2023 yildan boshlab tadbirkorlar zamonaviy texnologiyalarga asoslangan yangi mahsulot va xizmatlarni yoki boshqa intellektual faoliyat natijalarini sinovdan o‘tkazib ko‘rishi mumkin bo‘ladi. Yangi mahsulotlarni ishlab chiqarish jarayonida ayrim qonunchilik normalariga amal qilmaslikka ruxsat beriladi. Kun.uz “qumdon” qanday ishlashini tushuntiradi.
Tadbirkorlik faoliyatini davlat tomonidan tartibga solishni soddalashtirishga oid prezident farmoniga binoan, 2023 yil 1 yanvardan “tartibga solish qumdoni” ishga tushadi.
Xo‘sh, tartibga solish qumdoni nima?
O‘zbekistonda bunday qumdonni birinchi bo‘lib (2022 yilning avgustida) Markaziy bank joriy qildi. Regulyatorning moliyaviy xizmatlar qumdoni – yangi moliyaviy xizmatlarni joriy qilish uchun sinovdan o‘tkazishni tartibga soluvchi huquqiy rejim.
Masalan, biror tashabbuskor yangi moliyaviy xizmatni yo‘lga qo‘ymoqchi bo‘lsa va qonunchilikda unga oid norma bo‘lmasa, huquqiy tartibga solinmagan yoki noaniqliklar mavjud bo‘lsa, tashabbuskorlar shu tizimdan foydalangan holda, yangi xizmatni sinovdan o‘tkazishi mumkin bo‘ladi.
Sinovdan muvaffaqiyatli o‘tgan xizmatlarga doir normativ hujjatlar ishlab chiqilishi mumkin.
Nega endi “qumdon”?
Buyuk Britaniyada joriy qilingan bu tizim (regulatory sandbox)da bolalar o‘ynaydigan qumli maydoncha ramz qilib olingan bo‘lib, tizim yangi moliyaviy xizmatlarni sinovdan o‘tkazish uchun sinov maydonchasini yaratib berishni nazarda tutadi.
Tadbirkorlar uchun “qumdon” nimani anglatadi?
Prezident farmonida nazarda tutilgan tovar va xizmatlar “qumdon”ida ham eksperimentlar o‘tkazish va uning natijalariga ko‘ra qonunchilik hujjatlari takomillashtirilishi mumkin.
Tadbirkorlik sub’yektlari qumdonda nimalarni sinovdan o‘tkazadi?
Qumdonda tadbirkorlik sub’yektlarining zamonaviy texnologiyalarga asoslangan yangi mahsulot va xizmatlarni yoki boshqa intellektual faoliyat natijalarini sinovdan o‘tkazishi mumkin. Ammo eksperimentlar nazorat qilinadigan cheklangan muhitda amalga oshiriladi. Ya’ni eksperiment muddati va qayerda o‘tkazilishi aniq belgilab olinadi.
