— Blinkenning Yaqin Sharqqa navbatdagi safari, Turkiya rahbari bilan ham uchrashgani nimani anglatadi?
Shavkat Ikromov: — Blinken bu urush boshlangandan beri to‘rtinchi marta Yaqin Sharqqa keldi, Iordaniya, Isroilda ham bo‘ldi. Tinch aholi o‘limining oldini olish bo‘yicha muzokaralar olib bordi. Erdo‘g‘an bilan uchrashuvda ham keskin mavzular yo‘q, eski masalalar muhokama qilingan, ya’ni G‘azoda kim qolishi, aholiga yordam kabilar.
Urush boshlagandan buyon Turkiyaning ta’siri oshib bormoqda, shuning uchun ham AQSh Turkiyaga ko‘proq e’tibor qaratyapti endi. Keyingi muzokara jarayonlari Turkiyaga topshirilishi ham mumkin. Ammo joriy vaziyatda keskin o‘zgarishga olib keluvchi bayonotlar berilmadi. Turkiyada NATO kelajagi, Ukraina masalalari ham muhokama qilindi. Iordaniyadagi uchrashuvda ham shu kabi masalalar ko‘rildi. Tomonlar mintaqada faqat diplomatik yo‘l bilan tinchlik o‘rnatishga ishonmoqda.
Kamoliddin Rabbimov: — AQShning birinchi maqsadi urushning kengayib ketishiga yo‘l qo‘ymaslik. Yamandagi husiylar hujumlar qilib turibdi, Telegraph gazetasi ma’lumotiga ko‘ra, husiylarning harakati bo‘yicha Humayniy ishtirokida rejalar tuzilgan. Ikkinchi tomondan AQSh Iroqdagi vaziyat izdan chiqishidan xavotirda, chunki Iroq davlatchiligi ancha zaif, bosh vazir vaziyatni to‘liq nazorat qilolmaydi, parlamentda eronparast amaldorlar ham yetarli. «Hizbulloh» tashkiloti ham vaziyatni kuzatib boryapti, uning lideri Haman Nasrullo juda ham kuchli siyosatchi hisoblanadi.
Umuman AQShning maqsadi Isroilni himoya qilish, shu yo‘lda Saudiya, Turkiya kabi davlatlar bilan muloqot qilish va mintaqada urushni kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik. Arab davlatlari ham Blinkenga bosimlar qilyapti. Saudiyaning Londondagi elchisi agar Isroil qilgan ishni boshqa davlat qilganda, dunyo davlatlari bunday siyosiy tuzumni allaqachon yiqitgan bo‘lar edi, degan gapni aytdi. Yuqorida aytilganidek, Turkiya ta’siri oshyapti. Blinken urush tugagach, G‘azoni kim nazorat qiladi va uning tiklanishiga qaysi davlatlar qanday yordam bera oladi, degan masalani aniqlashtirmoqchi.
— Bir necha kun avval Politico nashrida AQSh Yaqin Sharqdagi urushning ehtimoliy kengayishiga tayyorlanayotgani haqida xabarlar keng tarqaldi, bunga asos bormi, bor bo‘lsa ehtimoliy nuqtalar qaysilar?
Kamoliddin Rabbimov: — Asosiy xavotir nuqtasi Yamandagi husiylar. Ularga ta’sir qiluvchi yagona davlat Eron. Yaqin Sharqdagi vaziyat izdan chiqib, AQSh ta’siri pasayishini istaydi Rossiya. Iroq bosh vaziri AQSh harbiylari chiqib ketishini aytganda ham Rossiya tashqi ishlar vazirligi qo‘lladi. Rossiya va Eronning maqsadi Yaqin Sharqda AQSh ishtirokini kamaytirish.
