Эронга қарши операцияга тайёрланаётган АҚШ ҳарбийлари, «Palestine Action» ғалабаси ва Европанинг ядровий режалари – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

АҚШ ҳарбийлари Эронга қарши операцияларга тайёрланмоқда

Агар президент Доналд Трамп ҳужум қилишни буюрса, АҚШ ҳарбийлари Эронга қарши бир неча ҳафта давом этиши мумкин бўлган узлуксиз операциялар эҳтимолига тайёргарлик кўрмоқда. Бу ҳақда икки нафар АҚШ расмийси Reutersʼга маълум қилди.

Шу билан бирга, жума куни Пентагон Яқин Шарққа қўшимча авиаташувчи кема: минглаб қўшимча ҳарбийлар, қирувчи самолётлар, бошқариладиган ракетали эсминецлар ва бошқа ҳарбий воситалар ҳам жўнатилаётганини айтди.

Трамп жума куни Шимолий Каролинадаги базада АҚШ ҳарбийларига мурожаат қилиб, Эрон билан келишувга эришиш «қийин бўлганини» айтди. Шунингдек, Трамп Эронда режим алмашиши ғоясини қўллаб-қувватлашини билдирди.

«Бу содир бўлиши мумкин бўлган энг яхши нарса бўлса керак», деди у. Ундан Эронни ким «бошқаришини» исташи сўралганда, «бу ҳақида гапиришни истамайман. Одамлар бор», дея жавоб берди.

Пентагон ва Оқ уй эса изоҳ беришдан бош тортди. Ўтган йили ҳам АҚШ минтақага икки авиаташувчи кема юборган эди — ўшанда Эрон ядровий объектларига зарбалар берилган.

Лекин бу сафар олиб борилаётган режалаштириш анча мураккаброқ, деди расмийлар.

Узлуксиз кампания доирасида АҚШ ҳарбийлари фақат ядровий инфратузилмани эмас, балки Эроннинг давлат ва хавфсизлик объектларига ҳам зарба бериши мумкин, деган расмийлардан бири. У аниқ тафсилотларни келтирмади.

Мутахассисларнинг таъкидлашича, кучли ракета арсеналига эга Эронга қарши бундай операцияда АҚШ кучлари учун хавф анча юқори бўлади. Эроннинг жавоб зарбалари эса минтақавий можаро хавфини оширади.

Аввалроқ Инқилобий гвардия Эрон ҳудудига зарба берилса, АҚШнинг исталган ҳарбий базасига жавоб бериш билан огоҳлантирган. АҚШ Яқин Шарқ бўйлаб — Иордания, Кувайт, Саудия Арабистони, Қатар, Баҳрайн, БАА ва Туркияда ҳарбий базаларга эга.

«Palestine Action» судда ғалаба қозонди

«Palestine Action» ташкилотининг ҳаммуассиси Ҳуда Аммори Буюк Британияда гуруҳни «террорчи ташкилот» сифатида тақиқлашга қарши суд даъвосида ғалаба қозонди.

Аммори Лондондаги Олий судда ўтказилган суд жараёнида тақиқни шубҳа остига қўйган эди. Судялар гуруҳнинг терроризмга оид қонунчилик асосида тақиқланиши ноқонуний деган қарорга келди.

«Palestine Action» тақиқи сўз эркинлигига нисбатан номутаносиб бўлгани ва ички ишлар вазири ўз сиёсатини бузганини Олий суд аниқлади. Суд тақиқни бекор қилишни буюрди», деб ёзди Аммори.

Суд ўз сайтида эълон қилган қисқа хулосада айтилишича, гуруҳни тақиқлаш «номутаносиб» бўлган ва «унинг фаолияти терроризм таърифига кирадиган даража, миқёс ва давомийликка ҳали етмаган». Бироқ қўшимча ҳуқуқий баҳсларга вақт бериш мақсадида гуруҳ ҳозирча тақиқланган бўлиб қолади.

Ички ишлар вазири Шабана Маҳмуд ҳукумат Олий суд қарори устидан апелляция беришини айтиб, гуруҳни тақиқлаш «пухта ва далилларга асосланган қарор қабул қилиш жараёни асосида амалга оширилганини» ва парламент томонидан маъқулланганини таъкидлади.

«Palestine Action» — Буюк Британияда жойлашган фаоллар гуруҳи бўлиб, улар Исроилнинг қурол-яроғ етказиб бериш занжирига қарши фаол ҳаракат қилади. Хусусан, гуруҳ аъзолари 2025 йил ёзида Қироллик ҳарбий-ҳаво кучлари базасига кириб, икки самолётни бўёқ билан пуркагани ва 9,4 миллион доллар зарар етказгани учун тақиқланган ташкилотлар қаторига кирганди. Шундан бери Буюк Британия бўйлаб юзлаб Фаластин тарафдори бўлган фаоллар ҳибсга олинган.

Лейбористлар партиясининг собиқ етакчиси Жереми Корбин суднинг бу қарорини «Фаластин билан бирдамлик ҳаракати, фуқаролик эркинликлари ва умумий инсониятимиз учун улкан ғалаба» деб атади. «Ҳақиқий жиноят бу — ҳукуматнинг геноцидга шериклиги ва биз Фаластин халқи учун адолат қарор топмагунча тўхтамаймиз», деди у.

«Европа ва АҚШ ўртасида жарлик бор»

Ҳар йили ўтказиладиган Мюнхен хавфсизлик конференциясини очиб берар экан, Германия канцлери Фридрих Мерц европаликлар «қурбонлик қилишга тайёр бўлиши кераклигини» таъкидлади. У шунингдек, «Европа ва АҚШ ўртасида чуқур бўлиниш юзага келганини» тан олди.

Конференция АҚШ президенти Доналд Трампнинг Гренландияни аннексия қилиш ниятини билдириб, Европа давлатларидан импортга бож жорий этгани фонида ўтмоқда. АҚШ давлат котиби Марко Рубио ҳам Мерцнинг нутқини тинглаб ўтирган.

Йиллик йиғилиш кун тартибида Россия–Украина уруши, Ғарб ва Хитой ўртасидаги кескинликлар, шунингдек, эҳтимолий Эрон–АҚШ ядровий келишуви ҳам бор.

«Қўрқаманки, буни янада очиқроқ айтишимиз керак: бу тартиб — энг яхши даврида ҳам мукаммал бўлмаган бўлса-да, энди аввалги шаклида мавжуд эмас. Европа ва АҚШ ўртасида жарлик, чуқур бўлиниш юзага келган. Вице-президент Ж.Д.Вэнс буни бир йил аввал айнан шу ерда жуда очиқ айтганди», деди Мерц.

Бироқ Мерц ўнлаб йиллик ҳамкорликдан воз кечмади, аксинча, АҚШга мурожаат қилиб, «трансатлантик ишончни тиклайлик ва жонлантирайлик», деди.

Германия етакчиси, шунингдек, Франция президенти билан Европанинг қўшма ядровий тийиб туриш тизимини яратиш бўйича «махфий музокаралар» олиб борилаётганини маълум қилди. У қўшимча тафсилот бермади.

Кейинроқ сўзга чиққан Макрон эса янги глобал шароитда Европа «геосиёсий куч бўлишни ўрганиши кераклигини» таъкидлади. Унинг айтишича, Европа Украинадаги урушдан кейин аллақачон қайта қуролланмоқда, бироқ «жараённи тезлаштириш» ва қитъа бўйлаб биргаликда ишлаш зарур.

Парижда полицияга ҳужум қилинди

Жума куни кечқурун Париждаги Триумф аркаси ёнида пичоқ билан қуролланган эркак полиция ходимига ҳужум қилишга уринди. Шундан сўнг у полиция томонидан отиб ўлдирилган.

Полиция эркакка бир неча бор ўқ узилиб, оғир аҳволда касалхонага олиб борилганини, кейин эса у жароҳатлари оқибатида вафот этганини билдирди. Ҳужум вақтида полициячилардан бири енгил жароҳат олган.

AFP агентлигига кўра, гумонланувчи Париж шимолидаги чекка ҳудудда рўйхатда турган ва ҳуқуқ-тартибот органларига маълум бўлган.

Франциянинг миллий терроризмга қарши прокуратураси ишни ўз зиммасига олди ва тергов бошлади. Иш нима учун терроризм билан боғлангани маълум эмас. Полиция ҳозирча гумонланувчининг шахси ёки эҳтимолий мотиви ҳақида тафсилотларни эълон қилмаган.