Migratsiya agentligi kimdan nimani yaşirmoqda?

Şundan söng, «Kun.uz» işga aralaşdi. 2 aprel sanasida saytda «Janubiy Koreya - qulflangan diyor. Migratsiya agentligining tört kunlik tomoşasi», «Halima enam allalaridan Ahmad qaçon ölganigaça. Koreyaga işçilar kerakmi yoki professorlar?» nomli maqolalar naşr etildi, sayt vakili migratsiya vakili bilan gaplaşdi (aniqroği, gaplaşişga urindi) va «Xorijga omi odamlarni jönatmaymiz». Migratsiya agentligi vakilidan javoblar» sarlavhasi ostida material tayyorladi.

Bu esa, balki, bunday «qarşi hujum»ni kutmagan agentlikdagilarning «qimirlab qolişi»ga olib keldi. 3 aprel kuniyoq agentlik OAVni öz binosiga taklif etdi, matbuot anjumani ötkazilib, vaziyat yuzasidan izohlar berildi.

Matbuot anjumanida iştirok etgan agentlik rahbari Uluğbek Nazarov turli OAV, internet naşrlar va ijtimoiy tarmoqlarda tarqagan agentlik bilan boğliq xabarlarga öz munosabatini bildirdi va ular yuzasidan izohlar berdi. 

U saytning işlamay qolganini xakerlar hujumi ehtimoli bilan xaspöşlamoqçi böldi. Test savollarining murakkabligini esa bu savollar, ya'ni, xorijga işlaş uçun ketayotgan kişilarga berilgan, masalan, Turkiston toğ tizmasining qanday balandligida arçazorlar uçraşi qabilidagi savollar umumta'lim maktablari, litsey va kollej dasturlari böyiça tuzilgan darsliklardan olingan holda agentlik vakillari tomonidan tuzilganini aytdi.

Matbuot anjumanida yana bir kulgili vaziyat röy berdi. Unda hozir bölgan agentlik vakillaridan biri bunday murakkabliklar yaratiş orqali testga oldindan yordamçilar bilan tayyorlangan «firibgarlar çuv tuşirilgani» haqida aytdi.

7 aprel kuni esa Migratsiya agentligi Koreyaga boriş böyiça test sinovlarida yuzaga kelgan muammoga yakuniy izohni berdi.

Unda, jumladan, şunday deyiladi: «Fuqarolarning köplab murojaatiga sabab bölgan «Halima enam allalari» şe'riy töplami muallifi kim? Bu töplam muallifi Özbekiston xalq şoiri Muhammad Yusuf bölib, mazkur mavzu 8-sinf uçun möljallangan adabiyot darsligida keltirilgan».

Agentlik, möğul xoni Xitoyda qaçon va qaysi sulolaga asos solgani haqidagi savol 7-sinf uçun möljallangan tarix fani mavzusiga oidligini ta'kidlab, bu ma'lumotni Koreyaga işga boruvçi kişilar bilmoği kerak, deb hisoblagan.

«1934 yilda Tunisda tuzilgan «Yangi dastur» partiyasi rahbari aslida qanday kasb egasi bölgan? Bu savol Jahon tarixi akademik litsey va kasb-hunar kollejlari uçun öquv qöllanmasidan olingan bölib, Özbekiston Respublikasi Oliy va örta maxsus ta'lim vazirligi tomonidan tasdiqlangan. Qöllanma mualliflari U.Jörayev, M.Lafasov», — deya savollarning manbasi keltirilgan şarhda.

Agentlik bu taxlit özini himoyalaşi komedik filmlardagi kabi kulgili emasmi?

Matbuot anjumanida va undan keyin berilgan izohlar «Kun.uz» saytini hamda uning öquvçilarini qoniqtirmadi. Zotan, unda asosiy savolga asosli tuşuntiriş berilmadi: Işlaş uçun yöl olgan kişilarga OÖYularga kiriş imtihonlari darajasidagi savollar berilişining boisi nima edi?

Şu tufayli, sayt Migratsiya agentligi rahbariyati bilan maxsus intervyu uyuştirişni istadi. Bu borada rahbariyat bilan oldindan kelişib olindi, 5 aprel kuni sayt jurnalisti va operatori agentlik binosiga yöl oldi. Agentlik esa jurnalistni mensimasligini oçiq namoyiş etdi. Jurnalist kelişilgan vaqtda agentlik binosida hozir bölgani holida, Uluğbek Nazarov xonasidan çiqib kelmadi. Naşr vakillarini köp vaqt kuttirganidan keyingina, göyoki «muhim uçraşuv»dan çiqib kelgan Nazarov yordamçilari bilan intervyu berişga tayyorligini ma'lum qildi.

Lekin, kamera va diktofon yoqilişidan oldin jurnalistdan qanday savollar bilan kelganini sörab, uning qölidan savollar röyxatini oldi va köz yugurtirgaç, uning yuzi özgardi. U yordamçilaridan biri bilan köz uriştirib olgaç, darhol imlovni tuşungan yordamçi uning yoniga kelib, boşqa bir «muhim uçraşuv» yoki «muhim qönğiroqlaşuv» uni kutayotgani haqida xabardor etdi. Şundan söng, örnidan kötarilgan Nazarov jurnalist savollari röyxati yozilgan qoğozni ham olguniça, kutib turişni sörab, içkarga yönaldi. Şundan söng, sayt vakillari uni körişmadi. Holbuki, uning qaytişini bir yarim soat davomida yana kutişgandi.

Yakunda esa yordamçi çiqib kelib, intervyuni boşqa kunga qoldirişni iltimos qildi. Öşa kun esa kelmayapti.

Bu intervyuni taşkil qiliş uçun keyingi urinişlar, ta'sirli idoralardan bu borada yordam körsatişni söraş behuda böldi.

Imtihonlar ötkazilganiga 10 kun bölmoqdaki, odamlar umid qilişda davom etişmoqda. Ularning ba'zilari öziga navbat yetib kelmaganini bildirib, qaçon imtihon qilinişi haqida söramoqda.

Ötkazilgan imtihon orqali 6 ming kişi qanday saralangani sirligiça qolmoqda. Çunki, bunday sinovdan 6 ming kişi ötgani aqlga siğmaydi. Sababi savollar şunday tuzilgan ediki, amalda bu savollarga biron kişi töliq javob bera olgani ham gumon.

Koreys tilida eng yuqori - 6 darajani olgan kişilar ham saytga qönğiroq qilib, öşa kungi imtihonlarga «tişi ötmagani» haqida aytgan.

Saytga bu borada savollarga javob olib berişni, bu masalani tekşirişni sörab qilingan murojaatlar kamayib, asta-sekin töxtamoqda. Şu bilan birga öquvçilar orasida «işqilib oxiri jurnalistlarning ham oğzini moylab qöyişmagan bölsin» qabilidagi fikrlar yangramoqda.

Holat şundayki, imtihonlar şunday tartibsizlik bilan ötkazilganki, bu imtihonlar qaytadan ötkazilişi kerak edi.

Holat şundayki, mavjud masala yeçimi uçun mustaqil jurnalist suriştiruvi ötkaziş va dalillar bilan isbotlaşga zarurat mavjud.

Holat şundayki, bu masala esdan çiqib, yopiqliq qozon yopiqliqiça qolmoqda, mavzu yopilmoqda.

Sayt bu masalaga jiddiy yondaşdi, muammo ildizini aniqlaş uçun mehnat qildi, öz öquvçilariga yordam berişni istadi. Ammo, köp ehtimolki, bu uşbu mavzu böyiça oxirgi materialdir. Ayni damda sayt xodimlarining heç birida uşbu vaziyat böyiça özgariş röy berişiga umid qolmagan. Işning «bölari bölib, böyoği singan». Agentlik «olti ming nafar professor»ni tanlab olgan.

Holbuki, agentlik bu örinda öz aybini tan olişi kerak edi. Imtihondan ötganlarning natijalari bilan ötmaganlarning natijalari soliştirilişi, ötganlardan kamida beş nafari tanlab olinib, yana qaytadan sinab körilişi va şaffoflik ta'minlanişi kerak edi. 

Agentlikdagilar Koreya Respublikasi tomonining e'tibori bu vaziyatga qaratilişi, oqibatda katta miqdordagi mablağni ma'naviy zarar sifatida tölaşga töğri kelişi mumkinligini ham öylab kördimikin? Agentlikdagilar huquq tartibot idoralari bu masalaga jiddiy tarzda aralaşişi mumkinligini tasavvur qilişdimikin?

Agentlikdagilar muammoning tub mohiyatini anglab yetişarmikin? Ular qöllayotgan usullar, odamlar ustidan ötkazayotgan tajriba va texnologiyalari tufayli ham millionlab özbeklar agentlik orqali emas, boşqa norasmiy kanallar orqali xorijga çiqişi, natijada odam savdosi obektiga aylanib, xörlikka röpara bölişini bilişarmikin?

Ma'lumotlarga köra, hozirgi kunda Koreyaning özida 3 mingdan ortiq özbekistonlik noqonuniy yaşab kelmoqda. Bu holat Özbekistonning xorijdagi nufuzi uçun qayğuradigan taşkilotning maqsadlariga qay darajada mos kelarkin?

Modomiki, agentlik bilan yuzma-yuz gaplaşib bölmas ekan, savollar ketidan savollar tuğilaveradi.

Nega mehnat migratsiya masalalari monopoliyasi mavjud? Bu kimning manfaati va çöntagiga xizmat qiladi?

Agentlikning vazifasi taşqi mehnat migratsiyasi uçun umumiy qoidalarni va muvofiqlaştirişni yaratiş bölişi kerak emasmi?

Agentlik qanday manbalardan qança daromad körmoqda va daromadining qança qismini qayerlarga sarflamoqda?

Nega mehnat migratsiyasi bilan qonuniy va litsenziya asosida şuğullanuvçi xöjalik sub'yektlari faoliyatiga ruxsat berilmaydi?