Magistratura va çet tili sertifikati: Yumşatiş oliy ta’lim özgarişlariga işonçsizlik paydo qilmaydimi?

Talabgorlar faqat diplomlarining örtaça balli va çet tili sertifikatlari bilan öqişga qabul qilingan. Ular imtihon topşirişmadi.

Garçi bir yilda çet tilini biliş darajasi magistratura abituriyentlari orasida ança oşgan bölsa-da, sertifikat talabining qattiq bölganini kvota zörğa yarimlaganidan biliş mumkin.

OTMlar misolida

Lekin hamma OTMlarda ham emas. Masalan, Toşkent davlat yuridik universitetining ta’lim özbek tilida olib boriladigan yönalişlariga çet tili sertifikatiga ega bölgan nomzodlar ajratilgan kvotalar sonidan kam emas. Jahon iqtisodiyoti va diplomatiyasi universitetida ham şunga öxşaş: yönalişlarining aksarida çet tili sertifikatlilar yetarliça bölgan.

Bular – talabgorlar doimiy köp böladigan OTMlar. Lekin, masalan, Buxoro davlat tibbiyot institutining qabul kvotasi deyarli böm-böş qolgan: köplab yönalişlarga çet tili sertifikati bölmagani uçun ariza topşirilmagan. Toşkent tibbiyot akademiyasida vaziyat sal yaxşiroq. TATUda ham ahvol havas qilarli bölmagan.

Bu ma’lumotlar Oliy va örta maxsus ta’lim vazirligining magistr.edu.uz saytida bor.

Körinib turibdiki, çet tili sertifikati sabab ba’zi talabgir yönalişlar baribir tölgan, ba’zilarida esa vaziyat öta sust.

Darajasi muhim emas, sertifikating bölsa böldi

Töğriroği, sertifikat bekor bölmadi. Lekin nomzodlarning çet tilini bilişiga qöyilgan qat’iy talab yumşatildi ham emas, olib taşlanyapti deyiş mumkin.

Noyabr oyida vazirlik şu yilgi qişki qabulda (20 dekabrdan 10 yanvargaça) çet tili sertifikatining mos darajasi bölişi (tilga oid yönalişlar uçun S1, boşqa yönalişlar uçun B2) talabi bekor bölayotgani, undan pastroq daraja bilan ham A2, hatto A1 darajadagi sertifikat bilan ham hujjat topşiriş mumkinligini, lekin, muhimi, öqişni bitirgunça mos darajadagi sertifikatni oliş majburiy ekani haqidagi xabarni e’lon qildi. Sertifikat bölsa, böldi xullas.

Çet tilidan istalgan darajadagi sertifikat deyilgan ekan, agar talabgor A1 bilan magistraturaga kirsa, u sertifikat olgan tilidagi öta bazaviy bölgan sözlarni bilişi, kundalik işlatiladigan luğatlarni tuşunişi mumkin. A2 ham tilni boşlanğiç darajada biluvçilarning darajasi.

Doktoranturada ham xuddi şunday: qabulda sertifikat bölsa böldi, degan talab qöyilganidan söng bundan maqsad sertifikat orqali pul işlaş bölişi mumkin degan faraz ham paydo böldi. Bunda milliy sertifikat uçun imtihonlarni Davlat test markazi ötkazadi va bunda birinçi nişon DTM böldi.

Ayni şu holatga aniqlik kiritiş maqsadida DTM bilan boğlandik.

Taşkilot matbuot xizmatining ma’lumot berişiça, magistratura va undan keyingi ta’lim uçun sertifikat darajasi bekor qilingaç, markazga A1 yoki A2 sertifikat oliş uçun imtihon topşirişni sörab murojaat qiluvçilar köpaygan.

“DTM A1, A2 darajadagi sertifikatlarni bermaydi. Bizda sertifikatlar darajasi B1 dan boşlanadi. Ya’ni bu degani pulini tölab istalgan odam sertifikat ololmasligini anglatadi. Öqigan, haqiqatan tilni ma’lum darajada biladiganlar sertifikat olişi mumkin”, deb ma’lumot berdi DTM matbuot xizmati.

Nega sertifikatlarning belgilangan darajasi olib taşlandi?

Vazirlik matbuot xizmatining javobiga köra, hozirça talab yumşatilişidan asosiy maqsad yetarli darajada bilmasa ham, til örganayotgan yoşlarga imkon beriş va bu orqali oliy ta’lim muassasalarida ham talabgorlar orasidan yuqori özlaştirişga ega, xorijiy tilni biladigan abituriyentlarni tanlaş imkoniyatini oşiriş hamda yozgi qabulda qabul parametrining vakant bölib qolgan örinlarini töldirişdan iborat.

Lekin şunday bölsa-da, qişki tanlovda ham avvalgidek yuqori darajali (S1, V2) sertifikati bor abituriyentning öqişga kirişida ustuvorlik saqlanib qoladi.

Işonçsizlik şakllanişi mumkin

Eslatma: sertifikat talabining bekor bölişi faqat va faqat şu yilgi qişki qabulga amal qiladi. Keyingi yildagi qabulda til darajasi yana qat’iylaşadi.

Biroq faqat qişki qabulda talab yumşatilişi ham savollarni paydo qiladi.

Birinçidan, agar vaqtinça bekor qilinadigan bölsa, nega qat’iy talab şu yildan qöyildi? Axir çet tili sertifikati (mos daraja bilan) söralişi bilan hujjat topşiruvçilar soni kamayib kvotalar tölmay qolişi oldindan prognoz qilingan-ku (vazir yozgi qabul boşlanişidan oldin bu yil 2 marta qabul bölişini ma’lum qilgandi.) Talabda qat’iy turmaslik keyingi yil hujjat topşiruvçilarni ham arosatda qoldirişi, “ötgan yili bekor bölgandi, bu yil ham baribir şunday böladi” degan işonçsizlik kayfiyati şakllanişiga va oxir-oqibat kelasi yil ham kamroq odam magistraturaga hujjat topşirişiga sabab bölmaydimi?

Ikkinçidan, qişki qabulda past darajali ingliz tili sertifikati bilan magistraturaga kirgan odam diplom oliş uçun til örganişni boşlasa, uning asosiy maqsadi şu bölib qolib, öz sohasini özlaştira olmay qolmaydimi? Qolaversa, sertifikat bilan kadrlar sifati oşişiga umid qilinganini hisobga olsak, şu qişki qabuldayoq sertifikatning mos darajasisiz öqişga kiradigan yana mingdan oşadigan talabgorlar bu sifatga ta’sir qilmaydimi?

Uçinçisi va eng muhimi, talablarning ayrim paytlari yumşatilişi odamlarda oliy ta’lim tizimidagi islohotlar qat’iylik bilan olib borilişiga şubha uyğotib qöymaydimi?

Zilola Ğaybullayeva, jurnalist