Ukraina qurolli kuchlari 5 va 6 dekabr kunlari dronlar yordamida Rossiyaning ichki hududlardagi aerodromlariga ketma-ket zarbalar berdi. Yetkazilgan talafot u qadar katta emas, ikki aerodromda bittadan samolyot shikastlangan. Rossiya darhol ushbu aerodromlardagi samolyot va qanotli raketalarni evakuatsiya qildi. Ammo Ukraina droni 6 dekabr kuni Kurskdagi yonilg‘i omboriga yana hujum qildi. Shu kuni Qrimdagi aerodromni nishonga olgan boshqa bir Ukraina droni urib tushirildi.
Bu zarbalar urushning hozirgi bosqichi uchun burilish nuqtasi bo‘lishi mumkin. Kiyev o‘zining dron va qanotli raketalaridan foydalanishni boshladi. Ular Moskvani mamlakat ichidagi infratuzilmalarni nishonga olish monopoliyasidan mahrum qilmoqchi.
Ukraina qurolli kuchlari qanday dronlardan foydalandi?
The New York Times gazetasining Ukraina harbiy rahbariyatidagi manbasiga ko‘ra, dronlar Ukraina hududidan uchirilgan. Eng uzoq nishon — Saratov oblastining Engels shahridagi aerodromgacha bo‘lgan masofa Kiyev tomonidan nazorat qilinadigan hududdan (Xarkiv oblasti sharqi) taxminan 630 kilometrni tashkil qiladi.
Rossiya mudofaa vazirligi zarbalarda «Sovet ittifoqi davrida ishlab chiqarilgan reaktiv dronlar»dan foydalanilganini ma’lum qildi. Bu versiya Engels shahridagi kuzatuv kamerasi tomonidan suratga olingan video tasvirlari bilan mos keladi: portlashdan biroz oldin aerodromda reaktiv dvigatel ovozi aniq eshitilgan.
600 kilometrdan ko‘proq masofaga ucha oladigan yagona «sovet davrida ishlab chiqarilgan reaktiv dron» — Tu-141 «Strij» hisoblanadi.
Dushmanning orqa chizig‘ini tezkor razvedka qilish uchun mo‘ljallangan ushbu dron 1970-yillar oxirida ishlab chiqilgan. U kompyuter xotirasiga avvalroq kiritilgan marshrut bo‘ylab tovush tezligiga yaqin tezlikda ming kilometr masofani uchib o‘ta oladi. Qurilma zamonaviy standartlarga ko‘ra juda katta: uning uzunligi deyarli 15 metr, og‘irligi esa besh tonnadan ortiq.
1990-yillarga kelib, «Strij» eskirdi: standart otish rejimidagi ikki kilometrdan ko‘proq balandlikda u havo mudofaasi uchun nisbatan oson nishonga aylandi. Shundan beri bu dronlar Rossiya Federatsiyasi va Ukraina qurolli kuchlarida zenit-raketa tizimlari hisob-kitoblarini o‘rganish uchun nishon sifatida ishlatiladi. Boshqa qismlar qatorida, dron sensorlari ham eskirgan (asosiy versiyada kinokameralar ishlatilgan).
Biroq, 2014 yildan keyin Ukraina qurolli kuchlari «Strij»larni yana o‘z razvedka maqsadlarida ishlata boshladi va Donbassda ulardan foydalandi.
2022 yil oktyabr oyida Ukraina ming kilometr masofaga ucha oladigan va 75 kilogramm og‘irlikdagi jangovar kallakka ega bo‘lgan o‘zining og‘ir kamikadze dronini ishlab chiqqani va uni ishlab chiqarishga tayyorlanayotganini e’lon qildi. 4 dekabr kuni, Rossiyadagi aerodromlarga zarbalar berilishidan bir kun oldin, Kiyev dronlar «so‘nggi sinovlar»dan o‘tayotganini ma’lum qildi. Ehtimol, bu dronlar Tu-141’ning butkul modernizatsiya qilingan shakli bo‘lishi mumkin. Buning uchun Ukrainada ishlab chiqarish va muhandislik bazasi mavjud: SSSR «Strij»larni Xarkiv aviatsiya zavodida ishlab chiqargan.
