​«Raddiya va aytilgan so‘zlar». Adliya huzuridagi agentlikning ikki yuzi

Adliya vazirligi huzuridagi Davlat xizmatlari agentligi Kun.uz'da yoritilgan masalaga yana qaytdi. Gulnora Fayziyeva 4 nafar farzandiga tug‘ilganlikni qayd etishda paydo bo‘layotgan muammoni yengib o‘tolmayotgani haqida Kun.uz'da maqola e'lon qilingandi. Xo‘sh, maqoladan so‘ng nima o‘zgardi? 

Dastlab, maqolada ismi ta'kidlangan FHDYo mudirasi Nargiza Karimova munosabat bildirib, «IIBdan olingan yashash manzili haqidagi ma'lumotnoma Fayziyevaning 4 nafar farzandining tug‘ilishini qayd etish uchun asos» bo‘lmasligini qat'iy ta'kidladi. Mamarafiqovning ushbu 4 nafar bolalarga nisbatan otalikni belgilash masalasi yuzasidan esa sudga murojaat qilish lozim, deb hisoblaydi mudira. 

Oila kodeksi 61-moddasida yozilishicha, bolaning onasi bilan nikohda bo‘lmagan shaxsning otaligi o‘zini bolaning otasi deb tan olgan shaxs va onaning fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd qilish organiga birgalikda topshirgan arizasiga binoan belgilanadi. 

Lekin Fayziyevaning fuqarolik pasporti mavjud emasligi, uning FHDYoga ariza bilan murojaat qilishiga monelik qiladimi? Bu savolga yakdil javob yo‘q. 

Oradan biroz o‘tib, Davlat xizmatlari agentligi ham mazkur masala yuzasidan rasmiy munosabat bildirdi. 

Agentlik tarqatgan xabarda bolalarning tug‘ilganligini qayd etishga asos bo‘luvchi Xalq ta'limi bo‘limi qoshidagi vasiylik va homiylik organining FHDYo bo‘limiga umuman murojaat etmagani ifoda etilgan. Ammo Kun.uz'da nusxasi mavjud xatda yozilishicha, Toshkent viloyati Toshkent  Xalq ta'limi bo‘limi mudiri FHDYo bo‘limiga rasmiy murojaat bilan chiqqan. Xatda bolalarning ota-onasi, farzandlarning shaxsiy ma'lumotlari keltirilib, bolalarga tug‘ilganlik guvohnomasini olishda ko‘mak so‘ralgan. 

Agentlik tarqatgan ikkinchi munosabat quyidagi tushunarsiz jumla bilan yakunlanadi:

«Shu o‘rinda, fuqarolarga murojaat etmoqchimizki, o‘z vaqtida fuqarolik holati dalolatnoma yozuvlarini va boshqa shaxsga oid hujjatlarni rasmiylashtirish borasida tegishli vakolatli organlarga murojaat etishlari lozim, aks holda ularda ham yuqoridagi kabi holat takrorlanishi mumkin», – deb yakunlanadi munosabat matni. 

Davlat xizmatlari agentligi vaziyatga munosabat bildirish bilan cheklanib qolmadi, agentlik Kun.uz'da e'lon qilingan maqolaga raddiya ham berdi. 

Unda yozilishicha, xorijiy shaxsga O‘zbekiston Respublikasida yashash guvohnomasi va fuqaroligi bo‘lmagan shaxsga O‘zbekiston Respublikasida yashash guvohnomasi ularning O‘zbekiston Respublikasida doimiy yashash huquqini tasdiqlovchi hujjatlar hisoblanadi, «O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligi to‘g‘risida» O‘zbekiston Respublikasi Qonuni kuchga kirgandan keyin O‘zbekiston Respublikasiga kelgan va biron-bir davlat fuqaroligiga mansubligining isbotiga ega bo‘lmagan shaxslar uchun esa — ularning shaxsini ham tasdiqlovchi hamda fuqaroligi bo‘lmagan shaxsning huquqiy maqomini belgilab beruvchi hujjat hisoblanadi. 

Agentlik maqolani izchillik bilan o‘rganmagan chog‘i, unda ichki ishlar organlari so‘rovnoma yuborilgandan keyin uch oy ichida javob kelib tushmasa, shaxsga taqdim etilgan hujjat bilan kifoyalanishi haqida yozilgan. Raddiyada ayolning pasporti bor yo yo‘qligi muhokama etilib, bolalarning tug‘ilganlik haqida guvohnomasiz qolib ketayotgani ikkinchi darajali ishga aylanib qolgan.

«Qonun ustunmi yo hissiyot?» sarlavhali raddiyada Mamarafiqov bolalarning otasi ekanligini tasdiqlovchi huquqiy hujjatni FHDYoga taqdim etmagani aytiladi. Yuqorida ta'kidlangandek, ota-onaning o‘zaro arizasi bilan aniqlik kiritiladigan masalada yana qanday huquqiy hujjat talab etilishi mumkin? Bu masala ham ochiq qoladi.

Faqat bir narsa tushunarsiz bo‘lyapti: yuqorida agentlik tarqatgan ma'lumotlarning chin ekanligini tasdiqlayotgan tashkilot axborot xizmati boshlig‘i Sevara Zokirova masalaga boshqa ko‘z bilan, agentlik direktori Halilillo To‘raxo‘jayev esa boshqacha yondashmoqda. 

Direktor maktab ta'limidan mosuvo qolishi mumkin bo‘lgan bolalar manfaatidan kelib chiqib, vaziyatga yechim topishni o‘ylayapti. Qolgan mutasaddilar esa o‘z harakatini oqlamoqchidek ko‘rinadi.