Украина литий қазиб олиш ҳуқуқларини америкалик инвесторларга берди

Украина Кировохрад вилоятидаги “Добрая” конида литий қазиб олиш ҳуқуқини Dobra Lithium Holdings компаниясига — АҚШ билан алоқалари бўлган инвесторлар гуруҳига берди. Литий конини ўзлаштириш бўйича танлов ғолиби танлангани ҳақида Украина бош вазири Юлия Свириденко душанба куни, 12 январда Telegram’да хабар қилди. “Коннинг ўзлаштирилиши 179 млн доллар миқдоридаги минимал капитал инвестицияларини жалб қилиш имконини беради. Шундан 12 млн доллар янги геологик-қидирув ишлари ва захираларни халқаро аудитдан ўтказишга, 167 млн доллар эса — агар коннинг саноат миқёсидаги захиралари тасдиқланса — қазиб олиш ва бойитишни ташкил этишга йўналтирилади”, — дейилади хабарда.

Украина бош вазири фикрича, АҚШдан инвесторларни жалб қилиш Украинага нисбатан халқаро эътиборни кучайтиради ва мамлакат учун қўшимча хавфсизлик кафолатларини яратади. “Бу лойиҳа америкалик шериклар билан бирга Украинанинг жуда рақобатбардош ва юқори технологияли глобал литий саноатига кириши учун беқиёс имкониятларни очади”, — дея таъкидлади Свириденко. Акциядорлари Techmet ва The Rock Holdings бўлган Lithium Holdings компанияси “муҳим аҳамиятга эга фойдали қазилмаларни қазиб олиш соҳасида катта тажрибага эга”, дея қўшимча қилди Украина бош вазири.

АҚШнинг DFC молиявий компанияси маълумотларига кўра, Techmet АҚШ ҳукумати томонидан қўллаб-қувватланади. Reuters агентлиги аниқлашича, литий лойиҳаси бўйича тендер 2025 йил август ойида эълон қилинган ва у АҚШ билан қўшма инвестиция фонди доирасидаги биринчи лойиҳа ҳисобланади. Келишув Вашингтонга Украинанинг янги хомашё ресурсларига имтиёзли кириш имкониятини беради ва Россиянинг ҳарбий тажовузи тугаганидан кейин Украинани тиклаш учун фонд орқали маблағ тўплашни назарда тутади.

The New York Times (NYT) газетаси маълумотларига кўра, инвесторлардан бири — миллиардер Роналд С. Лаудер, косметика империясининг меросхўри ва АҚШ президенти Доналд Трампнинг дўсти. Қайд этилишича, Лаудер Трампни коллеж давридан бери танийди ва гўё айнан у Трампга ресурсларга бой Гренландияни “сотиб олиш” ғоясини берган.

NYT ёзишича, Украина йирик давлат кони бўлган “Добрая”да литий қазиб олиш ҳуқуқини америкалик инвесторларга беришни танлов ғолиби расман эълон қилинишидан тўрт кун олдин ҳам хабар қилган эди. Украина ҳукумат комиссиясининг икки аъзоси 8 январ куни нашрга (анонимлик шарти билан) қарор аллақачон қабул қилинганини, аммо келишув Украина вазирлар маҳкамаси томонидан расман тасдиқланиши кераклигини айтган. Шу билан бирга, NYT манбалари ғолибни аниқлашда “фаворитизм” бўлгани ҳақидаги тахминларни рад этган.

28 июн куни бир вақтнинг ўзида бир неча Россия ва Ғарб нашрлари хабар берганидек, Россия армияси Донецк вилоятининг ғарбидаги Шевченко номли кичик посёлкани оккупация қилганидан кейин Украина муҳим литий конини йўқотган. The New York Times’нинг Киевдаги мухбири ёзишича, Украина “АҚШ билан янги иқтисодий шерикликни қўллаб-қувватлашга ёрдам бериши мумкин бўлган энг муҳим активдан маҳрум қилинган”.

Журналист, шунингдек, Шевченко кони Киев ва Вашингтон ўртасида “ер қаъри бойликлари” бўйича келишув имзолангандан кейин РФ Қуролли кучлари томонидан қўлга олинган биринчи кон эканини таъкидлаган. NYT қайд этишича, у Украинадаги бошқа конларга нисбатан руда сифати юқорилиги билан ажралиб турган.

Умуман олганда, Украинада литий рудасининг тўртта йирик кони разведка қилинган. Улардан бири — Запорижжя вилоятидаги “Крутая Балка” кони 2022 йилдан бери Россия оккупацияси остида. Яна иккитаси Кировохрад вилоятида жойлашган: Полоховское ва “Добрая” — у истиқболлироқ деб ҳисобланади. Ҳозиргача уларнинг ҳеч бирида қазиб олиш ишлари олиб борилмаган.