Aholi soni (1920-2023 yillar)
So‘nggi 100 yillik ma’lumotlarga yuzlanadigan bo‘lsak, Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 1920 yilda O‘zbekiston aholisi 4,4 mln kishi, 1930 yili 4,9 mln kishi, o‘tgan 50-yillarda esa 5-8 million nafar atrofida bo‘lgan. 10 millionlik marra 1965 yilda zabt etilgan. Shundan so‘ng aholi sonining o‘sish tezligi 4 dan 3 foiz atrofiga sekinlashib, 1989 yilda 20 mln nafarga yetgan.
30 mln kishiga esa 25 yil o‘tib, 2014 yilda erishilgan. Raqamlardan ko‘rish mumkinki, garchi yildan yildan aholi soni oshib borayotgan bo‘lsa-da, so‘nggi 15 yilda o‘sish tezligi 2 baravar sekinlashgan (1,5 foiz atrofida).
2023 yilning 1 yanvar holatiga 36 mln kishini tashkil etgan O‘zbekistonning doimiy aholisi prognozlarga ko‘ra, 2035 yilda 40 mln, 2075 yilda 50 mln nafardan oshadi.
Aholi jon boshiga yalpi ichki mahsulot (1990-2021 yillar)
Mustaqillikning ilk 5 yilida aholi jon boshiga YaIM miqdori kamayib borgan– 651 dan 586 AQSh dollarigacha. 1996-2006 yillarda ham bu ko‘rsatkich 300-600 AQSh dollari atrofida bo‘lgan.
Bu davrdan so‘ng toki hozirgi davrga qadar YaIMning aholi jon boshiga ko‘ra qiymati faqat o‘sib kelyapti.
Suratda 2016 yildan keyin YaIM hajmi keskin tushib ketgandek ko‘rinadi. Buning sababi esa 2017 yil sentabr oyidan boshlangan valuta kursini shakllantirishning bozor mexanizmi joriy etilishi bo‘lib, o‘shanda valutaning “qora bozor” va davlat kursi bir-biridan 2 baravarga farq qilardi. Erkin konvertatsiyaga o‘tilgandan so‘ng mamlakatda yagona valuta siyosati yo‘lga qo‘yildi. Bundan kelib chiqib, suratdagi diagrammalar ko‘zni chalg‘itgani bilan aslida aholi jon boshiga YaIMning muntazam o‘sayotgani ifodalangan.
Valuta bozori (2010-2022 yillar)
