Жаҳон | 07:23
11690
3 дақиқада ўқилади

Инсон учун энг хавфли ҳайвонлар: ўлим кўрсаткичи рейтинги

Ҳар йили ҳайвонлар тахминан бир ярим миллион одамнинг ўлимига сабаб бўлади, яна ярим миллиондан ортиқ киши эса одамлар ўртасидаги тўғридан тўғри тўқнашувлар натижасида ҳалок бўлади.

Фото: REUTERS/CDC/James Gathany

Янги инфографикада турли ҳайвонлар сабабли ҳалок бўладиган одамлар сони бўйича баҳолашлар жамланган. Шуни ҳисобга олиш керакки, бу рақамлар тахминий ҳисобланади ва уларнинг айримлари бўйича сезиларли ноаниқлик мавжуд.

Шубҳасиз, ҳайвонлар орасидаги асосий «қотиллар» — чивинлардир. Минг йиллар давомида улар инсон учун асосий хавфлардан бири бўлиб келмоқда ва ҳар йили тахминан 760 минг одамнинг ҳаётига зомин бўлади. Ушбу ўлимларнинг 80 фоиздан ортиғи Anopheles туркумига мансуб чивинлар тарқатадиган безгак билан боғлиқ. Безгак ҳозиргача ҳар йили қарийб ярим миллион боланинг ўлимига сабаб бўлмоқда.

Яна тахминан 100 минг киши чивинлар тарқатадиган бошқа касалликлардан вафот этади. Улар қаторига қуйидагилар киради: денге иситмаси, сариқ иситма, япон энцефалити.

Бу касалликларнинг айримларини Aedes aegypti турига мансуб чивин тарқатади.

Илонлар инсонларда энг кўп учрайдиган фобиялардан бири ҳисобланади ва бунинг сабаблари бор. Улар ўлимлар сони бўйича иккинчи ўринда туради. Заҳарли илонлардан ҳалок бўлганлар сонини аниқ белгилаш қийин: бундай ҳолатларнинг кўпи қишлоқ ҳудудларида юз беради, у ерларда эса ўлим ҳолатларини қайд этиш кўпинча тўлиқ эмас. Шунга қарамай, эҳтимолий баҳолашга кўра, бир йилда тахминан 100 минг киши ҳалок бўлади. Бу эса илонлар рўйхатда улардан пастда турган барча бошқа ҳайвонлар қўшиб ҳисобланганда ҳам кўпроқ одамни ўлдиришини англатади.

Қолган ўлимларнинг катта қисми одамлар одатда уй ҳайвони деб қабул қиладиган итлар ҳиссасига тўғри келади. Бироқ бу ҳолатларнинг аксарияти бевосита тишлашнинг ўзи билан эмас, балки зарарланган ҳайвонлар тишлаши орқали юқадиган қутуриш касаллиги билан боғлиқ.

Чучук сув шиллиққуртлари ҳар йили тахминан 14 000 одамнинг ўлимига сабаб бўлади. Бу шистосомоз касаллигининг тарқалиши билан боғлиқ.

Рўйхат охирида одатда даҳшатли филмлар ва шов-шувли хабарларда энг кўп учрайдиган ҳайвонлар — акулалар ва бўрилар туради. Аслида эса уларнинг ҳужумлари жуда кам учрайди. Бу улар камроқ хавфли дегани эмас. Кўпчилик одамлар шер билан бир хонада бўлишдан кўра, чивин билан бир хонада бўлишни афзал кўрар эди. Фарқ шундаки, йирик йиртқичлардан қочиш нисбатан осон, ҳолбуки касаллик тарқатувчи ҳашаротлар ва паразитлардан яшириниш анча қийин.

Отабек Матназаров
Тайёрлаган Отабек Матназаров
Kun.uz янгиликларини Google News'да кузатинг
+ Обуна бўлиш

Мавзуга оид