“Хоҳлаган экинни экиш мумкин” – Янги тартиб фермерга нима беради?

Хўш, бу тизим қандай ишлайди ва фермерлар учун қанчалик қулай? Kun.uz мавзу юзасидан Тошкент вилояти ҳокимлиги ҳузуридаги Ижарага берилган ерларга хизмат кўрсатиш дирекцияси раҳбари Оқилбек Мустафоев билан суҳбатлашди.

— 68-сонли фармондаги энг асосий жиҳат – пахта-ғалла йўналишидаги фермерлар ерининг 50 фоизига нисбатан ижара ҳуқуқидан ихтиёрий воз кечса, қолган ерининг ижара ҳуқуқини “эркин экиш” турига ўзгартиришлари мумкин. Бу нимани англатади?

— Бу фармон қишлоқ хўжалиги билан шуғулланаётган тадбиркорларга, фермерларга ўзи хоҳлаган экин турини экиши, ўзи эркин шартномавий муносабатга киришининг ҳуқуқий асосини яратиб берди.

Ўтган йилги 3 февралдаги фармонда 20 фоизини фермернинг ўзининг ихтиёрига қолдириш, яъни ернинг норматив қиймати 50 фоизини тўлаган ҳолда қолдириш шарти белгиланган эди. 68-сонли фармон билан бу 50 фоизга кўтарилди. Яъни 50 фоизини ўз ихтиёри билан топширади, қолган 50 фоизини норматив қийматининг ярмини давлатга тўлагандан кейин, унга ўзига яна қайтадан 49 йилга расмийлаштириб берилади.

Ўтган бир йил давомида, 18-сонли фармон қабул қилингандан кейин, ерга бўлган муносабат ўзгарди. Фермерга қўйиладиган режа, уни нимадир эктиришга мажбурлаш ёки бошқа нарсалардан воз кечилди. Бугунги кунда ерни ушбу фармон асосида E-auksion орқали сотиб олган ёки ўз ерининг бир қисмидан воз кечган тадбиркорлар бугунги кунда ерга ресурс сифатида, ундан фойдаланиш имкониятини кенглиги нуқтайи назаридан қараяпти.

Янги тартибда тадбиркор ўзи хоҳлаган экспортбоп, бозорда талаб бор маҳсулотни етиштириб, кўпайтиришига асосий эътибор берилган. Бунинг натижасида катта инвестиция киряпти қишлоқ хўжалигига, янги иш ўринлари яратиляпти. Ва одамларнинг дунёқараши бугун ўзгаряпти десам, муболаға бўлмайди.

— Энди пахта ва ғалла етиштирувчи фермерлар ерининг ярмини топширса, қолган ярмига давлат режаси асосида пахта ё ғалла экиши мажбурий эмас, тўғрими?

— Шундай. Ҳеч қанақа режа қўйилмайди. Фақат уларга асосий қўйилган талаб – ернинг бонитетини тушириб юбормаслик, ердан тўлақонли фойдаланиш.

Агар ерга инвестиция киритиб, замонавий суғориш тизимларини, бугунги замон талабига мувофиқ янги уруғ, ё нав, ё боғларни ташкил қилса, 68-фармон билан уларга қўшимча равишда имтиёзлар, яъни турли иқтисодий ёрдамлар ажратиляпти. Масалан, томчилатиб суғориш тизимини қиладиган бўлса, бир гектарига 15-16 миллион сўмгача субсидия ажратиляпти. Ёки сертификатланган зотли кўчатлар экадиган бўлса, унинг ҳам 50 фоизи қоплаб берилади. Чорвачилик билан шуғулланса, унда чорвага алоҳида... Умуман, қишлоқ хўжалигини ривожлантириш учун фармон-қарорлар билан янги-янги йўналишлар очиб бериляпти.

Суҳбатни тўлиқ шаклда юқоридаги видео орқали, Kun.uz'нинг YouTube саҳифасида томоша қилишингиз мумкин.