Еврокомиссия Россияга қарши санкцияларнинг 20-пакетини тақдим этди

Европа комиссияси Россияга нисбатан санкцияларнинг 20-пакети бўйича ўз таклифини жума куни, 6 февралда тақдим қилди. Пакет РФнинг Украинага қарши тўлиқ миқёсли ҳужуми бошланганига тўрт йил тўлиши — 24 феврал санасига бағишланган. У Россия нефтини экспорт қилишнинг барча ҳажми учун денгиз хизматларини тўлиқ тақиқлашни ўз ичига олади.

Бундан ташқари, Еврокомиссия раҳбари Урсула фон дер Ляйен айтишича, янги санкциялар пакети доирасида Евроиттифоқ “соя флоти” рўйхатига яна 43 та кемани қўшиб, уларнинг умумий сонини 640 тага етказган, шунингдек Россия учун танкерлар сотиб олишни қийинлаштирган. СТГ (суюлтирилган табиий газ) танкерлари ва музёрар кемалар учун техник хизмат кўрсатиш ва бошқа хизматларга кенг қамровли тақиқлар жорий этилади — бу Россия газ экспорт лойиҳаларининг салоҳиятини қўшимча равишда пасайтириши керак.

Баёнотга кўра, санкцияларнинг иккинчи блокида ЕИ Россия банк тизимига босимни кучайтиради. Чекловларга яна 20 та ҳудудий банк, шунингдек санкцияларни айланиб ўтиш учун ишлатиладиган криптовалюта институтлари, компаниялар ва платформалар тушади. Қўшимча чоралар санкция остидаги товарлар билан ноқонуний савдога кўмаклашувчи учинчи мамлакатлар банкларига ҳам тааллуқли бўлади.

Учинчи блок савдо чекловларини янада қаттиқлаштиришни назарда тутади. ЕИ қиймати 360 млн евродан ошадиган миқдорда товар ва хизматлар экспортига янги тақиқлар киритмоқда — резина ва тракторлардан тортиб киберхавфсизлик соҳасидаги хизматларгача. Шунингдек, қиймати 570 млн евродан ортиқ бўлган металллар, кимёвий маҳсулотлар ва ўта муҳим минераллар импорти бўйича янги чекловлар, шунингдек ҳарбий мақсаддаги товар ва технологиялар экспортига қўшимча тақиқлар жорий этилади, бунга портловчи моддалар ишлаб чиқариш учун материаллар ҳам киради. Аммиак импорти учун квота таклиф этилмоқда.

Бундан ташқари, ЕИ илк бор санкцияларни айланиб ўтишга қарши инструментни фаоллаштириб, дастурий бошқарувли станоклар ва радиостанциялар экспортини — уларнинг Россияга қайта экспорт қилиниши хавфи юқори бўлган мамлакатларга тақиқлайди.

Якунда Еврокомиссия ЕИ компаниялари учун кучайтирилган ҳуқуқий кафолатларни таклиф қилмоқда: бу санкциялар қўлланиши шароитида Россияда интеллектуал мулк ҳуқуқлари бузилиши ва адолатсиз экспроприациядан ҳимоя қилишга қаратилган.

Санкцияларни жорий қилиш учун Евроиттифоққа аъзо барча давлатларнинг консенсуси талаб этилади.

Январ ойида Швеция ва Финландия денгиз хизматларини тақиқлаш чақириғи билан чиққан эди. DW таҳририяти ихтиёрида бўлган хатда Стокҳолм ва Ҳелсинки Россия портларидан Россия энергия ресурсларини ташувчи кемалар учун суғурта, брокерлик хизматлари, молиялаштириш ва шу каби барча денгиз хизматларини тақиқлашни таклиф қилган. Ҳужжатда «бу Россия учун ташиш харажатларини сезиларли оширади ва ЕИдаги ҳеч қандай тузилма бу савдони қўллаб-қувватлашда иштирок этмаслигини кафолатлайди», дейилган.

Шунингдек, улар ЕИга Россия ўғитларини олиб кириш бўйича чекловларни кучайтириш, Россияга Европа люкс буюмлари экспортини тақиқлаш тарафдори бўлган.

Фон дер Ляйен денгиз хизматларини тақиқлашни G7'даги ҳамкорлар билан мувофиқлашган ҳолда жорий этишни режалаштирмоқда. Бу шу билан боғлиқки, агар тақиқ қабул қилинса, нефт нархига қўйилган чегара ЕИ ва унга қўшилган давлатлар операторлари учун долзарблигини йўқотади. Янги шароитда, ҳозир ҳар баррели 47,60 АҚШ доллари даражасида белгиланган нефт нархи чегараси иккинчи даражалига айланади, денгиз хизматларини тақиқлаш эса Россия нефтига нисбатан чекловларни таъминлашнинг асосий воситаси бўлади.

«Денгиз хизматларини тўлиқ тақиқлаш ЕИдаги иқтисодий операторларга Россия портларидан нефт, газ ва кўмир ташувчи барча кемаларга хизмат кўрсатишни тақиқлайди. Амалдаги нефт нархи чекловидан фарқли равишда, тақиқ сотув нархидан ва кемалар санкция рўйхатига киритилган-киритилмаганидан қатъи назар, барча бозор иштирокчилари ва кемаларга татбиқ этилади», — дея тушунтирди швед томони.

Уларнинг маълумотларига кўра, 2025 йил октябр ҳолатига келиб, Россия нефтини ташиган барча кемаларнинг тахминан 35 фоизи нефт нархи чекловига риоя қилган ҳолда ташишни амалга оширган, 65 фоизи эса ушбу чекловни бузган “соя флоти”га кирган.

2 феврал куни Урсула фон дер Ляйен 20-санкциялар пакети «жуда тез орада» тақдим этилишини ваъда қилиб, унинг мақсади Москвага босимни кучайтириш — «у тинчликка эришиш учун самимий ният билан музокара столига ўтириши» эканини айтган. Фон дер Ляйен ва Европа кенгаши раиси Антониу Кошта 24 феврал куни Украинага ташриф буюришни режалаштирмоқда.