Трамп Гренландия сабаб божлар жорий этиш билан таҳдид қилди

АҚШ президенти Доналд Трамп Вашингтоннинг Гренландияга нисбатан даъволарини қўллаб-қувватламайдиган давлатларга нисбатан божлар жорий этиши мумкинлигини билдирди. АҚШ етакчиси бу баёнотни жума куни, 16 январда Оқ уйда берди. “Агар давлатлар (АҚШни Гренландия масаласида — таҳр.) қўллаб-қувватламаса, мен уларга нисбатан божлар жорий қилишим мумкин, чунки Гренландия бизга миллий хавфсизлик учун керак. Шундай экан, мен шундай қилишим мумкин”, — деб таъкидлади Трамп. У ўзини “божлар қироли” деб ҳам атади.

Гренландия ҳақидаги бу изоҳ АҚШ Конгрессининг икки партиядан иборат делегацияси кескинликни пасайтириш мақсадида Копенҳагенга ташриф буюрган бир пайтда айтилди.

Аввалроқ Германия Arctic Endurance (“Арктика матонати”) деб номланган миссия доирасида Гренландияга бундесвернинг разведка гуруҳини юборган. Бундесвер аскарлари “Дания таклифига биноан” НАТОдаги ҳамкор давлатга ҳарбий кўмак кўрсатиш имкониятларини, хусусан денгиз кузатуви соҳасида ўрганмоқда. Дания раҳбарлигидаги ушбу миссияда Франция, Швеция ва Норвегия аскарлари ҳам иштирок этмоқда.

Аввалроқ, 14 январ куни Вашингтонда Дания ва Гренландия ташқи ишлар вазирлари — Ларс Лекке Расмуссен ва Вивиан Моцфелдт АҚШ вице-президенти Жеймс Дэвид Вэнс (Жей Ди Вэнс) ҳамда давлат котиби Марко Рубио билан учрашув ўтказган. Маслаҳатлашувлар натижасиз якунланган.

Моцфелдт, хусусан, Оқ уй билан ҳамкорликни кучайтиришни исташини, аммо Гренландия АҚШ назоратига ўтиб қолишини хоҳламаслигини айтган.

Гренландия — Даниянинг автоном ҳудуди. Орол Дания таркибида НАТОнинг бир қисми ҳисобланади. Доналд Трампнинг сўзларига кўра, Гренландия АҚШ миллий хавфсизлиги, шунингдек Арктика минтақаси хавфсизлиги учун ҳал қилувчи аҳамиятга эга. Оқ уй раҳбари таъкидлашича, у ерда Россия ва Хитой фаоллиги кучайган. Трамп версиясига кўра, орол режалаштирилаётган АҚШ ракетага қарши мудофаа тизими — “Олтин гумбаз” (Golden Dome)ни яратиш учун ҳам муҳим.

Аввалроқ АҚШ президенти Вашингтон Гренландия устидан назоратни “қандай бўлмасин” қўлга киритиши кераклигини айтган эди. Оқ уй эса АҚШ армиясини Гренландияни “қўшиб олиш” учун ишга солиш Доналд Трамп учун олий бош қўмондон сифатида “вариантлардан бири” эканини маълум қилган. Экспертлар фикрича, Арктикадаги мазкур ҳудуд атрофидаги зиддият НАТОни бўлиб юбориш хавфини туғдирмоқда.