FLEX дастури учун АҚШга борган ўзбекистонлик мактаб ўқувчиси жинсий зўравонликка учради

FLEX (Future leaders exchange) – АҚШ ҳукумати томонидан тўлиқ молиялаштириладиган халқаро маданий алмашинув дастури бўлиб, асосан битирувчи 9-11-синф ўқувчиларига мўлжалланган. Унда қатнашганлар АҚШдаги мактабда бир йил давомида бепул ўқиш ва америкалик мезбон оила билан яшаш имконига эга бўлади. М. исмли ўзбекистонлик қиз ҳам 60 нафар битирувчи сафида бўлган. Маълум бўлишича, у Индиана штатидаги кичик шаҳарчада яшовчи, фарзандсиз мусиқа ўқитувчиларининг оиласига жойлаштирилган.

Унинг ота-онаси бу оила билан видеомулоқот орқали танишган. Оила бундан олдин ҳам бошқа мамлакатлардан келган ўқувчиларни қабул қилганини айтиб, ота-онанинг ишончини қозонган. М. АҚШга боргач, орадан бироз муддат ўтгач отасига мезбон оиладаги эркак ноўрин ҳаракатлар қила бошлагани ва унга “жинсий тажриба орттириш”ни таклиф қилганини айтган.

Қиз бу воқеа ҳақида FLEX дастури координаторига ҳам айтган ҳамда координатор қизни ҳимоя қилиш учун уни тўлиқ изоляцияга олган.

“Қизимни дарҳол бошқа оилага кўчириб юборишди, лекин бу ҳақида биз билан келишишмади. Бу хабарни менга эртаси куни (9 соатлик вақт фарқини ҳисобга олиб) FLEX дастурининг Тошкентдаги офиси маълум қилди. Аммо қизим айнан қаерда ва ким билан эканини айтишмади”, - дейди ота. Бу ҳақида эса гендер зўравонлигига қарши медиа Nemolchi.uz хабар берган.

Отаси қизи билан боғланишга ҳаракат қилганида, унинг телефони ўчирилган бўлган, мессенжерларда юборилган хабарлар ҳам жавобсиз қолган. Кейинчалик маълум бўлишича, координатор қиздан “хавфсизлик чораси” сифатида телефонини ўчириб қўйишни сўраган. АҚШдаги маҳаллий координатор ҳам, вақтинча қабул қилган оила ҳам қизнинг отаси билан алоқага чиқмаган.

Қизга эса “биз сизнинг ота-онангизга бирор маълумот беришга мажбур эмасмиз” дейилган. Шундан сўнг отаси Мичиган университетида дарс берадиган дўстидан қизини бориб кўришни сўраган. Аммо дастур вакиллари ташриф учун рухсат йўқлигини айтиб, бунга ҳам йўл бермаган. Фақат отанинг қатъий талабларидан кейингина учрашувга рухсат берилган. У қизининг жисмоний жиҳатдан соғлом эканига амин бўлган, бироқ қиз психологик босим остида эканини айтган.

Қизнинг отаси FLEX дастури раҳбариятига – Вашингтонга расмий мактуб йўллаб, ўзини қийнаётган саволларни илова қилган. Аввало, ким билан келишиб янги оилага бериб юборганлик учун изоҳ сўраган.

“Афсусдамиз, аммо биз ўз ваколатларимиз доирасида иш тутдик. Дастур аввалгидек фаолиятини давом эттиради”, - дейилган Вашингтондан келган жавоб хатида.

Шундан сўнг ота қизини дарҳол Ўзбекистонга қайтаришни талаб қилган. Унинг айтишича, қизи уйга қайтгач, АҚШ Давлат департаменти унга FLEX дастурининг “битирувчиси” мақомини берган. Ҳолбуки, қизи 10 ойлик дастурда атиги бир ярим ой қатнашган.

“Бу бизни жим қилиш учун берилган арзон тасалли бўлди”, - дейди ота.

Жабрланган қизнинг оиласи Бола ҳуқуқлари бўйича омбудсман офисига ҳамда Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигига мурожаат қилди. Омбудсман офиси эса мурожаат Ташқи ишлар вазирлигига юборилганини билдирган. Болалар омбудсмани Kun.uzʼнинг бу борадаги сўровига ҳали жавоб қайтаргани йўқ.

Вазирлик вакиллари эса Ўзбекистон Адлия вазирлиги билан боғланиб, FLEX дастурининг Тошкентдаги директорини вазиятга изоҳ бериш учун учрашувга таклиф қилган. Бироқ у саволларга жавоб бермасдан, учрашувни тарк этган ва саволларга ёзма равишда жавоб беришини айтган.

Отанинг қўшимча қилишича, бу дастур доирасида М. дуч келган ҳолат ягона эмас.

Kun.uz ушбу ҳолат юзасидан АҚШнинг Ўзбекистондаги элчихонасидан изоҳ сўради. Дипломатик идора вазиятдан хабардор, бироқ махфийлик масалалари ҳамда АҚШ қонунчилиги талабларидан келиб чиқиб, ушбу ҳолатнинг аниқ тафсилотларини оммавий равишда изоҳлай олмаслигини маълум қилди.

Элчихона қизнинг отаси билан алоқада эканини ва вазиятга жиддий ёндашаётганини қўшимча қилган.

“FLEX дастурида бундай ҳолатларга жавоб бериш ва вояга етмаганларни ҳимоя қилиш бўйича белгиланган протоколлар мавжуд, ўтказилган текширув натижасида айнан шу ҳолатда ҳам ушбу протоколлар бажарилгани аниқланди. Алмашинув дастурларида қатнашаётган ўқувчиларнинг хавфсизлиги ва фаровонлиги устувор вазифа бўлиб қоладиʼ, дейилади элчихона тақдим этган муносабатда.