Трампнинг 10 фоизлик бож таҳдиди: Берлиндан кескин баёнотлар

Германияда якшанба, 18 январ куни ҳам АҚШ президенти Доналд Трампнинг Гренландия бўйича позиция сабаб Германия ва яна етти Европа давлатига 10 фоизлик бож жорий этиш қарорини танқид қилишда давом этилди.

ГФР канцлери Фридрих Мерц “божхона таҳдидлари трансатлантик муносабатларни емириши ва кескинлик кучайиши хавфини туғдириши”га ишонч билдирди. “Биз Дания ва Гренландия аҳолисини қатъий ва якдил қўллаб-қувватлаймиз. НАТО аъзоси сифатида — Арктикада хавфсизликни мустаҳкамлашга содиқмиз”, — деб ёзди Германия ҳукумати раҳбари X ижтимоий тармоғида.

Ҳокимиятдаги Христиан-демократик иттифоқ (ХДИ) партиясининг ташқи сиёсат бўйича эксперти Родерих Кизеветтер Европа Оқ уйнинг айтганига “эргашиб кетмаслиги” керак, деб ҳисоблайди.

“Биз Трамп томонидан бўлаётган шантаж уринишларига берилмаслигимиз керак”, — деди Кизеветтер Der Münchner Merkur газетасига берган интервюсида. Унинг қўшимча қилишича, Доналд Трамп “энди ишончли иттифоқчи эмас, чунки божларни жорий этиш НАТО тамойилларига ҳам зид”. Кизеветтер таъкидлашича, АҚШ президенти трансатлантик ҳамкорликни “тўлиқ шубҳа остига қўяпти”. У Германияни Дания томонида “аниқ туриш”га ва бир вақтнинг ўзида ҳарбий жиҳатдан кучайиш ҳамда АҚШдан мустақилроқ бўлишга чақирди.

ХДИнинг ташқи сиёсат бўйича эксперти Петер Байер эса “Дания ва Евроиттифоқнинг Трамп олдида тиз чўкишига гувоҳ бўлишни истамаслиги”ни айтди. Унинг сўзларига кўра, Трамп ўзининг одатий стратегиясига амал қилмоқда ва “бизни музокара столига ўтқазиш учун максимал босим ўтказмоқчи”. Байер 18 январ оқшомида Гренландияга бориб, орол атрофидаги вазиятни шахсан кўриб чиқиш ниятида эканини билдирди.

Германия Социал-демократик партияси (ГСДП) ва “Иттифоқ-90”/“яшиллар” Европа жавоб чораларини кўриши кераклигини билдирди. “Эҳтимол, биз рақамли солиқни тайёрлашимиз керакдир — бу кекса жаноб тушунадиган ягона тил”, — деди Трамп ҳақида гапирар экан, ГСДПнинг ташқи сиёсат бўйича эксперти Ралф Штегнер Redaktionsnetzwerk Deutschland (RND) медиагуруҳи нашрларига.

Бундестагдаги “яшиллар” фракцияси раиси Катарина Дрёге жавоб божларини жорий этишни қатъий талаб қилди. Унинг таъкидлашича, Трампга “биз унинг таҳдидларига бўйсуниш ниятида эмаслигимизни ва ўз манфаатларимиз ҳамда иттифоқчиларимизни ҳимоя қилишимизни” кўрсатиш керак.

Германиянинг улгуржи ва ташқи савдо федерал бирлашмаси (BGA) раиси Дирк Яндура АҚШ билан боғлиқ барча божхона келишувлари шубҳа остида қолган, деб ҳисоблайди. Унинг фикрича, савдо тўсиқлари орқали сиёсий талабларни илгари суришни қабул қилиб бўлмайди. “Айниқса гегемонистик режаларни амалга ошириш ҳақида гап кетганда”, — дея Яндуранинг сўзларини келтирган Politico нашри.

Дания ва АҚШ 14 январ куни Вашингтонда Арктика оролининг мақоми бўйича музокара ўтказди. Дания ташқи ишлар вазири Ларс Лёкке Расмуссен АҚШ вице-президенти Жеймс Дэвид Вэнс ва АҚШ давлат котиби Марко Рубио билан учрашувдан кейин Гренландия масаласида томонлар “тубдан фарқ қиладиган позиция”да эканини айтди.

Ўз навбатида, музокараларда қатнашган Гренландия ташқи ишлар вазири Вивиан Моцфелдт Оқ уй билан ҳамкорликни кучайтиришни исташини, аммо Гренландиянинг АҚШга тегишли бўлишини хоҳламаслигини билдирди.

Доналд Трамп 17 январ куни Германия, Дания, Буюк Британия, Нидерландия, Норвегия, Финландия, Франция ва Швеция учун 1 февралдан АҚШга етказиб бериладиган товарларга 10 фоизлик тариф қўлланишини эълон қилди. Унинг сўзларига кўра, 1 июндан божлар 25 фоизгача оширилади. Reuters аниқлаштиришича, тарифлар амалдаги божларга қўшимча равишда жорий этилади. Трамп “Гренландияни тўлиқ ва якуний сотиб олиш бўйича келишувга эришилмагунча” йиғимлар ундирилишини айтди ва АҚШ “бу ишни 150 йилдан зиёд” амалга оширишга урингани, аммо Дания рад этганини қўшимча қилди.

Германия расмийлари президент эълон қилган чораларни “қайд этди” ва бошқа Европа давлатлари билан биргаликда жавоб қадамларини муҳокама қилмоқда. Бу ҳақда 17 январ оқшомида Германия ҳукумати вакили Штефан Корнелиус маълум қилди.