Yurtimizda barcha sohalarda amalga oshirilayotgan islohotlarning negizini insonparvarlik, inson va fuqarolarning hayoti, erkinligi, qadr-qimmatining ustuvorligi kabi umuminsoniy prinsiplar tashkil etadi.
Xuddi, shuningdek, jinoyat sodir etgan bo‘lsa-da, biroq o‘z xatosini anglagan va undan tegishli xulosa chiqargan, ma'naviy jihatdan qayta tarbiyalangan shaxslarning oilasi, farzandlari bag‘riga qaytishiga imkon berish xalqimizga xos bo‘lgan kechirimlilik, bag‘rikenglik kabi qadriyatlarning amaliy ifodasidir.
Shu sababdan ham jinoyat qonunchiligida amnistiya akti yoki afv etish asosida jazodan ozod qilish belgilangan. Shu kunga qadar adashib jinoyat yo‘liga kirib qolgan, qilmishidan pushaymon bo‘lgan, sodir etgan jinoyati natijasida yetkazilgan zararni qoplagan shaxslarni amnistiya akti asosida jinoiy javobgarlik hamda jazodan ozod etish keng yo‘lga qo‘yilgan edi.
Unga ko‘ra, amnistiya akti e'lon qilinganidan so‘ng unda jinoyat turlari nazarda tutilib, javobgarlikdan yoki jazodan ozod etiladigan shaxslar hujjat ijrosini ta'minlash paytida aniqlanardi.
Biroq amnistiya aktini qo‘llashning ayrim jihatlari ham mavjud ediki, bular shaxsni javobgarlik va jazodan ozod qilishning pirovard natijasiga erishishga to‘sqinlik qilardi. Jumladan, amnistiya aktida aniq bir shaxs ko‘rsatilmasdan, odatda, ijtimoiy xavfi katta bo‘lmagan yoki uncha og‘ir bo‘lmagan jinoyatni birinchi marta sodir etgan shaxslar, ayollar,
60 yoshdan oshganlar, chet el fuqarolari nazarda tutilgan. Ya'ni, avval jinoyatlar toifasi belgilanib, keyin esa ushbu jinoyatlar toifasiga kiradigan shaxslar aniqlangan.
Bundan tashqari, amnistiya aktini qo‘llash masalasini hal qilish uzoq davom etadigan tashkiliy jarayonlar ekanligi sababli turli qonunbuzarlik holatlari mavjud edi. Bu haqda muhtaram Prezidentimiz Sh.M.Mirziyoyev O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganligining
25 yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi ma'ruzasida “...oldindan chuqur o‘ylamasdan turib javobgarlikdan ozod qilishni belgilash qilmishiga pushaymon bo‘lmagan, yetkazilgan zararni to‘liq qoplamagan shaxslar ham amnistiya doirasiga kirib qolishiga sabab bo‘lgan. Bu masalada, ming afsuski, korrupsiya holatlari ham bo‘lgan, deb aytsak, to‘g‘ri bo‘ladi... Bu esa amnistiyaga tushgan kimsalarda jazoni his etmaslik, bizga hamma narsa mumkin, degan noto‘g‘ri kayfiyatning shakllanishiga olib kelgan”, – deb ta'kidladi.
Joriy yilning 29 sentabrida “O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganligining yigirma besh yilligi munosabati bilan jazoni ijro etish muassasalarida jazo o‘tayotgan mahkumlarni afv etish haqidagi materiallarni tayyorlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi farmoyish qabul qilindi.
