Геосиёсатни белгилаётган нефт: дунё захиралари қайси давлатларда жамланган?

Нефт ҳали-ҳамон жаҳон иқтисодиётининг энг стратегик аҳамиятга эга ресурсларидан бири бўлиб қолмоқда. У транспорт тизимларини ҳаракатга келтиради, саноат ишлаб чиқаришининг асосини ташкил этади ва геосиёсат ҳамда савдо оқимларини шакллантиришда давом этмоқда. Қайта тикланувчи энергетика ўсиб бораётганига қарамай, нефт ҳануз глобал энергия эҳтиёжларини таъминлашда устувор ўрин тутади.

Фото: REUTERS

Ушбу визуализацияда мамлакатлар 2025 йил ҳолатига кўра нефтнинг исботланган захиралари ҳажми бўйича тартибланган. Маълумотлар манбаи — Нефт экспорт қилувчи мамлакатлар ташкилоти (ОПЕК)нинг Annual Statistical Bulletin 2025 ҳисоботи. Кўрсаткичлар нефтнинг исботланган захираларини акс эттиради ва миллиард баррелларда келтирилган. Статистикага анъанавий хом нефт ҳам, шунингдек битумли (нефтли) қумлар ҳам киритилган.

Биринчи ўринда Венесуэла — тахминий захираси 303 миллиард баррел. Аммо бу улкан ресурсни иқтисодий ва геосиёсий таъсирга айлантириш мамлакатга қийин кечмоқда: АҚШнинг давом этаётган санкциялари, шунингдек Трамп маъмурияти даврида Венесуэлага тегишли нефт етказиб беришларнинг яқинда мусодара қилиниши Николас Мадуро ҳукумати учун нефт экспорт қилиш ва ўз захираларини тўлиқ монетизация қилиш имкониятларини жиддий чекламоқда.

Иккинчи ўринда Саудия Арабистони — 267 миллиард баррел. Эрон, Канада ва Ироқ биринчи бешликни якунлайди.

Дунёдаги энг йирик нефт захираларининг салмоқли қисми ОПЕК аъзоси бўлган давлатлар қўлида, аввало Яқин Шарқда жамланган. Саудия Арабистони, Эрон, Ироқ, Кувайт ва Бирлашган Араб Амирликлари ушбу минтақанинг устунлигини таъминловчи асосий таянчни ташкил қилади.

Бу давлатлар қазиб олиш харажатларининг пастлиги ва йирик, осон етиб бориладиган конлар ҳисобига ютуққа эга. Натижада, жаҳон талабининг ўсиши секинлашаётган шароитда ҳам, Яқин Шарқдаги ишлаб чиқарувчилар нефтнинг асосий етказиб берувчилари сифатида қолиши кутилмоқда.

ОПЕК аъзоси бўлмаган мамлакатлар орасида айниқса Канада ажралиб туради: у 163 миллиард баррел захира билан дунёда тўртинчи ўринни эгаллайди. Канаданинг асосий захиралари нефтли қумлар ҳисобига тўғри келади — бу нефт манбасини қазиб олиш қимматроққа тушади ва углерод изи ҳам юқорироқ бўлади. Россия ва АҚШ ҳам нефт захиралари бўйича дунёдаги етакчилар ўнталик қаторига киради.

Тайёрлаган: Отабек Матназаров

#нефть захиралари #нефт