Rajab Toyib Erdo‘g‘an 15 iyuldan 16 iyulga o‘tar kechasi sodir bo‘lgan harbiy to‘ntaruv harakatlarining ortida uning sobiq ittifoqchisi Fathulloh Gulen turganligini ma'lum qildi. U AQShda istiqomat qiladi, ko‘plab siyosatchilar va din arboblari orasida o‘ziga yarasha obro‘-e'tiborga ega. Gulenning ortida kim turibdi, u qanday qilib ko‘p milliardli imperiyaga asos soldi va nima uchun Erdo‘g‘an bilan ziddiyatga bordi? Bularning barchasi haqida batafsil so‘z yuritamiz.
Parvoz
Gulen Turkiyaning sharqida imom oilasida dunyoga kelgan. 4 yoshidan namoz o‘qishni boshlagan, 10 yoshida Qur'onni yod olgan. 14 yoshida birinchi va'zini o‘qigan, 19 yoshida esa imom darajasiga yetgan. 70-yillarda Gulen faol voizlik qila boshladi: u eng avvalo turk burjuaziyasini jalb qildi, zero u musulmonlar uchun asketik hayot tarzini muhim deb bilmaydi. Uning nutqlaridan birini Turkiyaning o‘sha paytlardagi bo‘lajak prezidenti Surgut O‘zan eshitib qoladi va tez orada Gulen yangi turk isteblishmenti safiga kiradi.
Imperiya
1997 yildagi harbiy to‘ntaruvdan keyin Gulen davolanish uchun AQShga ketadi, ammo barcha tekshiruvlardan o‘tib bo‘lganidan so‘ng Turkiyada shariat o‘rnatishga da'vat qilganlikda ayblanib, unga nisbatan jinoiy ish ochilgani tufayli vataniga qaytmaslikka qaror qiladi. Shundan keyingi 10 yil qorong‘ulik bilan qoplangan. Aynan shu paytlarda u eng boy turk quvg‘iniga aylanadi hamda AQShda ko‘p milliardli imperiyasini barpo qiladi. Bir vaqtning o‘zida Gulen butun dunyo bo‘ylab maktablar ochadi, biroq 2006 yilda AQShda migratsiya qonunchiligi bilan bog‘liq muammolarga to‘qnash keladi. Bu mojaro diplomatlar va markaziy razvedka boshqarmasi yordamida tezda hal qilinadi.
Ta'sir
Tez orada Amerika matbuoti Gulenni bir “sayyoraning eng nufuzli intellektuali”, bir “dunyoning eng nufuzli 500 musulmoni” va hattoki “dunyoning eng nufuzli 100 kishisi” qatoriga kiritadi. Turkiyada u tomonidan 1966 yilda asos solingan “Xizmet” (“Xizmat”) diniy harakatining tarafdorlari 6 millionni tashkil etadi. Gulenning YeI va AQShda 30 mingdan ortiq korxonasi bo‘lib, uning ulkan biznes-imperiyasidan tushadigan yillik daromadi 25 milliard dollardan iborat.
