“Qizil parda” ortiga berkinayotgan hokimlar. Ochiqlik davri tugadimi?

Bu holat qolgan hududlarda quyidagicha:

• Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi – 201 ta hujjatdan 49 tasi berkitilgan (24,3 foiz);
• Surxondaryo viloyati – 342 ta hujjatdan 76 tasi berkitilgan (22,2 foiz);
• Xorazm viloyati – 265 ta hujjatdan 52 tasi berkitilgan (19,6 foiz);
• Buxoro viloyati – 237 ta hujjatdan 46 tasi berkitilgan (19,4 foiz);
• Samarqand viloyati – 217 ta hujjatdan 41 tasi berkitilgan (18,8 foiz);
• Jizzax viloyati – 360 ta hujjatdan 67 tasi berkitilgan (18,6 foiz);
• Andijon viloyati – 195 ta hujjatdan 31 tasi berkitilgan (15,8 foiz);
• Toshkent viloyati – 301 ta hujjatdan 37 tasi berkitilgan (12,2 foiz).

“Sandiq” ichida nima bor?

Berkitilgan hujjatlarda nima aks etgani jamoatchilikka qiziq. Ularning bu shaklda “yopib” qo‘yilishi ko‘pchilikda shubha uyg‘ota boshladi. Negaki “qizil parda” ortidagi hujjatlarning barchasi ham izohda yozib qo‘yilgani kabi shaxsga doir ma’lumotlar, vasiylik va homiylik yoki amaldagi qonunchilikka muvofiq boshqa turdagi foydalanishi cheklangan axborot mavjudligi tufayli yashirilgani shubhali edi.

Yuqorida jamoatchilikka eng ochiq hokimlik, deya e’tirof etilgan Navoiy viloyati hokimligi misolida olib ko‘rsak.

Hokimlikning berkitgan 10 ta hujjatidan biri 2023 yil 25 mart kuni qabul qilingan 36-5-0-Q/23 – sonli hokim qarori hisoblanadi.

 Ammo mazkur qarorda hech qanday shaxsga doir ma’lumotlar, vasiylik va homiylik yoki amaldagi qonunchilikka muvofiq boshqa turdagi foydalanishi cheklangan axborot mavjud emas. Navoiy viloyati hokimining ushbu qarori viloyatda yangi tahrirdagi Konstitutsiya bo‘yicha targ‘ibot-tashviqot ishlarini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida. 

Qarorda konstitutsiyaviy qonun loyihasini aholi orasida keng targ‘ib qilish bo‘yicha viloyat targ‘ibot guruhi tarkibi tasdiqlangan hamda viloyat, shahar va tuman tayanch targ‘ibot guruhlariga bir qator vazifalar belgilab berilgan xolos.

Mazkur qarorning nega ommadan yashirilgani bizga qorong‘i.

Eng shaffof hokimlikning yashirgan hujjati yashirilish izohiga mos kelmagan bir paytda, “bayroqdor” hokimliklar nimalarni xalq ko‘zidan nari tutayotganini tasavvur qilish qiyin emas.

Yashirilgan hujjatlardan jinoyat “isi” keladi

Berkitib qo‘yilgan qarorlarning aksariyati moliyaviy xarakterga ega. Shu sababli ommadan yashirilgan.

Masalan, xalq deputatlari Navoiy shahar kengashining 2022 yil 22 dekabrdagi VI-52-203-5-79-K/22 – sonli qarori platformada berkitib qo‘yilgan.

Aslida mazkur kengash qarorida Navoiy shahrida tashkil etilgan “Saxovat va ko‘mak” umumxalq harakati doirasida maxsus hisob raqamida yig‘ilgan mablag‘lardan maqsadli foydalanish to‘g‘risida gap boradi. Boshqa hokimliklarning mazkur turdagi qarori omma e’tiboridan yashirilmagan.

Yuqoridagi qarorda 225 nafar ko‘makka muhtoj fuqaroni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash maqsadida ularning plastik kartalariga 532,7 mln so‘m mablag‘ni moddiy yordam sifatida ko‘chirib berish ko‘zda tutilgan.

Biroq shubhali ko‘ringan mazkur qaror huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan o‘rganib ko‘rilgan. Jumladan, viloyat IIB tomonidan o‘rganish o‘tkazilayotgan bir paytda fuqaro J.Savriddinov o‘zi uchun ajratilgan 22 mln so‘m moddiy yordam mablag‘ini bank orqali Navoiy shahar “Saxovat va ko‘mak” jamg‘armasiga qaytargan.

Tegishli organ tekshiruv o‘tkazayotgan bir paytda bunday harakat biroz shubha tug‘diradi: agar ehtiyojmandlar ro‘yxati adolatli tuzilgan bo‘lsa, nega olingan 22 mln so‘m pul ortga qaytarildi, degan savol o‘rtaga chiqadi.

Navoiy shahri hokimligi mas’ullari bunday “uslublar”ga ancha usta ko‘rinadi. Sababi oldinroq hokimlikning mansabdor shaxslari shahardagi MChJlardan birining rahbari bilan o‘zaro til biriktirib, katta miqdorda “Ayollar daftari” jamg‘armasi mablag‘larini talon-toroj qilganlik holati yuzasidan sud ishi ko‘rib chiqilgandi. Sud hukmida keltirilishicha, bu talon-torojlik ham mahalliy kengash qarori bilan “hujjatlashtirilgan”.

Mazkur holatlar hokimliklar hujjatlarni berkitish orqali o‘z qilmishlarini jamoatchilikdan yashiryapti, degan haqli fikrni yuzaga keltiradi.

Bu kabi yashirilgan shubhali qarorlar boshqa hududlarda ham yo‘q emas.

“Qizil parda” ko‘tarilishi kerak

“Qarorlarni asossiz tarzda yashirgani uchun hokimlarga hech qanday jazo oqibati yo‘q. Balki shuning uchun yashirilgan maqomdagi qarorlar soni va ulushi yana ortishni boshlagandir”, deb yozdi iqtisodchi Otabek Bakirov.

Hokimliklarning E-qaror platformasida xalq nigohidan “devor ortiga” berkinishi shaffoflik, oshkoralik haqida ko‘p gapirilayotgan bir paytda ortga qadam tashlashdir. Adliya vazirligi tomonidan “qizil parda” ko‘tarilishi hamda aynan qanday turdagi hujjat “yashiringan” maqomiga ega bo‘lishi aniq belgilab qo‘yilishi kerak. Yo‘qsa, tobora “qizarib” borayotgan platforma o‘z “bag‘riga” korrupsion, talon-torojlik holatlariga asos bo‘lgan hujjatlarni ham singdirib boraveradi.

Ruslan Saburov,
Kun.uz