АҚШнинг Эронга янги ҳужумлари минтақада кескинликни янада оширди

АҚШ Марказий қўмондонлиги (CENTCOM) маълум қилишича, 7 июл куни кечқурун амалга оширилган зарбалар Эроннинг Ҳўрмуз бўғозидаги учта савдо кемасига ҳужумидан кейин ўтказилган.

CENTCOM баёнотида Теҳроннинг ҳаракатлари «асоссиз, хавфли ва ўт очишни тўхтатиш тўғрисидаги келишувнинг очиқчасига бузилиши» экани таъкидланган. Қўмондонликка кўра, АҚШ мазкур ҳужумлар орқали Эрон ҳарбий инфратузилмасига жиддий зарар етказишни мақсад қилган.

Буюк Британия Ҳарбий-денгиз кучлари ҳузуридаги денгиз савдо қатновини мувофиқлаштириш маркази (UKMTO) маълумотига кўра, Ҳўрмуз бўғозидаги ҳодисалар давомида бир танкер дрон ҳужуми оқибатида енгил шикастланган. Шу билан бирга, Қатарнинг суюлтирилган газ ташувчи Al-Rekajat танкери номаълум снаряд билан нишонга олиниб, жиддий зарар кўрган. Учинчи кемага оид расмий маълумотлар ҳозирча очиқланмаган.

Кейинроқ CENTCOM амалга оширилган операция тафсилотларини эълон қилди. Унга кўра, АҚШ кучлари Эроннинг ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимлари, қўмондонлик ва алоқа тармоқлари, қирғоқдаги радиолокация станциялари, кемаларга қарши ракета мажмуалари ҳамда Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси (ИИМК)га тегишли 60 дан ортиқ тезюрар ҳарбий қайиқларни нишонга олган.

Зарбалардан бироз аввал Вашингтон Эрон нефтига нисбатан икки ҳафта аввал бекор қилинган санкцияларни яна кучга киритган.

Эрон давлат телевидениеси эса суюлтирилган газ ташувчи танкер Теҳрон томонидан берилган огоҳлантиришларга амал қилмагани учун нишонга олинганини маълум қилди. Сўнгги кунларда Эрон Ҳўрмуз бўғозида фақат ўзи белгилаган йўлаклар орқали ҳаракатланиш хавфсиз эканини бир неча бор таъкидлаб келган.

Эрон ташқи ишлар вазири ўринбосари Козим Ғарибободий АҚШнинг санкцияларни қайта жорий этиши ва кейинги ҳарбий зарбалари рамкавий келишувнинг «жиддий бузилиши» эканини билдирди. Унинг сўзларига кўра, Теҳрон миллий манфаатлари ва хавфсизлигини ҳимоя қилиш учун қатъий чоралар кўради.

Шу билан бирга, Анқарада ўтаётган НАТО саммити доирасида Франция ва Буюк Британия ташқи ишлар вазирлари Форс кўрфази араб давлатлари ҳамда НАТО мамлакатлари билан Ҳўрмуз бўғозида халқаро денгиз хавфсизлиги миссиясини ташкил этиш масаласини муҳокама қилмоқда. Учрашувларда Баҳрайн, Кувайт, Қатар ва Бирлашган Араб Амирликлари вакиллари ҳам иштирок этмоқда.

Бироқ Эроннинг мазкур ташаббусга қўшилишга тайёр эмаслиги минтақадаги кескинликнинг яқин вақт ичида пасайиши эҳтимолини камайтирмоқда.

Вашингтон ва Теҳрон ўртасида имзоланган меморандумга мувофиқ, 60 кун ичида томонлар Эрон ядровий дастури, АҚШ қўшинларининг минтақадаги иштироки ҳамда Ҳўрмуз бўғози орқали ўтувчи кемалардан тўлов ундириш масалалари бўйича келишувга эришиши лозим эди. Бироқ ҳозирга қадар музокараларда сезиларли силжиш кузатилмаган.

Бундан ташқари, Эрон Ғарб давлатларига Ҳўрмуз бўғозини тўлиқ минасизлантиришга ҳалигача рухсат бермаган. Оқибатда кемалар чекланган йўлаклар орқали ҳаракатланмоқда ва юк ташиш ҳажми можаро бошланишидан олдинги даражанинг ярмидан ҳам камлигича қолмоқда.

Кузатувчиларнинг фикрича, АҚШнинг янги ҳарбий операцияси Яқин Шарқда янада кенг кўламли ҳарбий кескинлик хавфини ошириши мумкин. Шу билан бирга, Вашингтон ва Теҳрон ўртасидаги музокаралар ҳам деярли тўхтаб қолган.

АҚШ президенти Доналд Трамп аввалроқ Эрон билан келишув имзоланмаса, Вашингтон «ишни охиригача етказишини» билдирган эди. Бунга жавобан Эрон ташқи ишлар вазири Аббос Арағчи АҚШ таҳдидлари давом этаётган бир пайтда якуний келишув бўйича музокаралар бошланмаслигини маълум қилди.