Хоминаий АҚШнинг ҳар қандай ҳужуми катта урушга олиб келишидан огоҳлантирди

«Америкаликлар шуни билиши лозим: агар улар уруш бошласа, бу сафаргиси минтақавий уруш бўлади», – дея Хоминаийдан иқтибос келтирган Tasnim давлат агентлиги.

АҚШ президенти Доналд Трамп ядровий дастури ҳамда намойишлар шафқатсизларча бостирилгани туфайли бир неча бор Эронга ҳарбий аралашув билан таҳдид қилган. Шанба куни кечқурун у ўз самолётида Флоридага қайтаётганида журналистларнинг Эрон масаласида нима қилмоқчи экани ҳақидаги саволига жавобан, ҳозир ҳеч нарсани ошкор эта олмаслигини айтган, аммо Теҳрон Вашингтон билан «жиддий музокара олиб бораётгани»ни қўшимча қилиб, томонлар «икки томонни қаноатлантирувчи келишувга эришиши»га умид билдирганди. Шу билан бирга, Трамп АҚШ минтақада «жуда катта ва қудратли кемаларини жойлаштириб қўйгани»ни қайд этган.

АҚШ минтақага USS Abraham Lincoln авиаташувчисини юборган, ўтган ҳафта охирида эса АҚШ Марказий қўмондонлиги у Араб денгизида ҳаракатланаётганини хабар қилди.

«[Трамп] мунтазам равишда у кемалар олиб келаётганини айтмоқда… Эрон халқи бундай нарсалардан қўрқмайди. Биз ташаббускор эмасмиз ва бирор-бир мамлакатга ҳужум қилишни истамаймиз, бироқ Эрон халқи унга ҳужум қилган ва тазйиқ ўтказган ҳар қандай томонга кучли зарба беради», – деди Хоминаий якшанба кунги чиқишида.

Бу вақтда Эрон ҳарбийлари Ҳўрмуз бўғозида икки ҳафталик ҳарбий-денгиз машғулотларини бошлади – бу дунёдаги энг муҳим сув йўлларидан бири ва энергия таъминоти учун асосий йўналишдир.

Эрон ва Ўмон ўртасидаги энг тор жой (кенглиги тахминан 33 км) бўлган бу сув йўли орқали бутун жаҳон нефт савдосининг бешдан бир қисми ўтади. Илгари Эрон бир неча марта агар ҳужум учраса, бўғозни ёпиши билан таҳдид қилганди.

АҚШ Эронни минтақадаги Америка кучлари яқинида «хавфли ва нопрофессионал хатти-ҳаракатлар»га йўл қўймаслик ҳақида огоҳлантирди, Эрон ташқи ишлар вазири Аббос Арақчи эса бунга жавобан шундай деди: «Америка ҳарбийлари ҳозир бизнинг қудратли қуролли кучларимиз ўз ҳудудида қандай машғулот ўтказиши кераклигини белгилаб беришга ҳаракат қилмоқда».

Шанба куни Эронда бир вақтнинг ўзида иккита портлаш содир бўлди. Улардан бири жанубдаги Бандар-Аббос порт шаҳрида рўй бериб, бир киши ҳалок бўлган ва 14 киши жароҳатланган. Маҳаллий расмийларга кўра, ҳодиса газ сизиб чиқиши оқибатида рўй берган. Tasnim агентлиги эса портлаш нишони Ислом инқилоби муҳофизлари корпусининг ҳарбий-денгиз кучлари қўмондони бўлгани ҳақида тарқалган хабарларни рад этиб чиқди.

Мамлакат жануби-ғарбидаги Ахваз шаҳрида рўй берган иккинчи портлаш оқибатида камида тўрт киши ҳалок бўлган. Маҳаллий расмийлар бу ҳолатни ҳам газ сизиб чиқиши билан боғлаган.

Эрон ҳукумати намойишлар вақтида ҳалок бўлганлар рўйхатини эълон қилди

Пайшанба куни Доналд Трамп АҚШнинг ҳарбий аралашувидан қочиш учун Эрон икки шартга рози бўлиши кераклигини айтганди: «Биринчидан, ҳеч қандай ядро қуроли бўлмайди. Иккинчидан, намойишчиларни ўлдиришни тўхтатиш».

Якшанба куни Эрон президенти Маъсуд Пизишкиённинг маъмурияти намойишлар вақтида ҳалок бўлган 2986 кишининг номма-ном рўйхатини эълон қилди. Расмий маълумотга кўра, жами 3 117 киши ҳалок бўлган, аммо қурбонлардан 131 нафарининг шахсига ҳали аниқлик киритилмаган. Расмийлар шахсий маълумотлардаги ноаниқликлар бартараф этилганидан кейин қўшимча рўйхат эълон қилинишини билдирган.

Шу билан бирга, ҳуқуқ ҳимоячилари қурбонларнинг ҳақиқий сони анча кўпроқ эканини айтишмоқда. Америкадаги Human Rights Activists News Agency агентлиги маълум қилишича, намойишлар чоғида ўлдирилган 6300 дан ортиқ кишининг шахсига аниқлик киритилган, яна 17 000 ўлим ҳолати бўйича суриштирувлар олиб борилмоқда.

Қароргоҳи Норвегияда жойлашган Iran Human Rights ташкилоти эса якуний ҳисоб-китоблардан кейин қурбонлар сони 25 000 мингга етиши мумкинлигини хабар қилган.

Мухолифатларнинг Iran International медиа-платформаси эса қурбонлар сони бўйича энг йирик рақамларни келтирган – 36 500.

Афтидан, Пизишкиён маъмурияти бу рақамларга мурожаат қилиш орқали «инсонлар ҳаётига оддий рақамлар ва статистика сифатида муносабатда бўлиб, уларни кўпайтириш орқали ўз сиёсий манфаатларини кўзловчи тарихий душманлар ва ёмон ниятли кишилардан фарқли ўлароқ» маҳаллий расмийлар учун ҳар бир эронлик қадрли эканини кўрсатмоқчи бўлган.

«Ҳар бир эронлик биз учун бутун Эрондек ва президент ўзининг ахлоқий бурчи ва халққа берган мажбуриятлари туфайли ўзини уларнинг ҳуқуқлари ҳимоячиси деб билади», – дейилади президент маъмурияти баёнотида.

Хоминаий якшанба кунги нутқида намойишчиларни полиция, Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси, шунингдек, бошқа объектлар, жумладан, банклар ва масжидларга ҳужум қилишда айблади.

«Тўнтаришга уриниш бостирилди», – дея унинг сўзларини келтиради Tasnim агентлиги.