг барчаси хавфсиз жойга эвакуация қилинганини ва ушбу ҳудудда темирйўл ҳаракати вақтинча тўхтатилганини маълум қилди.

Канада ўрмон ёнғинлари маркази маълумотларига кўра, айни пайтда мамлакат бўйлаб 838 та фаол ўрмон ёнғини давом этмоқда.

Кучли иссиқ, қуруқ об-ҳаво ва кучли шамол туфайли Канада билан чегарадош бўлган АҚШнинг Миннесота штатида ҳам ўндан ортиқ ёнғинлар юз бермоқда.

Мазкур ўрмон ёнғинлари яқин кунларда тутуннинг — якшанба куни Жаҳон чемпионати финали бўлиб ўтиши режалаштирилган Ню-Жерсига ҳам етиб бориши борасидаги хавотирларни кучайтирди.

Украинадаги уруш ва сиёсий ўзгаришлар

Украина Олий Радаси 14 июл куни бош вазир Юлия Свириденконинг истеъфосини қабул қилди. Янги вазирлар маҳкамаси пайшанба куни эълон қилиниши кутилмоқда. Украина ОАВларининг хабар беришича, «Нафтогаз» раҳбари Сергей Корецкий бош вазир лавозимига энг асосий номзод бўлиб турибди.

Олий Рада депутатларининг маълум қилишича, Украина мудофаа вазири Михайло Федоров ўз лавозимини тарк этади. Ушбу лавозимга ҳозирги ички ишлар вазири Игор Клименко номзоди таклиф қилинади.

Ҳозирча расмий эълон берилгани йўқ, бироқ Федоров ижтимоий тармоқлардаги постида ўз истеъфосини амалда тасдиқлади. Федоров Зеленский томонидан мудофаа вазири лавозимига 2026 йилнинг январ ойида тайинланганди.

Президент Володимир Зеленский парламентдаги йиғилишда Федоров ва Қуролли кучлари бош қўмондони Александр Сирский ўртасида узоқ вақтдан бери давом этаётган тизимли зиддият мавжудлигини айтган. Улар урушга турлича қарашган.

Украина бўйлаб уруш ҳам давом этмоқда. Маҳаллий расмийларнинг маълум қилишича, тунда ва чоршанба куни Украина бўйлаб амалга оширилган Россия ҳужумларида 14 киши ҳалок бўлди.

Хусусан, Қора денгиз бўйидаги Одесса порт-шаҳрига уюштирилган «ялпи» дрон ва ракета зарбаси оқибатида уч киши ҳалок бўлди. Шунингдек, мамлакат шимоли-шарқидаги Суми ва Запорижжя шаҳарларида 6 киши ҳаётдан кўз юмган.

Аввалроқ Россия мудофаа вазирлиги Одессага ҳужум қилганини тасдиқлаб, «ёқилғи-мойлаш материалларини тушириш учун фойдаланиладиган» порт инфратузилмасини нишонга олганини маълум қилганди.

Бу воқеалар Азов денгизидаги Россия кемаларига қилинган шиддатли ҳужумлардан сўнг юз берди. «Reuters» ахборот агентлиги хабарига кўра, Украинанинг ушбу ҳужумлари Россияни Азов денгизида юк ташишни чеклашга мажбур қилган.

Ҳарбий ҳаракатлар ва сиёсий ўзгаришлар давом этаётган вақтда Европа Комиссияси раҳбари Урсула фон дер Ляйен чоршанба куни Киевга келди. Ташрифдан мақсад Европа ва Украина мудофаа саноати ўртасидаги ҳамкорликни, шунингдек, Украинанинг Евроиттифоққа аъзо бўлиш жараёнини муҳокама қилиш.

Трамп тасвирланган танга

АҚШ Зарбхонаси мамлакатнинг амалдаги президенти Доналд Трамп тасвири туширилган янги бир долларлик тангани зарб этишга тайёргарлик кўрмоқда. Молия вазири Скотт Бессент чоршанба куни янги «олтин танга» эскизларини тақдим этди. Танганинг бир томонида Трампнинг профили ва унинг ёнида «Биз Худога ишонамиз» ибораси акс этган.

Молия вазирлиги ва Зарбхона ушбу тангаларнинг чиқарилиш ҳажми, муддати, қандай материалдан тайёрланиши ҳамда уларни қаердан олиш мумкинлиги тўғрисида ҳозирча изоҳ бермади.

АҚШ ОАВларига кўра, амалдаги президент тасвирининг Америка эсдалик тангаларида акс эттирилиши жуда кам учрайдиган ҳолатдир. АҚШда давлат раҳбари тасвирланган тангалар одатда фақатгина улар вафот этганидан кейин чиқарилади.

Бунгача бўлган ягона истисно — АҚШ мустақиллигининг 150 йиллиги муносабати билан 1926 йилда чиқарилган 50 центлик танга бўлган эди. Ўша танганинг олд томонида АҚШнинг биринчи президенти Жорж Вашингтон ва ўша пайтдаги амалдаги президент Келвин Кулиджнинг расми тасвирланганди.