Vakolatlar çegarasini buziş. Bobolovning audiosi nimasi bilan xavfli?
|23:43 / 26.08.202251 4009 min
Şu paytgaça amaldorlarning yiğilişlarda boşqalarni haqorat qilgani, sökingani aks etgan audio va videolar internetda köp marta tarqalgan. Lekin Töra Bobolov bilan röy bergan holat avvalgilaridan farqli, çunki u prokuratura faoliyatiga aralaşib, jazo muqarrarligi ta’minlanişiga qarşi çiqqanki, bu – vakolatlar çegarasidan çiqişni anglatadi hamda viloyatda qonun ustuvorligi ta’minlanişiga oid xavotirlarni kuçaytiradi.
Özi nima gap?
Surxondaryo viloyati hokimi Töra Bobolov selektor yiğilişlaridan birida Angor tumani prokurori Sirojiddin Ramazonovni haqoratlagan. Suhbat jarayonidan anglaş mumkinki, hokim prokurorga tumandagi tadbirkorni çaqirib bezovta qilayotganini aytgan. Bunga javoban Ramazonov: “Davlatning pulini yegani uçun çaqirganman”, deb e’tiroz bildirgan.
Boşqalarning öziga qarşi çiqişiga odatlanmagan hokim tuman prokurorining e’tirozidan söng tutoqib ketib, oğzidan bodi kirib şodi çiqqan. Bobolovning qanday haqoratlarni işlatganiga batafsil töxtalib ötirmaymiz, çunki tafsilotlar bungaça yoritilgan.
Boş prokuratura audioyozuvlarning haqqoniyligi hamda boşqa holatlar örganilayotganini ma’lum qildi.
Hokim jazo muqarrarligi ta’minlanişiga qarşimi?
Aslida hokimlarning qöl ostidagi xodimlar va boşqa tarmoq rahbarlarini haqorat qilişi yangilik emas. Şu paytgaça davlat taşkilotlari rahbarlari, xususan, hokimlarning yiğilişlarda boşqalarni haqorat qilgani, sökingani aks etgan audio va videolar internetda köp tarqalgan.
Biroq Töra Bobolov bilan röy bergan holat avvalgilaridan farqli. Boisi u prokuratura organi faoliyatiga aralaşib, jazo muqarrarligini ta’minlanişiga qarşi çiqqanki, bu vakolatlar çegarasidan çiqişni anglatadi hamda viloyatda qonun ustuvorligi ta’minlanişiga rahna soluvçi xavotirlarni kuçaytiradi.
Bu safargi audio nimasi bilan xavfli? Gap şundaki, Töra Bobolov jon kuydirib himoya qilgan şaxs sud tomonidan korrupsiyaviy jinoyat sodir etişda aybli deb topilgan bölib, u Angor tumani Bandlik markazining direktori bölib işlagan vaqtda 30 dan ortiq kambağalning nomiga soxta hujjatlar bilan subsidiya ajratgan, biroq bu pullarni egalariga bermasdan jinoiy şeriklari bilan “yeb yuborgan”. Manbalarga köra, Bobolov tuman prokurori bilan tortişuvida ana şu şaxslar haqida gapirgan.
Mavzuga oid
Internetda tarqatilgan audioda prokurorni yöriğiga yurgizolmagaç Bobolov yuqori turuvçi allaqanday rahbarga telefon qilib, quloqsiz qonun himoyaçisining burnini yerga işqalib qöyişga uringanini köriş mumkin. U suhbatdoşiga Angor prokurorining tili bir qariç ekani, holat böyiça boş prokuror bilan gaplaşişini bildirgan.
Kun.uz korrupsion jinoyatda ayblangan şaxs ayni paytda tuman hokimligining Mahallabay işlaş markazi direktori bölib işlayotgani, bu esa sud hukmiga zid ekanini aniqladi.
Manbalarimizga köra, Bobolov Surxondaryoda hokimi mutlaqqa aylanganiga, qonun ham, adolat ham özi ekanini uqtirişga odatlanganiga ança bölgan. Majlislarni şirakayf holatda ötkazadigan hokimni Prezident administratsiyasi sobiq rahbari Zayniddin Nizomiddinovning kadri deyişadi. Uning vakolatlari çegarasidan çiqib, qonun ustuvorligini ta’minlaşga mas’ul soha vakiliga “kekirdak çözayotgani”ning boisi ham şu.
Aynan şu sababli ham ötgan yili dekabrda röy bergan voqea audiosi endi tarqatilmoqda. Ya’ni Nizomiddinov amaldan olingan, uning ta’sir doirasi birmunça kamaygan bir paytda. Aftidan piçoq borib suyakka taqalgan körinadi. Zero, bu audio ortidan Bobolov işdan ketsa-ku, xöp-xöp, işdan ketmasa, uni foş qilganlardan qanday qilib bölmasin öç olişga urinişi turgan gap.
Tiyib turiş mexanizmi buzilgan
Aslida hokim prokuratura va sudlar faoliyatiga aralaşişi mumkin emas. Hokimlar ijro hokimiyati vakili, prokurorlar unga tobe hisoblanmaydi. Qonunga köra, prokuratura yagona markazlaştirilgan tizim bölib, boş prokuror va unga böysunuvçi prokurorlar respublika hududida qonunlarning aniq va bir xilda bajarilişi ustidan nazoratni amalga oşirişadi. Ya’ni istalgan fuqaroning, jumladan, hokimlarning ham qonunlarga qançalik amal qilayotgani yoki qilmayotganini prokuror nazorat qilişi kerak.
Prokurorlarning hokimlarga tobe emasligining yana bitta sababi bor. U hokimiyat böğinlarining bir-birini tiyib turişi bilan boğliq. Hokim öziga qonun bilan yuklatilgan vazifalarni bajarişda tuman prokurori, içki işlar boşliği, soliq inspeksiyasi rahbari bilan bamaslahat işlaşi mumkin, biroq ular bilan apoq-çapoq bölib ketişi, birining qolganlariga ta’sir ötkazişi mumkin emas.
Çunki hokim xizmat vazifalarini bajariş çoğida qandaydir jinoyatga aralaşib qolsa, jinoyatçiga valine’matlik qilsa, soliqlardan böyin tovlasa, qonuniy vakolatlaridan çetga çiqsa, qolgan prokuratura, içki işlar va soliq organlari buning oldini oliş çoralarini körişlari, aniqlangan qonunbuzarlik haqida özlarining yuqori turuvçi instansiyalariga xabar berişlari kerak. Tabiiyki, buni hokim ham, boşqa rahbarlar ham biladi, mana şu hokimiyatlarning bir-birini tiyib turişi deyiladi.
Tasavvur qiling, qonunga köra bir-birini tiyib turişi kerak bölgan mansab egalari apoq-çapoq bölib ketsa, hokim özini tiyib turuvçi soha rahbarlariga ta’sir ötkaza oladigan mavqega ega bölsa, birining işdan ketişi boşqalarining ham iste’fosiga olib kelsa, u holda qonun ustuvorligi, jazo muqarrarligi ta’minlanadimi? Aslo yöq.
Bugungi kunda hududlarni hokim, prokuror, içki işlar bölimi, soliq inpeksiyasi boşliği rahbarligida sektorlarga bölib boşqariş mexanizmi qaysidir ma’noda hokimiyatlarning bir-birini tiyib turiş tamoyiliga putur yetkazmoqda hamda hokimlarga aslida mustaqil faoliyat yuritib, qonun ustuvorligini ta’minlaşga mas’ul idoralar ustidan nazorat qiliş imkonini bermoqda. Buning salbiy oqibatini Bobolov keysi misolida ham köriş mumkin.
Surxondaryo viloyati hokimi Angor tumani prokurori Sirojiddin Ramazonovni haqoratlarkan, uni sektor rahbari sifatida yetarli darajada iş olib bormayotganlikda ayblagan. Aslida u özining “qanotlari ostida”gi şaxsni tinç qöyişni, tergovga çaqirib uni bezovta qilayotgani uçun prokurorni döqlaydi, biroq uni ta’sir doirasiga oliş uçun nozik joyi – tumanda sektor rahbari sifatidagi işlari qoniqarli emasligi haqida ogohlantirib, göyoki tizgini özining qölida ekanini eslatib qöyadi. Bu esa prokurorlarning hokimga qaramligiga barham beriş kerakligini körsatmoqda.
Hokimning vakolati oşişi unga qonundan çetga çiqiş huquqini bermaydi
Aftidan, jazo muqarrarligini ta’minlaş, manfaatlar töqnuşuviga yöl qöymaslik, qonun ustuvorligiga erişiş uçun mas’ul huquqni muhofaza qiluvçi idoralar davlat rahbarining “hokimlar mening himoyamda” degan sözlarini boşqaça tuşunişgan.
Prezident katta ehtimol bilan bu sözlarni töğri işlayotgan, qonunlarga amal qiladigan hokimlarga nisbatan aytgan va şu yöl bilan yaqin ötmişimizda bölgani kabi tuhmat bilan yoki uyuştirilgan tadbirlar orqali mahalliy davlat hokimiyati organlari rahbarlari juvonmarg bölib ketişining oldini olişni möljallagan.
Biroq bu Mirziyoyev hokimiyatga ilk kelgan paytlarda aytilgan sözlar edi. Bugunga kelib vaziyat özgardi. Bobolovga öxşaş beboş hokimlar paydo böldi. Bunday vaziyatda ularning qonunga zid harakatlari oqibatsiz qoldirilişi hokimiyatga, bugungi siyosatga işonçsizlik uyğotişi turgan gap.
Internetda tarqalgan audio ortidan Surxondaryo viloyati hokimligi matbuot xizmati öz rahbarining piariga kuç berdi: Töra Bobolov turli joylarda sayyor qabullar ötkazayotgan, göyoki odamlarning muammolarini eşitib, hal qiliş çoralarini körayotgani yoritilgan xabarlar paydar-pay çiqib turibdi. Buni insonning tabiiy instinkti, jon saqlab qolişga urinişi ölaroq tuşuniş mumkin.
Biroq surxondaryoliklar allaqaçon viloyat hokimi tez orada işdan olinişi, uning örniga kamida ikki nafar nomzod körib çiqilayotgani haqida gapirişmoqda. Manbalarimizga köra, Nizomiddinovning iste’fosidan keyin Bobolovning kursisi ham qimirlab qolgan.
