АҚШ–Эрон музокаралари, Украина хавфсизлик хизматида «тозалашлар» ва 2 ҳафтада кўриниш берган Имомали – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

АҚШ–Эрон музокаралари

АҚШ президенти Доналд Трамп сешанба куни Женевада бўлиб ўтадиган АҚШ ва Эрон ўртасидаги ядровий музокараларда «билвосита» иштирок этишини айтди.

«Мен бу музокараларда билвосита иштирок этаман ва улар жуда муҳим бўлади», деди у. Трамп музокараларнинг иккинчи босқичи ҳақида «кўрамиз, нима бўлиши мумкин», дея умумий жавоб берди.

Аслида режага кўра, музокараларда АҚШ вакиллари Стив Уиткофф ва Жаред Кушнер, шунингдек Эрон ташқи ишлар вазири Аббос Арақчи иштирок этиши керак эди. Арақчининг ўзи душанба куни Женевада Атом энергияси бўйича халқаро агентлик раҳбари Рафаэл Гросси билан ҳам алоҳида учрашиб, ҳамкорлик ва музокараларнинг техник жиҳатларини муҳокама қилган.

Эълон қилинган жадвалга кўра, музокаралар сешанба куни эрталаб Швейцария шаҳридаги Уммон элчихонасида ўтказилиши режалаштирилган. Эронни «жуда қаттиқ музокарачи» деб атаган Трамп бу учрашувда онлайн қатнашадими ёки Европага келадими, аниқ айтмаган.

«Аммо айтишим мумкинки, улар ёмон музокарачилар, чунки биз уларнинг ядровий салоҳиятини йўқ қилиш учун B-2 самолётларини юбориш ўрнига келишувга эришишимиз мумкин эди. Умид қиламанки, улар янада оқилона бўлишади», деди Трамп ўтган йилдаги операцияларни назарда тутиб.

Эрон ва АҚШ 6 феврал куни Уммон воситачилигида Масқатда билвосита ядровий дипломатияни қайта бошлаганди. АҚШ бу орада Эрон атрофида катта ҳарбий куч жамламоқда.

Эрон эса душанба куни муҳим сув йўли ва нефт экспорти маршрути бўлган Ҳормуз бўғозида ҳарбий машғулотлар бошлади. Муҳофизлар корпуси «Ҳормуз бўғозини ақлли назорат қилиш» деб номланган интенсив машғулотлар — «эҳтимолий ҳарбий таҳдидлар» шароитида оператив кучларнинг тайёргарлигини синовдан ўтказишини айтди.

Имомали Раҳмон кўриниш берди

Айрим ОАВлар 73 ёшли Тожикистон президентининг соғлиғи ёмонлашганини хабар қилди: Раҳмон бу вақтда даволаниш учун Хитойга борган. Агар маълумот тасдиқланса, бу Марказий Осиёдаги етакчилар даволаниш учун Москвани эмас, айнан Хитойни танлаган илк ҳолат бўлади. Бу ҳақда хабар берган Eurasia.net нашрининг ёзишича, бу – Пекиннинг минтақада таъсири ортиб бораётганининг яна бир кўрсаткичи ҳисобланади.

Тожикистон президенти расмий сайти 28 январ куни унинг ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари билан йиғилиш ўтказаётгани акс эттирган суратни эълон қилганди. Кейинги 17 кун давомида президент сайтида атиги тўртта қисқа хабар жойлаштирилди, уларнинг ҳеч бирида видео ёки сурат бўлмади.

Фақат 14 феврал куни унинг тириклиги тасдиқлангандек бўлди. 16 феврал куни эса Имомали Раҳмон Душанбега келган Қозоғистон ташқи ишлар вазири Ермек Кошербаевни қабул қилди.

Нашрнинг ёзишича, ушбу 17 кунлик танаффус давомида президент ёрдамчилари унинг соғлиги ёки қаердалиги ҳақида изоҳ беришдан бош тортган.

Нашр Имомали Раҳмон – Хитойнинг дам олиш ҳудуди бўлган Хайнан оролига тиббий ёрдам ва дам олиш учун борганини ёзмоқда.

73 ёшли Раҳмон узоқ йиллардан бери юқори қон босими ва юрак етишмовчилиги каби оғир касалликлардан азият чекаётгани тилга олинади. Унинг 38 ёшли ўғли Рустам Имомали эса вақти келганда Раҳмон ўрнини эгаллаши кутилаётган асосий ворис сифатида кўрилади.

Шимолий Кореяда уруш тарғиботи

Шимолий Корея етакчиси Ким Чен Ин Россиянинг Украинадаги урушида ҳалок бўлган аскарлар оилалари учун мўлжалланган янги турар жой ҳудудини очиб берди. Бу Пхеняннинг урушни қўллаб-қувватловчи тарғиботини кучайтириш сифатида баҳоланмоқда.

Давлат ОАВ тарқатган суратларда Ким қизи Жу Аэ ҳамроҳлигида янги ҳудуд бўйлаб юриб, оилаларнинг уйларига ташриф буюргани акс этган.

Ким Украинадаги урушда Россия президентини қўллаб-қувватлаш учун минглаб аскарлар ва катта миқдорда ҳарбий техника, жумладан, артиллерия ва ракеталар юборган. Бунинг эвазига Москва Пхенянга ўз ҳарбий технологияларини, жумладан, Шимолий Кореянинг илк ядровий сувости кемасига оид технологияларни улашган бўлиши мумкин.

Жанубий Корея разведкаси ўтган ҳафта Украинадаги урушда тахминан 6 минг нафар шимолий кореялик ҳарбий ҳалок бўлган ёки яраланганини билдирган эди. Бироқ идора қурбонлар сони бўйича батафсил тақсимот бермаган.

Ёпиқ брифингда қатнашган депутатларга кўра, разведка идораси шимолий кореялик аскарлар замонавий жанговар тажриба ва Россия техник кўмагини қўлга киритаётганини айтган. Бу эса уларнинг қурол тизимлари самарадорлигини ошириши мумкин.

АҚШ Орбанни қўллаб-қувватламоқда

АҚШ давлат котиби Марко Рубио душанба куни Венгрия бош вазири Виктор Орбан билан учрашди. Рубио Орбаннинг кетма-кет бешинчи муддатга сайланиш ҳаракатларини қўллаб-қувватлаб, унинг АҚШ етакчиси билан яқин алоқаларини мақтади.

«Бош вазир ва президент Трамп жуда жуда яқин шахсий ва ишчи муносабатларга эга ва менимча, бу икки мамлакат учун фойдали бўлди. Президент Трамп сизнинг муваффақиятингизга чуқур содиқ, чунки сизнинг муваффақиятингиз бу — бизнинг муваффақиятимиз», деди Рубио.

Шунингдек, Рубио АҚШ ва Венгрия икки томонлама алоқаларда «олтин давр»га кираётганини айтди. Орбан эса Венгрия Украинадаги тинчлик ҳаракатларини қўллаб-қувватлашини билдирди.

Рубионинг ташрифи Орбан ҳукумати билан музокараларни ўз ичига олди. Унда томонлар фуқаролик ядро ҳамкорлиги тўғрисидаги битимни имзолади. Келишув ихчам ядровий реакторларни эҳтимолий харид қилишни, шунингдек, АҚШ етказиб берадиган ядровий ёқилғи ва ишлатилган ёқилғини сақлаш технологияларини ўз ичига олади.

Орбан ва унинг партияси 2010 йилда ҳокимиятга қайтганидан бери энг жиддий сайлов синовига дуч келмоқда — овоз бериш 12 апрелга белгиланган. Трамп эса қайта сайланишга интилаётган Орбанни қўллаб-қувватлашини очиқ билдирган.

Украина хавфсизлик хизматида «тозалашлар»

Президент Володимир Зеленский Украина хавфсизлик хизматида «тозалашлар» бўлишини эълон қилди. У душанба куни хизмат раҳбари вазифасини бажарувчи Евгений Хмара ва ўринбосари Александр Покладнинг Россия операцияларига қарши ҳисоботларини тинглаган.

«Поклад хавфсизлик хизматини Украинага эмас, бошқа манфаатларга хизмат қилаётган лавозимлардан тозалаш билан ҳам шуғулланади. Қаттиқ чоралар ва ҳақиқатан ҳам тўлиқ кучли Хавфсизлик хизмати керак. Мен натижаларни кутаман», деди Зеленский кечки мурожаатида.

16 феврал куни Ихтисослаштирилган коррупцияга қарши прокуратура УХХнинг юқори лавозимли ходимига нисбатан судгача тергов якунланганини маълум қилганди. Хабарда унинг фамилияси ва лавозими кўрсатилмаган. Бироқ «Украинская правда» нашри маълумотига кўра гап Илля Витюк ҳақида бормоқда.

Тергов натижаларига кўра, 2023 йил декабрида гумонланувчи жуда катта пулга квартира сотиб олиб, унинг қийматини деярли ярим нархида кўрсатган.

Январ ойида Зеленский – кўплаб шов-шувли амалиётларни ўтказган Украина Хавфсизлик хизмати раҳбари Василий Малюкни ҳам лавозимидан олганди.