“Асирлар алмашинувига рози бўлмадим” – Украинада асир тушган йигит Ўзбекистон сўровини кутмоқда

Россияга иш излаб кетган бухоролик Зуҳриддин Йўлдошев бугун Украина асирлигида. Ўзининг айтишича, урушга мажбуран жўнатилганидан кейин жанг қилмай, асир тушишни танлаган, кейинчалик асирлар алмашинуви доирасида Россияга қайтишни рад этган. У ватанига қайтиш учун Ўзбекистон давлатидан нажот кутмоқда.

Бухоро вилояти Ғиждувон туманида туғилган Зуҳриддин Йўлдошев Россияга ишлаш учун кетганди. Лекин кўп ўтмай Россия–Украина урушида асир тушган ёки ҳалок бўлган шахслар ҳақида маълумот бериб борувчи телеграм каналларда унинг ҳам исм-фамилияси пайдо бўлди.

Kun.uz Бухоро вилоятида бўлиб, воқеа тафсилотларини ўрганди.

Муҳриддин Йўлдошевнинг айтишича, укаси Зуҳриддин аввал ҳам Россия Федерециясига бориб ишлаб келиб юрган. Бу сафар 2025 йил август ойида Оренбург шаҳрига борган ва уч-тўрт кундан сўнг ҳайдовчи сифатида иш топганини айтган. У қонуний тартибда ишлашга рухсатнома олиш ҳаракатида бўлган.

“Укам ҳужжатларини Россия Федерал хавфсизлик хизмати текшираётганини айтди. Иккимиз ҳам бу ҳолатга тушунмадик, одатда ишлаш учун рухсатнома олиш тартиби бунақа бўлмасди. Россиядаги вазиятдан келиб чиқиб, мигрантларни жиддий текширишаётган бўлса керак, деб ўйладик. Бир неча кундан кейин укам билан яна суҳбатлашганимда, у Луганск шаҳрига “Газел”да қурол олиб бораётганини айтди. Англадимки, у урушга жалб қилинган. Кейин вазиятни тушунтиришини сўрадим. Укам ҳақиқатан ҳам урушга жалб қилинганини, телефони назоратда эканини ва ортиқча гапиролмаслигини айтди”, – дейди Муҳриддин.

Зуҳриддин урушга жўнаб кетишидан аввал ўзига нимадир бўлса, акасига ўзини қаердан, кимлардан суриштириш мумкинлигини маълум қилган. У урушга кирмаслиги, имконини топиб қочиши ёки украин ҳарбийларига таслим бўлишини билдирган. Мақсади тирик ҳолда Ўзбекистонга қайтиш бўлган.

Муҳриддин Йўлдошевнинг айтишича, ижтимоий тармоқларда кўплаб рус-украин каналлари, гуруҳлари мавжуд бўлиб, уларда асир тушганлар, Марказий Осиёдан урушга кетаётганлар, вафот этганлар рўйхати, видео ва суратлари эълон қилиб борилади. Украинада асир тушган укаси ҳақида ҳам дастлаб ўша телеграм каналларда хабар берилган.

2025 йил 24 сентябр куни ўзини Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлигидан деб таништирган одам Зуҳриддиннинг яқинлари билан телефон орқали боғланган ва унинг ҳақиқатан ҳам асирликда эканини тасдиқлаган.

Бу орада асирликдаги Зуҳриддин акасига алоқага чиққан. У ўзининг асирликда экани, украин ҳарбийлари томонидан қийноққа солинмаётгани, яшаш ва ишлаш учун шароит қилиб берилгани, Ўзбекистондаги яқинлари билан телефон орқали мулоқот қилишига рухсат берилганини айтган. Шу билан бирга, урушга жўнаб кетишидан аввал ўзининг рус кучишлатар тизимлари томонидан қийноққа солингани, тирноқлари қўпариб олиниб, электр токи билан азоб берилгани натижасида урушга кетишга мажбур бўлганини билдирган.

Муҳриддин ҳуқуқ-тартибот идораларига укасига тегишли барча маълумотлар, ҳужжатларни тақдим қилган.

Шубҳасиз, барча урушлар кўпроқ оналарнинг, аёлларнинг қаддини букади. Таассуфки, мотамсаро оналар тарихда қолиб кетмади. Улар бугун ҳам ёнимизда яшаяпти.

Зуҳриддиннинг онаси Гулшанда Қудратова ўғли Россияга ишлашга кетишидан аввал сўнгги бурда нонини ҳам онасига илинганини айтиб йиғлади.

“Фарзандларим Россияга аввал ҳам бориб ишлаб келиб юрган. Бу сафар у ерда тинчлик эмаслигини айтдим, кўнглим нотинч эди. Ўғлим озгина ишлаб қайтаман, кам-кўстларимни тўғрилаб олай, деб кетди. Дастлабки кунлари ҳар куни гаплашиб турдик, кейин бирдан алоқа узилди. Бир муддат ўтиб маҳалламиз вакиллари орқали ўғлимнинг урушга кетгани ва асирликда сақланаётганини айтишди. Йиғламаган, ўғлимнинг телефонига ёзмаган куним йўқ. Тўрт нафар ёш боласи бор, уларни кўриб юрагим эзилади”, дейди Гулшанда Қудратова.

Маълум бўлишича, Зуҳриддин турмуш ўртоғи Гулмира Мардонова билан ҳам телефонда гаплашган. Тўрт фарзандининг олдида юзи ёруғлигини, ҳеч кимга қурол ўқталмагани, одам ўлдирмагани, мақсади бошданоқ асир тушиб, Ўзбекистонга тирик қайтиш бўлганини айтган.

Зуҳриддин қандай қилиб урушга жўнатилгани, асирликда сақланаётгани ва ўзининг айни ҳолати ҳақида украин лагеридан Ўзбекистон ҳукуматига видеомурожаат ҳам йўллаган.

Муҳриддин Йўлдошевга кўра, укаси Украинада жиноятчи мақомида асирликда сақланмаяпти. Бошиданоқ таслим бўлгани, мажбуран урушга жалб қилингани учун Украина унга яхши муносабатда бўляпти. Тез-тез оиласи билан хабарлашиб туриши учун имконият яратиб бериляпти. Уни Ўзбекистонга қайтариш, экстрадиция қилиш имконияти бор ва Ўзбекистон қонунчилигига кўра қандайдир жазо чоралари қўлланишига розилик билдирган.

Ушбу мақола тайёрланиши жараёнида Зуҳриддин Йўлдошевдан яна бир хабар келди. У ушбу мурожаатида шу кунларда Россия-Украина асирлар алмашинувига рози бўлмагани, асирликда қолганини билдирган, Ўзбекистон томонидан олиб кетишини сўраган.

Сўнгги вақтларда бу каби воқеалар, манзараларга кўникиб боряпмиз. Бироқ энг ёмони кўникишнинг ўзи. Чунки инсонга берилган бир марталик умр бунчалик арзон бўлмаслиги керак. Ватанга тобутда қайтаётган, чегаралар ортида йўқолиб кетаётган, асирликда сақланаётган, урушга кирган юртдошларимизнинг бугун ҳисоби қайси рўйхатларда қайд этиляпти, бизга номаълум.

Ушбу лавҳа орқали аввало юртдошларимизни яна бир бор огоҳликка чақиришни мақсад қилдик. Қолаверса, Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлиги, элчихоналар қандайдир ҳаракатларни амалга оширади ва мушкул вазиятга тушиб қолган юртдошларимизга керакли ёрдамни беради, деб ишонамиз.

Исомиддин Пўлатов,
Kun.uz мухбири
Тасвирчи ва монтаж устаси:
Фахриддин Ҳотамов