ЕИ дипломатияси раҳбари Каллас: Трамп Европани парчалашга интилмоқда

Европа Иттифоқи дипломатияси раҳбари Кая Калласнинг айтишича, Доналд Трамп Европани бўлиб юборишни истайди. Бу ҳақда АҚШнинг яқинда қабул қилинган миллий хавфсизлик стратегияси ҳам далолат беради. У: “Уларга ЕИ ёқмайди”, деб таъкидлади.

Фото: Wojtek Radwanski/AFP/Getty Images

АҚШ президенти Доналд Трамп маъмурияти Европа Иттифоқига қарши бўлган кучлар қўллайдиган тактика ёрдамида Европани бўлишни истамоқда. Бу ҳақда Европа Иттифоқининг ташқи ишлар ва хавфсизлик сиёсати бўйича олий вакили Кая Каллас 13 март, жума куни эълон қилинган Financial Times (FT) газетасига берган интервюсида айтди. Каллас шундай деди: “Менимча, ҳамма АҚШ Европани бўлиб юбориш истагини жуда аниқ баён қилганини тушуниши муҳим. Уларга Европа Иттифоқи ёқмайди”.

Кая Калласнинг таъкидлашича, Доналд Трамп иқтисодий таҳдидлар ва божлардан фойдаланмоқда, шунингдек Гренландияни аннексия қилиш имкониятини ҳам кўриб чиққан ва Брюсселга босим ўтказиш учун Европанинг мудофаа ва хавфсизлик масалаларида Вашингтонга қарамлигидан фойдаланган. Унинг сўзларига кўра, бундан ташқари, Трамп тарафдорларининг ултраконсерватив MAGA ҳаракати Европадаги ўта ўнг, популист ва евроскептик партияларни ҳам қўллаб-қувватлашни ёйган.

Трамп АҚШ президенти лавозимига қайта киришганидан бери Европа Иттифоқини бир неча бор кескин танқид қилди. У ЕИ гўёки АҚШдан “фойдаланиш” учун тузилганини ва узоқ вақт мобайнида шу орқали манфаат кўриб келганини иддао қилди.

FT'га берган интервюсида Кая Каллас Брюссел ва Вашингтон ўртасидаги ҳозирги муносабатларни “жуда мураккаб” деб таърифлади. У шундай деди: “Агар сиз миллий хавфсизлик стратегияси ва миллий мудофаа стратегияси (АҚШнинг — таҳр.) билан танишсангиз, менимча, ҳеч қандай хомхаёлга берилмаслигингиз керак”.

Каллас бу билан Оқ уй томонидан декабр ва январ ойларида эълон қилинган ҳужжатларни назарда тутди. Уларда Европада “қаршиликни ривожлантириш” ва Европа қитъасида АҚШ ҳарбий қўллаб-қувватловини “қайта мослаштириш” зарурлиги ҳақида чақириқлар бор эди.

Бундан ташқари, у ЕИга аъзо 27 давлат АҚШ билан келгусидаги муносабатларни қандай қуриш масаласида турли фикрда эканини айтди. Кая Калласнинг сўзларига кўра, қисқа муддатли истиқболда “Трампни мамнун қилиш ҳам, АҚШга қарамликни камайтириш ҳам мумкин”, чунки Европа мамлакатлари ҳозирча Америка ҳарбий маҳсулотларини сотиб олишдан воз кеча олмайди.

FT таъкидлашича, Европа Иттифоқининг кўплаб давлатлари, айниқса Москва риторикасига мафкуравий жиҳатдан яқин бўлган Венгрия ва Словакия, Трамп билан муносабатлардаги тарангликни кучайтириши ёки Америка қўшинларининг қитъадан эҳтимолий чиқиб кетишини тезлаштириши мумкин бўлган ҳар қандай ташаббусга жуда кескин муносабат билдирмоқда. Европа Иттифоқи вакилларининг айтишича, бу кейинги қадамлар бўйича умумий келишувга эришишни ўта қийинлаштирмоқда.

Кая Каллас Европа Иттифоқи давлатларини масалаларни икки томонлама асосда эмас, балки фақат биргаликда ҳал қилишга чақирди. У шундай деди: “Уларга (АҚШга — таҳр.) бизнинг биргаликдаги иштирокимиз ёқмайди, чунки биз бирга бўлсак, тенг кучга айланамиз”.