Трамп Украинага Patriot учун ракеталар лицензиясини ваъда қилди

Украина президенти Володимир Зеленский НАТОнинг Анқарадаги саммити доирасида АҚШ президенти Доналд Трамп билан учрашди.

Киевдагилар Трамп ва Зеленскийнинг учрашувини ижобий тавсифлаган. Президент офиси раҳбари ўринбосари Сергей Кислица «бу агар энг яхшиси бўлмаса, энг яхши учрашувлардан бири» бўлганини айтган. Трамп учрашувдан кейин Россия президенти Владимир Путинга қўнғироқ қилишга ваъда берганди, бироқ бундай қилмади.

Учрашувнинг асосий натижаси Трампнинг Украинага Patriot тизимлари учун ракеталар ишлаб чиқаришга лицензия берилиши ҳақидаги баёноти бўлди. Бу Украинадаги ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимлари учун ўта муҳим ракеталар бўлиб, Киевдагилар доимий равишда уларнинг етишмовчилигидан шикоят қилиб келади.

Эронда уруш бошлангач, бу борадаги вазият янада ёмонлашган – АҚШ ва унинг Яқин Шарқдаги иттифоқчилари бир неча ҳафта ичида Patriot тизимининг юзлаб ракеталарини сарфлаб юборган, натижада америкаликларнинг ўз захиралари бўшаб қолган ва Украинага бундай ракеталарни етказиб бериш имконияти қисқарганди.

The Wall Street Journal нашри қайд этишича, Lockheed Martin компанияси ўтган йили Patriot тизими учун жами 600 та ракета ишлаб чиқарганди. Бу вақтда, Украина разведкаси баҳолашича, Россия ҳозирда «Искандер» баллистик ракеталаридан ойига 60-65 тасини ишлаб чиқармоқда.

Трампнинг Украинага ўз ракеталарини ишлаб чиқариш учун лицензия бериш ҳақидаги баёноти кўпчилик учун кутилмаган ҳолат бўлди, деб ёзади The New York Times. АҚШ президентининг ўзи Оқ уй ҳозирча Американинг Patriot ракеталарини ишлаб чиқарувчи бирорта компаниясини бу ҳақда хабардор қилмаганини тан олган. Лицензиялар бериш учун масъул бўлган Давлат департаменти мулозимлари ҳам Трамп бундай ваъда бермоқчи бўлганидан олдиндан хабардор бўлгани аниқ эмас.

Нима бўлганда ҳам, NYT қайд этганидек, рухсатнома беришнинг ўзи ҳали биринчи қадам бўлиб, ундан кейин «энг мураккаб қисми бошланади». Patriot тизими учун ракеталар субпудратчилар томонидан ишлаб чиқариладиган кўплаб компонентлардан иборат бўлиб, уларни Украинада йиғишни ташкил этиш учун таъминот занжирларини тўғри йўлга қўйиш талаб этилади.

Ушбу компонентларнинг кўпчилигини ишлаб чиқариш жараёни жуда мураккаб бўлиб, булар – двигателлар учун ёқилғи аралашмалари, пуркагичлар (суюқлик оқимини тезлаштириш учун мўлжалланган махсус қувур) ва ёндиргичлар, шунингдек, ракетани нишонга йўналтирувчи тизимлардир. АҚШдаги кўплаб йирик мудофаа пудратчилари ракета компонентларини ишлаб чиқариш учун бир хил субпудратчиларга таянади ва Украинада Patriot ишлаб чиқаришнинг йўлга қўйилиши танқис қисмлар учун рақобатга олиб келиши мумкин.

NYT билан суҳбатлашган экспертлар фикрича, рухсат олишдан серияли ишлаб чиқаришга ўтишгача бўлган жараён бир неча йил давом этиши мумкин. Трампнинг охирги баёнотига, қўшимча ҳарбий ёрдамни тезда олиш кафолати эмас, балки АҚШнинг Украинани қўллаб-қувватлаши ҳақидаги сиёсий сигнал сифатида қараш керак.

АҚШ ҳозиргача Patriot ракеталарини ишлаб чиқариш учун расмий лицензияни фақат Германия ва Японияга тақдим этганди. Берлинга бундай рухсатнома 2024 йилда берилган – лекин ҳозиргача бундай ракеталардан бирортаси немис ҳарбийлари ихтиёрига етиб келмаган. Дастлабки партия фақат 2027 йилга бориб етказиб берилиши кутилмоқда.