Nihol ekishda xatolikka yo‘l qo‘yilsa oqibati nima bo‘ladi? Xalq ta'limi vazirligiga savollar

Yuqoridagi holat buyicha Xalq ta'lim vazirligiga qilgan murojaatim vazirlik tizimida murojaatlar bilan ishlash bo‘limi bo‘lmagani sababli rad etildi. Katta bir vazirlikda fuqarolar dardini eshitadigan bo‘linma bo‘lmasligi kishini yana bir bor taajjublantirdi.

Yuqoridagi hikoyani davom ettirsak, juda ko‘p haqiqatlar yuzaga chiqishi aniq. Bugungi kunda OAVda, ijtimoiy tarmoqlar ta'lim tizimning muammo va kamchiliklari keng jamoatchilik tamonidan muhokama qilinayotgani bejizga emas. Sababi — ta'lim tizimida yo‘l qo‘yilgan kichik bir xato keyinchalik jamiyatdagi boshqa bir illatlarni keltirib chiqarishi mumkin.

Bugungi kunda jamiyatimizda mavjud jinoyatchilik, huquqbuzarlik, giyohvandlik, terrorizm kabi illatlarga qarshi kurashish hamda oldini olish uchun birinchi navbatda ta'lim tizimini mukammal darajaga chiqarish lozim.

Dunyoning eng rivojlangan davlatlaridan biri Yaponiya nima uchun jinoyatchilik, xuquqbuzarlik, giyohvandlik, terrorizm kabi illatlarni uchratish qiyin? Sababi — Yaponiyadagi maktab o‘quvchilari 4-sinfgacha imtihon topshirishmaydi, faqat kichik mustaqil ishlar yozishadi. Ilk uch yilda asosiysi — akademik bilim emas. Boshlang‘ich sinflarda asosiy e'tibor tarbiyaga qaratiladi: bolalar insonlar va jonivorlarga hurmat bilan munosabatda bo‘lish, bag‘rikenglik, birovning dardiga sherik bo‘lish, haqiqatparvarlik, o‘z-o‘zini nazorat qilish va tabiatga ehtiyotkorona munosabatda bo‘lishga o‘rgatiladi.

Yoki Ikkinchi jahon urushida mag‘lubiyatga uchragan, mamlakat iqtisodiyoti tanazzulga uchragan Germaniya qisqa vaqt ichida rivojlangan davlatga aylandi. Nemis pedagoglari iste'dodsiz o‘quvchining o‘zi yo‘q, deb hisoblashadi. Shunga ko‘ra, ular o‘quvchining ochilmagan qirralarini kashf etib, ularni yangilik va ixtirolar ruhida tarbiyalashga intiladi. Pedagoglar birinchi navbatda o‘quvchining, hatto xato bo‘lsa-da, mustaqil fikri bo‘lishiga erishishni maqsad qiladi. Ta'lim jarayoni esa ota-ona va o‘qituvchi o‘rtasidagi uzviy hamkorlikka tayanadi.

Biz kuchli davlat barpo etishimiz uchun, har bir sohani yuksak darajaga olib chiqishimiz uchun ta'limning har qanday ko‘rinishiga jiddiy e'tibor berishimiz, ta'lim olayotgan yosh avlodning va ta'lim berayotgan o‘qituvchilarning fikrlarini inobatga olgan holda o‘zgarishlar qilishimiz lozim. Shu o‘rinda kelajagimiz uchun ma'sul bo‘lgan Xalq ta'limi vazirligiga quyidagi savollar bilan murojaat qilmoqchiman:

1. Agar niholni boshidanoq noto‘g‘ri parvarishlasangiz yoki nihol ekishda xatolikka yo‘l qo‘ysangiz, oqibatda nima bo‘ladi?

2. Ta'lim berishdan maqsad nima?

3. Ta'limda tanish-bilishchilikning oqibati nimalarga olib keladi?

4. Nima uchun Al-Xorazmiy, Forobiy, Ibn Sino va Beruniy kabi buyuk allomalarimizga qay tarzida ta'lim berganliklari o‘rganilmaydi va ularga berilgani kabi ta'lim berilmaydi?

Xulosa o‘rnida shuni aytmoqchiman, ma'rifatparvar olim Abdulla Avloniy bundan yuz yillar avval aytgan «Tarbiya biz uchun yo hayot — yo mamot, yo najot — yo halokat, yo saodat — yo falokat masalasidir», degan iborasi ayni kunda ham o‘z qimmatini yo‘qotgan emas. Darhaqiqat, dunyoning rivojlangan davlatlar qatoriga kirish uchun yoshlarimizning ta'lim-tarbiyasi muhim ahamiyat kasb etadi.

Obid Isroilov,

mustaqil jurnalist

E-mail: [email protected]