РФ АҚШдан Венесуэла соҳиллари яқинида танкерни таъқиб қилмасликни сўради

Россия ҳукумати янги йил арафасида кечқурун АҚШ Давлат департаменти манзилига расмий дипломатик сўров юбориб, Венесуэлага йўл олган нефт танкерини таъқиб қилишни тўхтатишни сўраган. Бу ҳақда The New York Times (NYT) жума куни, 2 январда, “икки нафар хабардор манба”га таянган ҳолда хабар берди. Манбалардан бирига кўра, шу мазмундаги сўров Оқ уй ҳузуридаги Миллий хавфсизлик кенгашига ҳам юборилган.

NYT 30 декабр куни АҚШ Қирғоқ қўриқлаш хизмати 21 декабрда Кариб денгизида Венесуэладан нефт олиш учун кетаётган Bella 1 танкерини ушлашга урингани, аммо кема америкалик ҳарбийлар буйруғига бўйсунмаганини ёзган эди. Кема Вашингтон томонидан санкцияларни бузган ҳолда Эрон нефтини ташигани учун санкция рўйхатига киритилган — шу сабаб АҚШда уни қўлга олиш бўйича ордер ҳам бўлган.

Танкер байроқсиз ҳаракатланган ва ушлашга уринишдан кейин йўлини давом эттирган. Шундан сўнг таъқиб бошланган, унинг вақтида экипаж кема бортга Россия байроғини осиб қўйган. Газета ёзишича, “яқинда” Bella 1 янги ном — Marinera билан Россия кемалар реестрида пайдо бўлган. Шунга қарамай, АҚШ расмийларидан бири журналистларга (исми ошкор этилмаслик шарти билан) Доналд Трамп маъмурияти танкерни ҳали ҳам “ҳеч бир давлатга тегишли эмас” деб ҳисоблашини айтган, чунки Қирғоқ қўриқлаш хизмати унга яқинлашган пайтда кема “ёлғон байроқ” остида юрган, деган даъво бор.

Reuters агентлиги 25 декабр куни америкалик амалдорга таянган ҳолда, АҚШ маъмурияти америкалик ҳарбийларга камида яқин икки ой давомида деярли тўлиқ равишда Венесуэла нефтини “карантин” қилишга эътибор қаратишни буюрганини ёзди. Манбага кўра, “ҳарбий вариантлар ҳали ҳам мавжуд бўлса-да, асосий эътибор Оқ уй истаган натижага эришиш учун санкциялар жорий этиш орқали иқтисодий босим ўтказишга қаратилган”. У Вашингтонда Николас Мадуро режими “агар АҚШга жиддий ён беришларга рози бўлмаса, январ охирига бориб иқтисодий фалокатга дуч келади”, деб ҳисоблашларини айтган.

Reuters қайд этишича, “карантин” сўзи аввал 1962 йилдаги Кариб инқирози даврида ишлатилган. 2002 йилда эса ўша инқироз пайтида АҚШ мудофаа вазири бўлган Роберт Макнамара бу атамани қўллаш эскалациядан қочиш учун танланганини тушунтирган: “Биз буни ‘карантин’ дедик, чунки ‘блокада’ — урушни англатувчи сўз”.

Венесуэла 2000-йиллар бошида барча нефт конларини миллийлаштирган, бу эса АҚШ компаниялари ҳам кирган бир қатор компаниялар манфаатларига таъсир қилган. Шундан кейин компенсация талаблари билан боғлиқ низо авж олган. Можаро Доналд Трампнинг иккинчи президентлик муддати даврида яна кескинлашган. Декабр ўртасида у Венесуэла соҳиллари яқинида санкция остидаги танкерларни блоклашини эълон қилган ва мамлакатни АҚШдан “илгари ўғирланган нефт, ер ва бошқа активларни” “дарҳол” қайтаришга чақирган. Трамп, шунингдек, Мадуро учун истеъфога чиқиш “оқилона қадам” бўлишини айтган. Шундан сўнг АҚШ Кариб денгизида Вашингтон маълумотларига кўра Каракас санкцияларни четлаб ўтиш учун ишлатаётган икки кемани ушлаган.