Shu kunlarda Buyuk Britaniyada aniqlangan koronavirusning mutatsiyaga uchragan shtammi, avvalgilariga qaraganda tezroq tarqalishi ma'lum bo‘ldi. Endigina tasdiqdan o‘tgan koronavirusga qarshi vaksinalarning foydasi tegadimi? Bu borada Germaniyaning Deutche Welle nashri tahliliy material tayyorladi.
Britaniyaning janubiy sarhadlarida aniqlangan koronavirusning yangi shtammi Qirollik Sog‘liqni saqlash vazirligi ma'lumotlariga ko‘ra kasallikning shu paytgacha ma'lum bo‘lgan turlariga nisbatan tezroq yuqadi. Shu kungacha minglab inson mutatsiyaga uchragan koronavirus yuqtirib olgani qayd etilgan.
Lekin Buyuk Britaniya Sog‘liqni saqlash vaziri Mett Henkokning fikricha, yangi shtamm eskilariga qaraganda xavfliroq degani emas.
«Koronavirusning yangi turi paydo bo‘lishini mamlakatda so‘nggi haftalarda kuzatilgan shikastlanishlar sonining keskin ortgani bilan izohlash mumkin», deya fikr bildirgan amaldor.
Mutatsiyaga uchragan virus paydo bo‘lishi ham aslida katta yangilik emas. Masalan, Xitoyda koronavirus ilk bor qayd etilgandan olti oycha muqaddam uning boshqa bir turi ham aniqlangandi. Yozda esa, Ispaniyada koronavirusning yangi ko‘rinishi aniqlanib, Yevropaning yarmiga tarqaldi. Chunki viruslar muttasil ravishda mutatsiyaga uchraydi. Lekin odatda ularning oqibatlari minimal darajada bo‘ladi.
Inson organizmi virus mutatsiyasiga qanday reaksiya qiladi?
Odatda inson organizmi antitanachalar ishlab chiqarib, mustaqil ravishda o‘zini himoyalay olish hamda infeksiya qo‘zg‘atuvchi manbani mahv etish va unga nisbatan immunitet hosil qilish qobiliyatiga ega. Biroq qo‘zg‘atuvchi manba mutatsiyaga uchrasa, organizmdagi antitanachalar virusning eski ko‘rinishi bilan kurashishgagina «dasturlab qo‘yilgan» bo‘lsa, antitanachalarning infeksiya bilan kurash samaradorligi sezilarli darajada kamayadi.
Aynan shuning uchun ham biz doim shamollash degan dardga mubtalo bo‘lamiz. Organizmimiz o‘tgan safar shamollaganimizdagi infeksiyalarga qarshi antitanachalar ishlab chiqaradi, yangisiga qarshi ularning kuchi yetmaydi. Baribir vahima qilish yaramaydi. Zero mutatsiya har doim ham virusni avvalgisidan ko‘ra kuchliroq qilib qo‘ymaydi. Ba'zan esa, hatto mutatsiya virusni kuchsizlantirib ham qo‘yadi.
Viruslar mutatsiyasi qanday ro‘y beradi?
Inson organizmi muayyan virusga qarshi antitanachalar ishlab chiqarib olganidan keyin, bu virus keyingi safar immun hujayralari uni «tanib qolmasliklari» uchun o‘z qobig‘ini o‘zgartirib oladi. Yashab qolish uchun virus tashqi proteinlarini o‘zgartirib, shtammlar hosil qiladi.
