Уруш яна қайталанди. Нега?

Шу кунларда АҚШ – Эрон уруши қайталаниши билан боғлиқ кўп версиялар ўртага чиқди. Путиннинг файласуфи Дугин «сенатор Гремни исроилликлар ўлдириб, Трампга сигнал юборди», деб чиқди. Бу версия Эронда ҳам такрорланди. Уруш қайталаниши Гремнинг ўлими билан бир вақтга тўғри келиши гумонларни оширди. Бундан ташқари, Трампнинг собиқ тарғиботчиси ҳозир Исроил пиари учун ишлаётгани атрофида яна бир можаро авж олди.

Сирли ўлим

Линдси Грем ўлгани ҳақида тайёрлаган видеомизда бир гапни айтгандим: бунақа катта одамларнинг бурни қонаса ҳам, минг хил шубҳа-гумон ўртага чиқади. Балки сенатор Грем қон босими кўтарилиб ўлгандир, томоғига бирор нима тиқилиб ўлгандир, иссиқдан димиқиб ўлгандир (бунақа иссиқда қанча одам ўлиб кетди), 71 ёшли чол ҳар нимадан ўлиши мумкин. Лекин шу чол бутун дунё тақдирига таъсир қилаётган одамнинг яқин маслаҳатчиси экани вазиятга бошқача қарашга ундайди. Конспирологлар энди истаганича версияларни айтиб чиқаверади, сенатор гўрдан чиқиб аслида мана бунақа бўлганди, деёлмайди-ку, тўғрими?

Хуллас, сенатор Грем айни Трамп Эронга зарбаларни тиклаган вақтда «оёғини узатиб юборгани» гапни кўпайтирди. Эрон ва Россиядан бир хил версия тарқала бошлади: эмишки, сенаторни Исроил ўлдириб Эрон билан урушнинг ўртасида ташлаб кетаётган Трампга сигнал юборибди. Путиннинг файласуфи экани айтиладиган, Россия президенти билан рад этиб бўлмайдиган даражада яқинлиги бор Александр Дугин ана шу версия оммалашишини бошлаб берди.

Аввало Дугин ўлимидан бир кун аввал Украинага бориб дрон заводида расмга тушган Гремнинг ўлими «Россия учун Худонинг инъоми» деди. Кейин уни Моссад ўлдириб, Трампга сигнал юборди деган версияни ўртага ташлади. Айтиб қўяй, мен Дугиннинг бирорта гапига ишонмайман, уни ашаддий пропагандачи деб биламан, лекин бу «файласуф»нинг гапини Эрон муҳофизлар корпусига алоқадор каналлар тарқатгани эътиборга молик. Telegram'даги 500 мингга яқин обунчаси бор корпус фаолиятини ёритадиган канал Дугиннинг постини улашиб, уни қувватлаб изоҳ ҳам ёзди. Яъни, Теҳронда ҳам шу тариқа сенатор Грем Исроил нишони бўлгани ҳақида версияни қувватлашди.

Шу ўринда савол пайдо бўлади: сенатор Грем Трамп Исроил учун Эронда уруш бошлашига ундаган одам бўлса, исроилликлар уни нега ўлдирсин? Чиндан шунақа, сенатор Грем Эрондаги уруш тарафдори эди. Юқоридаги версияни илгари сураётганлар мантиғига кўра, Трамп Эронга қарши етарлича кескин урушмаётгани Гремни нишонга айлантирган бўлиши мумкин.

Исроил Америка Эрон билан ҳеч қандай келишув тузишни истамаслиги бор гап. Трамп Эрон билан келишиш учун 60 кунлик ўт очишни тўхтатиш келишуви имзолаганида Исроил бундан қандай норози бўлганини эсланг. Бу эса Гремнинг ўлими билан боғлиқ версияларни кўпайтириши табиий.

Трампга қарши кампания?

Шу кунларда TIME нашрида қизиқ суриштирув эълон қилинди. Унда айтилишича, америкалик мулозимлардан бири 17 июн куни Трамп Эрон билан келишганидан кейин бир қатор республикачилар АҚШ президентини танқид қилиб чиқққанига эътибот қаратган. Трампнинг ёрдамчилари партияда сулҳни байрамдек нишонлашларини кутган, лекин консерваторлар (аксари МАГАчилар) бирин-кетин Трампни «урушни ўртасида ташлаб кетишда» айблай бошлаган.

Уларнинг гапларини Исроил нашрлари сарлавҳаларга олиб чиққан, бир неча киши Қатар амири гўёки вице-президент Вэнсни рад этгани ҳақида видеони улашиб, бу Яқин Шарқ лидерларининг Трампга муносабатини билдириши мазмунида ёзган. Бир гуруҳ консерваторлар Трампни Эрон ядро дастури йўқ қилинмай туриб капитуляция бўлишда айблаган. Ва мулозим бу постлар бир вақтда, жуда ўхшаш оҳангда эълон қилинганига эътибор қаратиб, бу ерда бир гап бор деган хулосага келган.

Мулозим жуда кўп твитларни таҳлил қилиб, уларни бирлаштирадиган бир одамга етиб борган: Бред Парскейл. Бу одам Доналд Трампнинг иккита президентлик кампанияси даврида унинг интернетда тарғиботи билан шуғулланган, президентлик кампаниясидаги муҳим одамлардан бири.

TIME ўрганган ҳужжатларда айтилишича, Исроил томони Парскейлни ўз тарғиботи учун ойига 1,5 миллион доллар маош тўлаб ёллаган. Унинг ширкати ҳар ой Исроилни пиар қилувчи 100 та оригинал материал тайёрлаши керак бўлган. Бу материалланинг 80 фоизи Z авлод учун, яъни Tik-Tok'да жойлаш учун. Шунингдек, YouTube, Instagram учун видеолар, подкастлар қилиниши кўзда тутилган.

Трампни тарғиб қилувчи Парскейл ҳар ой Исроил тарғиб қилинган материаллар 50 миллион марта кўрилишини кафолатлаган. Унга ишониб Clock Tower Х ширкатига ойига 1,5 миллион доллардан ташлаб беришган.

Суриштирувда айтилишича, буюртмачилар ёш консерваторлар орасида Исроил обрўси тушиб кетишидан хавотирланиб, Трампнинг тарғиботчисига юзланишга қарор қилган. Парскейл ёшлар орасида Исроил обрўсини ошира олишини айтган. TIME тарғиботчидан бу борада изоҳ сўраганда Парскейл ҳеч қачон Трампни обрўсизлантириш билан шуғулланмаганини айтган.

Суриштирувда Трампни обрўсизлантириш мазмунида ёзилган постлар учун Парскейл асос солган ёки юритадиган ширкатлар орқали пул берилгани, ширкатлар номи ҳам ёзилган. Мақолада айтилишича, битта пост учун 4 минг доллардан кўпроқ тўланган бўлиши ҳам мумкин. Тарғиботчи 7 октябр терактидан кейин Исроил компаниялари Исроилни қўллаб-қувватлаш учун у билан шартнома қилганини тан олган, лекин номларини айтмаган.

Бир нарсага эътибор бериш керак. Ғазода уруш бошлангач, Исроил чиндан ахборот урушида енгила бошлади. ҲАМАС Исроил ҳужум қилганидан кейин ҳам тармоқда асосан Исроил қораланди, Фаластин ерларига бостириб кирганига урғу берилди. Исроил қораланган постлар учун ҳеч ким пул тўламагани тушунарли.

Вазият шунчаликка бордики, Такер Карлсон каби ашаддий консерваторлар Исроилни қоралай бошлади. Карлсон ҳозир «Исрлоил манфаатларига хизмат қилаётгани учун» республикачулар партиясини қўллашни ҳам тўхтатди. Яъни, бу суриштирувда гаплар осмондан олинмаган, уларда асос бор, мантиқ бор.

Доналд Трамп урушни нега тиклаганини ҳеч қанақасига тушутириб беролмайди. 17 июндан келишувдан кейин бирор катта иш бўлмади урушни тиклашга асос бўладиган. Трампга суиқасд қилинмади, бирорта дрон Америкагача етиб боргани йўқ, Перл-Ҳарборга ҳам ҳужум қилинмади. Трамп тугатиш устида ишлаётган урушни ҳеч қандай асоссиз тиклаб юборди. Тўғри, Америка Эронни бомбалашни бошлади, лекин энди ҳар қандай янги эскалация Эроннинг фойдасига ишлайди холос.

Трамп билан бир вақтлар яқин бўлган танқидчилар янги эскалация қуруқлик операцияга айланиб кетиши мумкинлигини ҳам истисно қилмаяпти. Кўрдингизми бу мантиқсиз уруш Америка учун қанчалик жиддий муаммолар келтириб чиқарганини? Уруш ана шунақа нарса, унда юзага келган хаос тушингга ҳам кирмайдиган сценарийларни келтириб чиқаради.

Одамлар яна Эпстийнни эслайди, унинг оролини, Трампнинг у билан тушган суратларини гапиради, у ерда нимадир бўлган дейди, Эпстийн Исроил билан алоқадор бўлган дейди. Шу сабаб ҳеч қачон уруш бошламаслик керак. Айниқса интернет даврида, исталган одам нима қилаётганини билиш муаммо бўлмаган даврда урушиб бўлмайди.