Arab davlatlari AQSh elchisining Isroil chegaralari haqidagi so‘zlarini tanqid qildi

Arab davlatlari ligasida (ADL) AQShning Isroildagi elchisi Mayk Xakabining Isroil deyarli butun Yaqin Sharqqa haqli ekani haqidagi so‘zlari qat’iy qoralandi. Qo‘shma bayonot yakshanba, 22 fevral kuni tungi vaqtda Saudiya Arabistoni Tashqi ishlar vazirligi X ijtimoiy tarmog‘idagi sahifasida joylashtirildi.

Hujjat mualliflari “AQSh elchisining Isroil haqidagi bayonotlari munosabati bilan qat’iy qoralov va chuqur xavotirni bildirdi; unda u Isroil uchun arab davlatlariga tegishli hududlar, jumladan ishg‘ol qilingan G‘arbiy sohil ustidan nazorat o‘rnatishi maqbul bo‘lishi mumkinligini anglatgan”, — deyiladi yozuvda.

Bayonotni Misr, Iordaniya, BAA, Indoneziya, Pokiston, Turkiya, Qatar, Kuvayt, Ummon, Bahrayn, Livan, Suriya va Falastin milliy ma’muriyatining tashqi ishlar vazirliklari qo‘llab-quvvatladi. Bundan tashqari, unga bir qator tashkilotlar, jumladan Arab davlatlari ligasi, Islom hamkorlik tashkiloti va Fors ko‘rfazi arab davlatlari hamkorlik kengashi ham qo‘shildi.

Bundan oldin, 21 fevral kuni amerikalik jurnalist Taker Karlson Xakabi bilan intervyu chog‘ida Bibliyaning “Bitik” (Ibtido) kitobi 15-bobidagi iqtibosga bilvosita ishora qildi: u yerda Ibrohim avlodlariga Nildan to Firotgacha bo‘lgan yerlar berilgani aytiladi. Karlson Xakabidan: Bibliyaga ko‘ra “aslida butun Yaqin Sharqni qamrab oladigan” hududga Isroil haqlimi, deb so‘radi.

Amerikalik diplomat: “Agar u butun o‘sha hududni egallab olsa, bu normal bo‘ladi”, — deb javob berdi. Shu bilan birga, elchi Isroil bunday maqsadga intilmayotganini, balki xalqini himoya qilish uchun “hech bo‘lmaganda hozir egallab turgan yerini saqlab qolishni so‘rayotgani”ni aytdi.

Yaqin Sharqdagi vaziyat 2023 yil 7 oktyabrda keskin yomonlashdi. YeI va AQShda terroristik tashkilot deb tan olingan HAMAS harakati Isroilga qarshi yirik hujum qildi. Jangchilar Isroilga ommaviy raketa zarbalari berdi, uning hududiga bostirib kirdi va taxminan 1200 kishini o‘ldirdi. Shuningdek, ular taxminan 250 nafar odamni garovga olib, G‘azo sektoriga olib ketdi. Garovdagilarning bir qismi almashinuv orqali yoki ozod etildi, bir qismi esa halok bo‘ldi.

Isroil bunga javoban HAMASga qarshi urush e’lon qildi. G‘azo sektori Mog‘liqni saqlash vazirligi ma’lum qilishicha, sektorga qaratilgan bombardimonlar va quruqlikdagi operatsiyalar davomida 71 mingdan ortiq kishi halok bo‘lgan. Oktyabrda o‘t ochish to‘xtatilganidan keyin ham 450 nafardan ortiq odam o‘ldirilgan. Idora topilgan jasadlar orasida qurbonlarning 90 foizidan ortig‘ining ism-sharifini va shaxsini aniqlaganini da’vo qildi. 

2025 yil oktyabr oyida Isroil hukumati va HAMAS AQSh prezidenti Donald Tramp ma’muriyati ishlab chiqqan tinchlik rejasi doirasida o‘t ochishni to‘xtatishga rozi bo‘ldi. Isroil va HAMAS o‘rtasidagi kelishuvlar bajarilishining kafillari sifatida AQSh, Turkiya, Qatar va Misr chiqdi. Birinchi bosqichda HAMAS jangchilari tirik qolgan isroillik garovdagilarning barchasini — Isroil qamoqxonalaridan falastinlik mahbuslar ozod qilinishi evaziga qaytardi.

Yanvar oyi o‘rtalarida Oq uy Trampning G‘azo sektorida janglarni yakunlash rejasining ikkinchi bosqichi boshlanganini ma’lum qildi. Bu bosqich doirasida “Tinchlik kengashi” va unga hisobdor bo‘lgan Milliy qo‘mita tuzilishi kerak, u mintaqani boshqarishni, bu vazifani Falastin milliy ma’muriyati qabul qilib olishga tayyor bo‘lguncha, o‘z zimmasiga oladi.

Tramp 29 oktyabr kuni o‘t ochishni to‘xtatish rejimi amal qilib turgan vaqtda HAMAS hujumlariga Isroil javob berish huquqiga ega ekanini aytgan. Avvalroq TSAHAL (Isroil mudofaa armiyasi) ham jangchilar tomonidan yarashuv shartlari buzilganiga javoban G‘azo sektoridagi obektlarga zarbalar berilganini ma’lum qilgan edi.